धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. हिंदू धर्मात ज्या प्रकारे अंत्यसंस्काराचे काही नियम सांगण्यात आले आहेत, त्याच प्रकारे पिंडदान आणि श्राद्धाशी संबंधित अनेक गोष्टी आहेत ज्यांचा गरुड पुराणात सविस्तर उल्लेख आढळतो. पितृ पक्षाच्या काळात प्रत्येक पूर्वजाचे त्यांच्या मृत्यूच्या तिथीनुसार श्राद्ध कर्म केले जाते.
यादरम्यान पूर्वजांसाठी तर्पण आणि दान करण्याचा नियमही आहे. गरुड पुराणात या नियमांबद्दल सविस्तर लिहिले आहे, ज्यामध्ये हे सांगण्यात आले आहे की, पूर्वजांसाठी श्राद्ध आणि पिंडदान घराचा मोठा मुलगा करतो. इथेच अनेकदा मनात असा प्रश्नही येतो की, मुलाच्या अनुपस्थितीत मुलगी किंवा जावयाला श्राद्ध कर्म करण्याचा अधिकार आहे का?
हिंदू धर्मात श्राद्धाचे नियम यासाठी बनवले गेले आहेत जेणेकरून मृत आत्म्याला शांती मिळावी. अशा परिस्थितीत जर जावयाने श्राद्ध कर्म केले, तर मृत व्यक्तीला मोक्ष मिळेल का? चला तुम्हाला सांगतो गरुड पुराणातील या रहस्याबद्दल.
जावई श्राद्ध कर्म करू शकतो का?
हिंदू धर्मातील पवित्र ग्रंथ गरुड पुराणात याबद्दल सांगण्यात आले आहे की, पूर्वजांसाठी श्राद्ध आणि तर्पणाचा सर्वात पहिला अधिकार मुलाला असतो.
जर एखाद्या कुटुंबात मुलगा नसेल, (मृत्यू पावलेला असेल) तर नातू हे कर्म करू शकतो. तोही नसेल, तर मुलीचा मुलगा (नातू) श्राद्ध कर्म करू शकतो.
सामान्यतः जावयालाही सासू-सासऱ्यांसाठी मुलाचा दर्जा दिलेला आहे, परंतु जेव्हा श्राद्ध कर्माची गोष्ट येते तेव्हा असे म्हटले जाते की, जावयाने आपल्या सासू-सासऱ्यांसाठी श्राद्ध करू नये. काही कारणास्तव जावयाने श्राद्ध केले तरी ते स्वीकार्य नसते आणि पूर्वजांच्या आत्म्याला तृप्ती मिळत नाही.
जावयाला श्राद्ध कर्माची मनाई का आहे?
श्राद्ध कर्म नेहमी पुत्राच्या हातानेच करण्याबाबत म्हटले जाते कारण, गरुड पुराणात सांगण्यात आले आहे की, 'पुत्र' हा शब्द 'पु' आणि 'त्र' या दोन अक्षरांपासून बनला आहे. इथे 'पु' चा अर्थ नरक किंवा पाप आहे आणि 'त्र' चा अर्थ मुक्त करणे किंवा मुक्ती मिळवून देणे असा आहे. म्हणूनच, पुत्राला पापांपासून मुक्ती मिळवून देणारा मानले जाते.
तर दुसरीकडे जावयाला उच्च स्थान दिले गेले आहे आणि अशी मान्यता आहे की, जावयाने श्राद्ध कर्म केल्याने सासू-सासऱ्यांच्या आत्म्याला मुक्ती मिळत नाही. एवढेच नाही तर याच कारणांमुळे जावयाला सासू-सासऱ्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या पार्थिवाला खांदा देण्याची परवानगी नाही आणि मुखाग्नी देणेही योग्य मानले जात नाही.
जर जावयाने सासू किंवा सासऱ्यांच्या अंत्यसंस्कार आणि श्राद्धाची कोणतीही विधी पार पाडली, तर त्यांच्या चांगल्या कर्मांचे फळ मिळण्याची शक्यता कमी होते.
कोणत्या परिस्थितीत जावई पिंडदान करू शकतो?
काही विशेष परिस्थितीत जसे की कुटुंबात मुलगा, नातू किंवा मुलीचा मुलगा कोणीही नसेल आणि जावयाचे आई-वडील हयात असतील, त्या वेळी जावई मुलीच्या संमतीने श्राद्ध कर्म करू शकतो. सासू-सासऱ्यांचे श्राद्ध करताना जावयाने या गोष्टीची विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे की त्याने सर्व विधी आदराने पार पाडाव्यात.
कोणत्याही दबावात येऊन आणि नकारात्मक विचारांसह जावयाने कधीही श्राद्ध कर्म करू नये. दुसरीकडे, जर जावई आपल्या घरचा लहान मुलगा असेल, तर त्याने ही विधी पार पाडू नये.
श्राद्धाचे काही नियम गरुड पुराणात सांगण्यात आले आहेत आणि त्यांचे पालन करणे आवश्यक मानले जाते, ज्यामुळे पूर्वजांच्या आत्म्याला मुक्ती मिळावी.
हेही वाचा - Angarki Chaturthi 2026 Wishes: अंगारकी संकष्टी चतुर्थी निमित्त प्रियजनांना पाठवा खास शुभेच्छा संदेश
अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ले आणि विधान केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण येथे या लेख वैशिष्ट्यात लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात समाविष्ट असलेली माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथा यांतून संग्रहित केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
