नवी दिल्ली. हिंदू धर्मात माता दुर्गेच्या विविध रूपांमध्ये प्रत्येकाचे आपले वेगळे महत्त्व आहे आणि सर्व रूपांच्या पूजेचे वेगळे फळ मिळते. त्यांपैकीच माता दुर्गेचे एक रूप आहे माता कालीचे ज्यांना शक्ती, धैर्य आणि दुष्टांच्या संहाराचे प्रतीक मानले जाते. माता कालीला सहसा श्याम वर्णाची प्रतिमा म्हणून पाहिले जाते, पण तुम्ही विचार केला आहे का की माता दुर्गेने काली रूप का धारण केले आणि त्यांचे नाव काली का पडले?
धार्मिक मान्यतांमध्ये आणि देवीशी जोडलेल्या कथांमध्ये मातेच्या विविध रूपांचे विशेष महत्त्व सांगितले गेले आहे. अशी मान्यता आहे की जेव्हा-जब अधर्म आणि दुष्ट शक्तींचा प्रभाव वाढतो, तेव्हा माता आपल्या भक्तांच्या रक्षणासाठी आणि असुरांच्या विनाशासाठी उग्र रूप धारण करते. माता कालीचे स्वरूपही याच असीम शक्तीचे आणि दुष्टांच्या संहाराचे प्रतीक मानले जाते. चला तुम्हाला सांगतो माता कालीच्या नावाचा आणि त्यांच्या या स्वरूपाचा कथा.
मातेने का धारण केले कालीचे स्वरूप?
ही कथा त्या भयानक संकटाची आहे, जेव्हा सृष्टीवर रक्तबीज नावाच्या असुराचा आतंक इतका वाढला की देव आणि मनुष्यांच्या अस्तित्वावर धोका घोंगावू लागला होता. त्या असुराला मारणे अशक्य होते. त्याचे नाव रक्तबीज होते आणि त्याला वरदान होते की त्याच्या शरीरातून रक्ताचा एकही थेंब जर जमिनीवर पडेल, तर त्या थेंबापासून हुबेहूब त्याच्यासारखाच दुसरा महाबली रक्तबीज पैदा होईल. याच कारणामुळे त्या बाहुबलीचा आतंक वाढू लागला. तो शुंभ आणि निशुंभचा मुख्य सेनापती होता आणि याच विचित्र वरदानामुळे आणखी जास्त शक्तिशाली बनला होता.
दुर्गा सप्तशतीच्या कथांनुसार, देवांच्या आग्रहावरून जेव्हा माता दुर्गेने देवी चंडिकेच्या रूपात रक्तबीजावर प्रहार केला, तेव्हा त्याच्या जखमांतून रक्ताचे शेकडो थेंब पृथ्वीवर पडू लागले. बघता बघता त्या थेंबांपासून हजारो रक्तबीज पैदा झाले. देव आणि माता दुर्गेच्या सैन्याने जेव्हा त्या सर्व रक्तबीजांवर वार केला, तेव्हा त्यांची संख्या आणखी वाढू लागली. हजारोतून लाखो आणि लाखोतून करोडो रक्तबीज रणभूमीत उभे राहिले.
चारही बाजूंना केवळ रक्तबीजच दिसू लागले. आकाशापासून पाताळापर्यंत किंकाळ्या आणि असुरांचे आवाज गुंजू लागले. सर्व देव भयभीत होऊन मागे हटू लागले. परिस्थिती इतकी भयावह झाली होती की रक्तबीजाचा संहार करणे अशक्य दिसू लागले. त्या वेळी माता दुर्गेने रक्तबीजाच्या संहारासाठी काली रूप धारण केले आणि त्यांचे नाव माता कालिका पडले.
माता दुर्गेने कसा केला रक्तबीजाचा संहार?
जेव्हा रक्तबीजाचा आतंक इतका वाढला तेव्हा देवी चंडिकेच्या आत संहाराची चेतना जागून उठली. त्यांच्या कपाळाच्या भृकुटीतून घोर अंधारासारखी एक दिव्य शक्ती प्रकट झाली. त्या अंधाराच्या गर्भातून एक असे भयानक स्वरूप समोर आले, ज्याला पाहून साक्षात मृत्यूही भयभीत व्हावा.
माता कालीचे हे स्वरूप इतके विक्राळ होते की त्याने लगेचच असुरांचा विनाश होऊ लागला आणि रक्तबीजाची वेगवेगळी रूपे नष्ट होऊ लागली. रणभूमीत पोहोचताच माता कालरात्रीने देवी चंडिकेला सांगितले की त्यांनी रक्तबीजावर आपल्या अस्त्रांनी प्रहार करावा आणि त्याच्या शरीरातून निघणारे रक्त जमिनीवर पडण्यापूर्वीच त्या ग्रहण करून घेतील.
यानंतर देवी चंडिकेने रक्तबीजावर प्रहार करण्यास सुरुवात केली. जशाच त्याच्या शरीरातून रक्ताच्या धारा निघाल्या, माता कालरात्रीने आपल्या विशाल जिभेच्या आणि रक्त ग्रहण करणाऱ्या पात्राच्या साहाय्याने रक्ताच्या थेंबांना जमिनीवर पडण्यापासून रोखले.
रक्तबीजासहित चंड आणि मुंडाचा वध करून माता काली तथा माता दुर्गेने तिन्ही लोकांना भयमुक्त केले. माता कालीचा क्रोध इतका विक्राळ होता की त्या क्रोधाच्या ज्वालांनी संपूर्ण सृष्टी जळू लागली. त्या वेळी भगवान शिव पृथ्वीवर झोपले आणि माता कालीचा पाय शिवजींच्या वर आला. त्या वेळी जेव्हा माता कालीला ही जाणीव झाली की त्यांचा पाय त्यांच्या पतीच्या वर आला आहे त्या वेळी माता कालीचा क्रोध शांत झाला, पण त्यांची जिह्वा बाहेर आली.
हे ही वाचा -अष्टमी, नवमी किंवा दशमी: नवरात्रीत कलश कधी विसर्जित करावा? जाणून घ्या योग्य दिवस, शुभ वेळ आणि पद्धत
अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ले आणि कथन केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण येथे या लेख वैशिष्ट्यात लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात समाविष्ट माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथा यांतून संग्रहित केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
