नवी दिल्ली. काँग्रेस नेत्या सोनिया गांधी यांनी आपल्या सासू आणि माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या स्वभावावरून मोठा खुलासा केला आहे. सोनिया गांधी यांचे आत्मचरित्र बिलॉन्गिंग: अ जर्नी ऑफ लव्ह मंगळवारी बाजारात आले.
त्यांनी दावा केला आहे की एखाद्या कर्मचाऱ्याला खोलीच्या कोपऱ्यात उभे करणे, पक्षाच्या एखाद्या नेत्याला भिंतीकडे तोंड करून उभे राहण्याची शिक्षा देणे किंवा मग एखाद्याशी अनेक दिवसांपर्यंत पूर्णपणे बोलणे बंद करणे, माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या रागाला भडकवणाऱ्यांना वेगवेगळ्या पद्धतींनी त्यांची नाराजी सहन करावी लागत असे.
हार्परकॉलिन्स इंडियाद्वारे प्रकाशित ५४४ पानांच्या या पुस्तकात सोनिया गांधी यांनी दुसऱ्या महायुद्धानंतर इटलीमध्ये आपले बालपण, नेहरू-गांधी कुटुंबात आपले लग्न, पती राजीव गांधी यांची हत्या आणि राजकारणात आपल्या प्रवेशापासून संपूर्ण आयुष्याचे महत्त्वाचे टप्पे समाविष्ट केले आहेत. त्यांनी गांधी कुटुंबात सून म्हणून आपल्या सुरुवातीच्या दिवसांनाही मोकळेपणाने मांडले आहे.
कर्मचारी आणि मोठ्या नेत्यांना अनोखी शिक्षा-
वृत्तसंस्था पीटीआयनुसार, सोनिया गांधी लिहितात की कुटुंबात आल्यानंतर ज्या गोष्टीने त्यांना सर्वाधिक आश्चर्यचकित केले, तो इंदिरा गांधी यांचा कधीतरी उफाळून येणारा राग होता. त्यांच्या रागाने कर्मचारी पूर्णपणे घाबरून जात असत.
एका घटनेचा उल्लेख करताना त्या सांगतात की एक कर्मचारी एका महत्त्वाच्या बैठकीची आठवण करून देणे विसरला होता, आणि असे त्याने पहिल्यांदा केले नव्हते. रागात इंदिराजींनी त्याला खोलीच्या एका कोपऱ्यात उभे केले, तर इतर लोक संकोच वाटून शांतपणे तेथून जात होते.
एका दुसऱ्या प्रसंगात सोनिया गांधी सांगतात की त्यांनी धोती-कुर्त्यामध्ये एका व्यक्तीला भिंतीकडे तोंड करून न हलता-डुलता उभे राहिलेले पाहिले. त्या लिहितात की त्या वेळी मी राजकारणातील मोठे चेहरे ओळखत नव्हते, परंतु आमच्या खाजगी निवासस्थानामध्ये त्यांच्या उपस्थितीवरून स्पष्ट होते की ते काँग्रेसचे कोणी ज्येष्ठ नेते होते.
मी सुमारे अर्ध्या तासानंतर परत आले, तरीही ते पांढऱ्या कपड्यांमधील गृहस्थ त्याच प्रकारे भिंतीला चिकटून उभे होते. नंतर मला समजले की हा माझ्या सासूचाच आदेश होता.
जेवणाच्या टेबलावर सासूच्या रागाला घाबरत होत्या सोनिया -
सोनिया गांधी यांच्या पुस्तकानुसार, जेव्हा संसदेत विरोधकांसोबत तीव्र वादावादी होत असे, तेव्हा इंदिराजींचा राग कधीतरी जेवणाच्या टेबलावरही उतरत असे. एकदा रागात त्यांनी डायनिंग टेबलवर आपले ताट जोराने दुसऱ्या बाजूला सरकवले होते.
सोनिया आपल्या आत्मचरित्रात लिहितात की अशा घटना मला घाबरवत होत्या आणि मला माझ्या वडिलांच्या रागाची आठवण करून देत होत्या. मी जिथे घाबरून जात असे, तिथेच राजीव आणि संजय शांत राहून त्या अस्वस्थ क्षणाच्या निघून जाण्याची वाट पाहत असत. राजीव त्यांना धीर देत म्हणत असत, इतके घाबरू नको, त्या आता थोड्याच वेळात अगदी ठीक होतील.
सोनियांनी पुढे लिहिले की परंतु जोपर्यंत मी त्यांना चांगल्या प्रकारे समजू शकले नाही, मी आपल्या खुर्चीवर बसून कापत राहत असे. तथापि, राग शांत झाल्यावर इंदिराजींना अनेकदा पश्चात्ताप होत असे आणि त्या आपल्या पद्धतीने खेदही व्यक्त करत असत. परंतु जर एखाद्या सहकाऱ्याने त्यांचा विश्वास तोडला असेल, तर त्या त्याला कधीच माफ करत नव्हत्या; त्या त्यांच्यापासून कायमचे अंतर ठेवत असत.
साड्या आणि जुन्या छायाचित्रांनी शांत होत असे तणाव -
तणाव आणि रागातून सुटका मिळवण्यासाठी इंदिरा गांधी घरातील लहान-सहान कामांमध्ये मन लावत असत. त्या आपल्या ज्येष्ठ कर्मचारी सदस्य ॲमी कृष्णा यांच्याकडून जुन्या छायाचित्रांचे खोके मागवत आणि त्यांना तारखांनुसार क्रमाने लावत असत.
याव्यतिरिक्त, त्या आपल्या साड्या बाहेर काढत असत आणि कुटुंबासोबत मिळून त्यांच्या मूळ स्थानावर आणि प्रकारावर आधारित वर्गवारी करत असत. प्रत्येक गठ्ठ्यावर चिठ्ठी लावली जात असे जेणेकरून गरज पडल्यास त्या सहज मिळतील.
त्या अशा चांगल्या साड्याही वेगळ्या काढून घेत असत, ज्या त्यांनी कमी नेसल्या होत्या, आणि नातेवाईकांना भेट देण्यासाठी त्यांचे वेगळे गठ्ठे बनवून घेत असत. सोनियांनी इंदिरा गांधी यांच्या साड्यांच्या आणि काश्मिरी शालींच्या विशेष आवडीचाही उल्लेख केला आहे.
आजी बनल्यानंतर बदलला स्वभाव -
सोनिया गांधी लिहितात की आजी बनल्यानंतर इंदिरा गांधी यांचे असे तणावपूर्ण आणि रागाचे क्षण खूप कमी झाले. जसजशी मुले राहुल आणि प्रियांका मोठी झाली, त्यांनाच हे अंदाज घेण्यासाठी पाठवले जात असे की आजीचा मूड कसा आहे.
नातवंडांचे एक लहानसे हसू किंवा त्यांचा निष्पाप प्रश्न इंदिराजींच्या रागाला लगेच वितळवून टाकत असे. मुलांची उपस्थिती त्यांना पूर्णपणे तणावमुक्त करत असे आणि त्यांच्या मनाला शांतता मिळत असे.
