धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. हिंदू धर्मात भगवान गणेशाला प्रथम पूजनीय मानले गेले आहे. कोणत्याही शुभ कामाची सुरुवात गणेशपूजेने करण्याची परंपरा आहे. दरवर्षी भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्थी तिथीला गणेश चतुर्थीचा सण साजरा केला जातो. या दिवशी भक्त घरात गणपती बाप्पाची मूर्ती स्थापित करतात आणि पूर्ण विधी-विधानाने त्यांची पूजा करतात.
2026 या वर्षात गणेश चतुर्थीचा पावन सण 14 सप्टेंबर, सोमवारी साजरा केला जाईल. या दिवशी गणेशजींच्या स्थापनेसाठी मध्यरात्रीपूर्वीचा/मध्यान्ह काळाचा (दुपारचा) वेळ विशेष शुभ मानला जातो. चला जाणून घेऊया गणेश चतुर्थीची तिथी, मूर्ती स्थापनेचा शुभ मुहूर्त, पूजा विधी, आवडता नैवेद्य आणि आरतीशी जोडलेली पूर्ण माहिती.
गणेश चतुर्थी 2026 ची तिथी
2026 या वर्षात गणेश चतुर्थीचा सण 14 सप्टेंबरला साजरा केला जाईल.
चतुर्थी तिथी सुरू: 14 सप्टेंबर 2026 , सकाळी 7 वाजून 6 मिनिटांनी
चतुर्थी तिथी समाप्त: 15 सप्टेंबर 2026, सकाळी 7 वाजून 44 मिनिटांनी
चतुर्थी तिथीमध्ये गणपतीजींची पूजा करणे शुभ मानले जाते. विशेषतः मध्यान्ह काळात (दुपारी) गणेशजींची स्थापना आणि पूजा करण्याची परंपरा आहे.
गणेशजींच्या मूर्ती स्थापनेचा शुभ मुहूर्त
14 सप्टेंबर 2026 रोजी गणेशजींच्या मूर्ती स्थापनेसाठी आणि पूजेसाठी शुभ वेळ सकाळी 11 वाजून 2 मिनिटांपासून दुपारी 1 वाजून 31 मिनिटांपर्यंत राहील.
या मुहूर्ताचा एकूण कालावधी सुमारे 2 तास 29 मिनिटे आहे. भक्त आपल्या सोयीनुसार या कालावधीत गणेशजींची स्थापना करू शकतात.
कशी करावी गणेशजींच्या मूर्तीची स्थापना?
गणेश चतुर्थीच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ कपडे परिधान करा. यानंतर घरातील पूजेची जागा नीट स्वच्छ करा. ज्या ठिकाणी गणेशजींना स्थापित करायचे आहे, तेथे चौरंग/पाट ठेवा.
चौरंग सजवा
एका स्वच्छ चौरंगावर लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे कापड अंथरा. यानंतर चौरंगावर अक्षता म्हणजेच तांदूळ ठेवा आणि गणेशजींची मूर्ती स्थापित करण्याची तयारी करा.
कलशाची स्थापना करा
गणेशजींच्या जवळ एक तांब्याचा किंवा पितळेचा कलश ठेवा. त्यात पाणी, गंगाजल, सुपारी, नाणे आणि अक्षता टाका. कलशावर आंब्याची पाने लावून नारळ ठेवा. यानंतर गणेशजींच्या मूर्तीला चौरंगावर विराजमान करा.
गणेशजींचे आवाहन करा
मूर्ती स्थापित करताना हातात अक्षता आणि फुले घेऊन भगवान गणेशाचे ध्यान करा. यानंतर 'ॐ गं गणपतये नमः' या मंत्राचा जप करत गणपती बाप्पाचे आवाहन करा. जर घरात विधी-विधानाने प्राणप्रतिष्ठा करण्याची परंपरा असेल, तर एखाद्या जाणकार पंडिताच्या मदतीने ही प्रक्रिया करू शकता.
