नवी दिल्ली. काँग्रेस नेत्या सोनिया गांधी यांच्या अलीकडेच प्रसिद्ध झालेल्या आत्मचरित्र 'बिलॉन्गिंग: अ जर्नी ऑफ लव्ह' मध्ये एका अशा बालकाचा उल्लेख आहे, ज्याच्याबद्दल सार्वजनिक जीवनात कदाचितच कधी चर्चा झाली नाही.
वृत्तसंस्था पीटीआयनुसार, हे बालक त्यांचा आणि त्यांचे पती, माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांचा पहिला मुलगा होता, ज्याला या दांपत्याने राहुल गांधी यांच्या जन्माच्या एका वर्षापेक्षाही जास्त काळापूर्वी गमावले होते.
सोनिया गांधी लिहितात की ही दुःखद घटना जानेवारी 1969 मध्ये घडली होती. याच्या काही महिन्यांपूर्वीच जेव्हा त्यांच्या गरोदर असण्याची बातमी आली होती, तेव्हा संपूर्ण गांधी कुटुंबात आनंदाची लाट पसरली होती.
सार्वजनिक स्वरूपात आपल्या भावना मोकळेपणाने व्यक्त न करणाऱ्या माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनीही या बातमीचे उत्साहाने स्वागत केले होते आणि आपल्या सुनेला मिठी मारली होती. इंदिरा गांधी यांनी आनंदात म्हटले होते की एक मोठे मूल दुसऱ्या मुलाला जन्म देणार आहे.
प्रिमॅच्युअर झाल्याच्या काही तासांनंतर झाला मृत्यू-
तथापि, हा आनंद जास्त दिवस टिकू शकला नाही. ठरलेल्या वेळेपेक्षा सुमारे दोन महिने आधीच सोनिया गांधी यांना प्रसूती वेदना सुरू झाल्या आणि १८ जानेवारी १९६९ रोजी त्यांनी एका मुलाला जन्म दिला. प्रिमॅच्युअर असूनही नवजात बाळ दिसायला निरोगी दिसत होते.
सोनिया लिहितात की जेव्हा बाळाला इन्क्युबेटरमध्ये ठेवले गेले, तेव्हा मी त्याचा पहिला रडण्याचा आवाज ऐकला. नंतर राजीव मला त्याला दाखवायला घेऊन गेले, दाट काळे केस आणि लांब, बारीक बोटे असलेले एक लहानसे सुंदर बाळ. पाहताच आम्हाला त्याचा लळा लागला.
परंतु तो लहान जीव केवळ काहीच तास जिवंत राहू शकला. डॉक्टरांनी राजीव गांधी यांना आधीच सावध केले होते की बाळाच्या वाचण्याची शक्यता खूप कमी आहे. दुसऱ्या दिवशी सकाळी जेव्हा या दांपत्याला मूल न राहिल्याची बातमी मिळाली, तेव्हा दोघांना मोठा धक्का बसला.
सोनिया गांधी आठवण काढतात की नेहमी संयमी राहणारे राजीव गांधीही स्वतःला रोखू शकले नाहीत आणि त्यांच्यासोबत हमसून हमसून रडू लागले. त्या वेळी दौऱ्यावर बाहेर गेलेल्या इंदिरा गांधीही आपला दौरा अर्धवट सोडून लगेच रुग्णालयात पोहोचल्या आणि त्यांनी पाणावलेल्या डोळ्यांनी दोघांना मिठी मारली.
महरौली येथे झाला होता अंतिम संस्कार-
बाळ निघून गेल्यानंतर कुटुंबासमोर हा प्रश्न उभा राहिला की त्याचा अंतिम संस्कार कसा केला जावा. सोनिया गांधी सांगतात की नवजात बालकांच्या पारंपारिक अंतिम संस्कारांतर्गत जेव्हा बाळाचे पार्थिव शरीर नदीत विसर्जित करण्याची चर्चा निघाली, तेव्हा त्या खूप घाबरल्या.
दिल्लीच्या ओखला बॅरेजजवळ एका मृतदेहाला अडकलेले पाहिल्याची जुनी आणि भयानक आठवण त्यांच्या मनात चमकून गेली. त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की काहीही झाले तरी, मी माझ्या बाळाला नदीत टाकू देणार नाही.
यानंतर कुटुंबाने ठरवले की बाळाला दक्षिण दिल्लीच्या महरौली येथील फिरोज गांधी यांच्या फार्मवर दफन केले जाईल. राजीव गांधी आणि त्यांचे लहान भाऊ संजय गांधी यांनी मिळून गुलाबी बोगनवेलियाच्या झुडपाखाली त्या लहान बाळाला दफन केले.
सोनिया गांधी लिहितात की हा निर्णय अत्यंत वेदनादायी होता, परंतु याव्यतिरिक्त कोणताही मार्ग नव्हता. यानंतर दीर्घकाळापर्यंत जेव्हा कधी ते तिथे जात, त्या जागेवर फुले नक्की ठेवत असत.
राजकीय हल्ल्यांचे दुःख केले व्यक्त या खाजगी शोकांतिकेने सोनिया गांधी यांना कित्येक महिन्यांपर्यंत खोल दुःखात आणि आत्मग्लानीमध्ये ठेवले. त्या वेळी त्यांच्या जखमांवर मीठ तेव्हा चोळले गेले, जेव्हा एका उजव्या विचारसरणीच्या मासिकाने त्या बाळाच्या वैधतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत अत्यंत निकृष्ट आणि तिखट लेख लिहिला. सोनिया लिहितात की त्या विषारी शब्दांनी माझ्या हृदयावर खोल जखम सोडली. लोक इतके क्रूर कसे असू शकतात?
त्याच वर्षाच्या शेवटी सोनिया गांधी पुन्हा गरोदर झाल्या. तथापि, मागील घटनेच्या धक्क्यामुळे कुटुंब आनंदोत्सव साजरा करण्याऐवजी यावेळी सातत्याने चिंतेत राहिले. अखेर, 19 जून 1970 रोजी राहुल गांधी यांचा जन्म झाला आणि कुटुंबाची ही चिंता दूर झाली.
