एजन्सी, पुणे: घटता पाणीसाठा आणि एल निनो (El Nino) प्रभावामुळे पाऊस कमी होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन पुणे महानगरपालिकेने (PMC) 15 ऑक्टोबरपासून दर गुरुवारी संपूर्ण शहराचा पाणीपुरवठा बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
31 ऑगस्ट 2027 पर्यंत पिण्याचे पुरेसे पाणी उपलब्ध राहावे यासाठी पालिकेने नागरिकांना पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याचे आणि त्याचा अनावश्यक वापर टाळण्याचे आवाहन केले आहे.
पुणे महानगरपालिकेने जारी केलेल्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, महाराष्ट्र जलसंपदा विभागाने 5 ऑक्टोबर रोजी जारी केलेल्या शासकीय निर्णयाद्वारे (GR) अधिकाऱ्यांना धरणातील उपलब्ध पाणीसाठ्याचे विविध वापरानुसार नियोजन करण्याचे आणि पुढील वर्षी 31 ऑगस्टपर्यंत पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता सुनिश्चित करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
उपलब्ध साठा या संपूर्ण कालावधीत पुरावा यासाठी सरकारने स्थानिक स्वराज्य संस्थांना 16 ऑक्टोबरपासून पाण्याचा वापर किमान 10 टक्क्यांनी कमी करण्यास आणि आवश्यकता भासल्यास ही कपात आणखी वाढवण्यास सांगितले आहे.
12 ऑक्टोबरपर्यंत खडकवासला धरण साखळीत 26.22 टीएमसी पाणीसाठा होता, जो मागील वर्षांच्या याच कालावधीतील साठ्यापेक्षा कमी आहे, असे प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे.
पुण्याला पाणीपुरवठा करणाऱ्या खडकवासला धरण साखळी, भामा आसखेड आणि पवना धरणातील पाण्याची उपलब्धता, सिंचन विभागाच्या सूचना आणि पिण्याच्या पाण्याचा अंदाज या सर्व बाबींचा पुणे पालिकेने आढावा घेतला.
उपलब्ध साठा आणि पाऊस कमी होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन पालिकेने 15 ऑक्टोबरपासून आपल्या अधिकारक्षेत्रात दर गुरुवारी आठवड्यातून एकदा पाणीपुरवठा बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे, असे त्यात नमूद केले आहे. पाण्याची नासाडी रोखण्यासाठी पालिकेने अनेक उपायांची घोषणाही केली आहे.
नागरिकांना बांधकामाच्या कामांसाठी पिण्याचे पाणी न वापरता सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पांमधील (STP) प्रक्रिया केलेले पाणी, कूपनलिका (बोअरवेल) किंवा विहिरीच्या पाण्याचा वापर करण्यास सांगण्यात आले आहे.
रहिवाशांना घरातील आणि सार्वजनिक शौचालयांतील गळणारे नलगे, फ्लश टँक आणि पाईपलाईन तपासून त्यांची दुरुस्ती करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. सरकारी इमारती आणि पालिकेच्या मालकीच्या परिसरांनाही पाण्याचे नळ तपासून गळती दुरुस्त करण्यास सांगण्यात आले आहे.
सार्वजनिक आणि खाजगी वाहन धुण्याची केंद्रे (व्हिकल वॉशिंग सेंटर्स) बंद राहिली पाहिजेत, तर वाहने धुण्यासाठी किंवा अंगण आणि रस्ते/फूटपाथ स्वच्छ करण्यासाठी पिण्याचे पाणी किंवा बोअरवेलच्या पाण्याचा वापर केला जाऊ नये, असे पालिकेने म्हटले आहे.
खाजगी आणि सार्वजनिक जलतरण तलाव (स्विमिंग पूल), तसेच खाजगी संस्था आणि पालिकेद्वारे देखभाल केल्या जाणाऱ्या बागांसाठी पिण्याच्या पाण्याचा वापर करण्यास बंदी घालण्यात आली आहे.
एसटीपी (STP) असलेल्या गृहनिर्माण संस्थांना (हाऊसिंग सोसायट्या) हे प्रकल्प कार्यान्वित ठेवण्याचे आणि बंद पडलेले प्रकल्प पुन्हा सुरू करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याचा वापर बागकाम आणि फ्लशिंगसाठी पुन्हा केला जावा, असे प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे.
पालिकेने नागरिकांना आंघोळ, कपडे आणि भांडी धुण्यासाठी आवश्यक तेवढेच पाणी वापरण्याचा, पाण्याच्या टाक्या ओव्हरफ्लो होण्यापासून रोखण्याचा आणि आवश्यक तेथे स्वयंचलित फ्लोट व्हॉल्व्ह बसवण्याचा सल्ला दिला आहे.
रहिवाशांना बागकाम आणि स्वच्छतेसाठी घरातील तुलनेने स्वच्छ सांडपाण्याचा (ग्रे वॉटर) पुनर्वापर करण्यास प्रोत्साहन देण्यात आले आहे.
खाजगी महाविद्यालयांमधील हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि वसतिगृहाना पिण्याच्या पाण्याची बचत करण्यासाठी सहकार्य करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. हाऊसिंग सोसायट्या आणि व्यावसायिक आस्थापनांनाही वापर कमी करण्यासाठी विशेष उपाययोजना करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
अनधिकृत पाणी कनेक्शनवर कारवाई केली जाईल आणि फौजदारी गुन्हे दाखल केले जातील असा इशारा पालिकेने दिला आहे, असे प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे.
