जेएनएन, नागपूर. Ashadhi wari 2026: आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीच्या निमित्ताने पंढरपूरातील श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरात लाखो भाविक दर्शनासाठी येतात. यावेळी विठ्ठलाच्या गळ्यात तुळशीची माळ अर्पण करण्याची परंपरा विशेष श्रद्धेने पाळली जाते. वारकरीही गळ्यात तुळशीची माळ धारण करून "विठ्ठल... विठ्ठल..." या नामघोषात सहभागी होतात. मात्र, विठ्ठलाला तुळशीची माळ अर्पण करण्यामागे नेमके कारण काय आहे, याबाबत अनेकांना उत्सुकता असते. या परंपरेमागे धार्मिक श्रद्धेसोबतच आयुर्वेदिक महत्त्वही जोडलेले आहे.

सनातन धर्मात भगवान विठ्ठल हे भगवान विष्णूंचेच रूप मानले जाते. तुळस ही देवी वृंदेचे स्वरूप मानली जाते आणि ती भगवान विष्णूंना अत्यंत प्रिय आहे. त्यामुळे विष्णू, श्रीकृष्ण आणि विठ्ठल यांच्या पूजेत तुळशीची पाने, मंजिरी किंवा तुळशीची माळ अर्पण करणे शुभ आणि पुण्यकारक मानले जाते.

वारकरी संप्रदायात तुळशीची माळ ही केवळ अलंकार नसून भक्ती, सात्त्विकता आणि ईश्वराशी असलेल्या नात्याचे प्रतीक आहे. अनेक वारकरी आयुष्यभर गळ्यात तुळशीची माळ धारण करून विठ्ठलभक्तीचा संकल्प जपतात.

तुळशीची माळ धारण करण्यामागील धार्मिक श्रद्धा
धार्मिक मान्यतांनुसार तुळशीची माळ धारण केल्याने मनात सात्त्विक विचार वाढतात आणि नामस्मरणात अधिक एकाग्रता येते. तसेच नकारात्मक ऊर्जेपासून संरक्षण मिळते, अशी श्रद्धा आहे. भगवान विष्णू आणि विठ्ठलाची कृपा प्राप्त होते, भक्ती अधिक दृढ होते आणि आत्मशुद्धीचा मार्ग सुलभ होतो, असेही मानले जाते.

वारकरी परंपरेत तुळशीची माळ म्हणजे भक्ती, नम्रता, संयम आणि समर्पणाचे प्रतीक मानले जाते. विठ्ठलाच्या चरणी तुळशी अर्पण करणे म्हणजे अहंकाराचा त्याग करून संपूर्ण श्रद्धेने देवाला शरण जाणे, असा त्यामागील भावार्थ सांगितला जातो.

आयुर्वेदात तुळशीचे विशेष स्थान
तुळस ही आयुर्वेदातील महत्त्वाची औषधी वनस्पती मानली जाते. तिच्यामध्ये अँटीऑक्सिडंट, दाहशामक आणि काही सूक्ष्मजंतूंविरोधी गुणधर्म आढळतात. आयुर्वेद आणि उपलब्ध संशोधनानुसार तुळशीचे काही संभाव्य आरोग्यदायी फायदे पुढीलप्रमाणे आहेत.

    रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यास मदत होऊ शकते.

    • सर्दी, खोकला आणि घशाच्या किरकोळ त्रासात तुळशीचा काढा किंवा चहा पारंपरिक पद्धतीने उपयोगात आणला जातो.
    • मानसिक तणाव कमी करण्यास मदत करणाऱ्या वनस्पतींपैकी तुळशीचा उल्लेख केला जातो.
    • पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यास सहाय्यक ठरू शकते.
    • शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करण्यास तिच्यातील अँटीऑक्सिडंट्स मदत करू शकतात.

    वारकरी परंपरेतील तुळशीचे महत्त्व
    आषाढी वारीत पंढरपूरकडे निघालेल्या लाखो वारकऱ्यांच्या गळ्यात तुळशीची माळ पाहायला मिळते. ही माळ त्यांच्या श्रद्धेची, साधनेची आणि विठ्ठलभक्तीची ओळख मानली जाते. विठ्ठलाच्या नामस्मरणासोबत तुळशीची माळ धारण करणे म्हणजे भक्तीचा संकल्प स्वीकारणे आणि सात्त्विक जीवन जगण्याचा संदेश देणे, अशी वारकरी संप्रदायाची परंपरा आजही अखंडपणे जपली जात आहे.

    हेही वाचा: विठ्ठल, विठोबा आणि पांडुरंग... पंढरपूरच्या दैवताला इतकी नावे का? जाणून घ्या प्रत्येक नावामागील इतिहास आणि अर्थ

    हेही वाचा: Ashadhi Wari 2026: अनामिक भक्ताची अनोखी सेवा! विठ्ठलाला अर्पण केल्या 56 लाखांच्या सोन्याच्या पादुका 

    Disclaimer:-''या लेखात समाविष्ट असलेल्या कोणत्याही माहिती/साहित्य/गणनेच्या अचूकतेची किंवा विश्वासार्हतेची हमी दिलेली नाही. ही माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचन/श्रद्धा/धार्मिक ग्रंथांमधून गोळा करून तुमच्यासमोर सादर केली आहे. आमचा उद्देश फक्त माहिती देणे हा आहे, वापरकर्त्यांनी ती फक्त माहिती म्हणून घ्यावी. याशिवाय, याच्या कोणत्याही वापराची जबाबदारी स्वतः वापरकर्त्यावर राहील.