गणेशजींना काय-काय अर्पण करावे?
गणेशजींच्या पूजेमध्ये अनेक गोष्टींना विशेष महत्त्व दिलेले आहे. पूजेदरम्यान त्यांना रोळी, चंदन, अक्षता, लाल फुले आणि शमीची पाने अर्पण करा.
भगवान गणेशाला दुर्वा विशेष प्रिय मानल्या जातात. म्हणूनच त्यांना 21 दुर्वा अर्पण करण्याची परंपरा आहे. दुर्वा अर्पण करताना गणेशजींचे ध्यान करा आणि आपली मनोकामना सांगा.
यानंतर धूप आणि शुद्ध तुपाचा दिवा लावा. श्रद्धेनुसार गणेशजींची पूजा करा.
गणेशजींना दाखवा आवडता नैवेद्य
भगवान गणेशाला मोदक आणि लाडू प्रिय मानले जातात. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी त्यांना 21 मोदक किंवा लाडूंचा नैवेद्य दाखवला जाऊ शकतो.
यासोबत केळी, नारळ आणि इतर फळेही अर्पण करा. घरी बनवलेल्या सात्विक पदार्थांचा नैवेद्य दाखवणेही शुभ मानले जाते.
नैवेद्य दाखवल्यानंतर काही वेळेसाठी तो देवापुढे अर्पण राहू द्या. यानंतर कुटुंबातील सदस्यांमध्ये प्रसाद वाटा.
पूजेनंतर करा मंत्र जप
गणेशजींची पूजा पूर्ण केल्यानंतर 'ॐ गं गणपतये नमः' या मंत्राचा 108 वेळा जप करू शकता. यानंतर गणेश चालीसा किंवा गणेशजींशी संबंधित इतर स्तोत्रांचे पठण करा.
शेवटी शुद्ध तुपाच्या दिव्याने गणपती बाप्पाची आरती करा. आरतीदरम्यान कुटुंबातील सर्व सदस्य सहभागी होऊ शकतात.
गणपतीची आरती
सुखकर्ता दुखहर्ता, वार्ता विघ्नाची
नूर्वी पूर्वी प्रेम कृपा जयाची
सर्वांगी सुन्दर उटी शेंदु राची
कंठी झलके माल मुकताफळांची
जय देव जय देव, जय मंगल मूर्ति
दर्शनमात्रे मन कामना पूर्ति
जय देव जय देव
रत्नखचित फरा तुझ गौरीकुमरा
चंदनाची उटी कुमकुम केशरा
हीरे जडित मुकुट शोभतो बरा
रुन्झुनती नूपुरे चरनी घागरिया
जय देव जय देव, जय मंगल मूर्ति
दर्शनमात्रे मन कामना पूर्ति
जय देव जय देव
लम्बोदर पीताम्बर फनिवर वंदना
सरल सोंड वक्रतुंडा त्रिनयना
दास रामाचा वाट पाहे सदना
संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवर वंदना
जय देव जय देव, जय मंगल मूर्ति
दर्शनमात्रे मन कामना पूर्ति
जय देव जय देव
आरती पूर्ण झाल्यानंतर गणेशजींकडे घरातील सुख-शांती, समृद्धी आणि सर्व विघ्ने दूर करण्याची प्रार्थना करा. यानंतर कुटुंबातील सदस्यांना प्रसाद वितरित करा आणि श्रद्धेने गणपती बाप्पा मोरयाचा जयघोष करा.
अत:, या गणेश चतुर्थीला विधी-विधानाने गणपती बाप्पाची पूजा करा आणि त्यांचा आशीर्वाद प्राप्त करा.
(अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ले आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण तसेच जागरण न्यू मीडिया येथे या लेखाच्या फीचरमध्ये लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात समाविष्ट माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथांमधून संग्रहित केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकाचा वापर करावा. दैनिक जागरण तसेच जागरण न्यू मीडिया अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.)
