डिजिटल डेस्क, नवी दिल्ली. युके मेट ऑफिसने इशारा दिला आहे की, या वर्षीचा एल निनो गेल्या 100 वर्षांतील सर्वात विनाशकारी आणि शक्तिशाली ठरू शकतो. पॅसिफिक महासागराच्या पृष्ठभागाचे तापमान सामान्यपेक्षा 3°C पेक्षा जास्त वाढण्याचा अंदाज आहे, जे आधुनिक हवामान नोंदींमधील सर्वोच्च पातळी असेल. 

हवामानशास्त्रज्ञांच्या मते, या अभूतपूर्व घटनेमुळे, 2027 हे वर्ष जागतिक स्तरावर आतापर्यंतचे सर्वात उष्ण वर्ष ठरू शकते आणि ते 2024 चा विक्रमही मोडेल. 

भारतावर दुहेरी परिणाम

भारतात, एल निनोचा थेट परिणाम मान्सूनच्या पावसावर होतो. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) अंदाजानुसार, या संपूर्ण हंगामातील पाऊस दीर्घकालीन सरासरीच्या केवळ 90 टक्के असू शकतो, जो गेल्या 11 वर्षांतील सर्वात कमी असेल. 

याचा देशाच्या कृषी क्षेत्रावर थेट परिणाम होत असून, सलग दोन पीक हंगाम प्रभावित होण्याची शक्यता आहे.

नकारात्मक परिणाम 2027 पर्यंत 

    हवामानशास्त्रज्ञांच्या मते, चालू हंगामातील पावसाच्या कमतरतेमुळे पिकांची पेरणी आणि उत्पादनाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. आयआयटी-कानपूरचे अभ्यागत प्राध्यापक रघु मुर्तुगुड्डे यांच्या मते, या एल निनोचा नकारात्मक परिणाम 2027 पर्यंत टिकू शकतो.

    चालू रब्बी पिकाच्या उत्पादनावर परिणाम झाल्यामुळे, खाद्यतेल आणि साखर यांसारख्या जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा आणि किंमती नियंत्रित करण्यासाठी सरकारला आधीच खबरदारीचे उपाय योजावे लागले आहेत. 

    जागतिक तापमानवाढ आणि उष्णतेच्या लाटेचा इशारा

    मेट ऑफिसचे हवामान तज्ज्ञ अॅडम स्कायफ यांनी या परिस्थितीला अत्यंत असामान्य म्हटले असून, दीर्घकालीन हवामान मॉडेल्समध्ये यापूर्वी असा तीव्र संकेत कधीही दिसला नव्हता, असे ते म्हणाले.

    अमेरिकेच्या NOAA या संस्थेच्या आकडेवारीवर आधारित 'क्लायमेट ब्रिंक डॅशबोर्ड'नुसार, पॅसिफिक महासागरातील तापमानवाढ नोव्हेंबरपर्यंत 3.9 अंशांच्या चिंताजनक पातळीवर पोहोचू शकते, जी 2015-16 च्या सर्वात मोठ्या एल निनोच्या विक्रमापेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त आहे.

    विक्रमी उष्णता असण्याची शक्यता

    आयएमडीचे वरिष्ठ शास्त्रज्ञ ओ. पी. श्रीजीत यांच्या मते, 2027 मध्ये जागतिक उष्णतेची लाट येण्याची दाट शक्यता आहे. भारतात सरासरी तापमानाचा नवा विक्रम नोंदवला जाईल की नाही, हे 2027 चा मान्सून आणि एल निनो सदर्न ऑसिलेशन (ENSO) च्या परिस्थितीवर अवलंबून असेल, परंतु पुढील वर्षी वसंत ऋतूमध्ये देशभरात तीव्र उष्णतेच्या लाटा पसरण्याची दाट शक्यता आहे.

    एल निनो म्हणजे काय?

    एल निनो ही एक नैसर्गिक हवामान प्रणाली आहे, ज्यामध्ये मध्य आणि पूर्व विषुववृत्तीय पॅसिफिक महासागरातील पाण्याचे तापमान असामान्यपणे वाढते. यामुळे जागतिक स्तरावर वाऱ्याची दिशा, वातावरणीय दाब आणि पर्जन्यचक्रात लक्षणीय बदल होतात. 

    साधारणपणे दर दोन ते सात वर्षांनी घडणारी ही घटना नऊ ते बारा महिने टिकते आणि तिचा सर्वात गंभीर जागतिक परिणाम तिच्या सुरुवातीनंतरच्या वर्षात दिसून येतो.