मुंबई. (एजन्सी) Local Body Election 2025: महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीच्या पहिल्या टप्प्यात 264 नगरपरिषदा आणि नगर पंचायतींसाठी आज (मंगळवार) सकाळपासून मतदान प्रक्रिया सुरू झाली. 6,042 जागांसाठी आणि 264 नगराध्यक्ष पदांसाठी ही निवडणूक होत आहे. मतदान सकाळी 7.30 वाजता सुरू झाले आणि सायंकाळी 5.30 वाजता संपेल. 3 डिसेंबर रोजी मतमोजणी होईल, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांनुसार, बहुस्तरीय ग्रामीण आणि शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांच्या पहिल्या टप्प्यात जवळजवळ एक कोटी मतदार आपला मतदानाचा हक्क बजावण्यास पात्र आहेत. ही निवडणूक प्रक्रिया 31 जानेवारी 2026 पर्यंत पूर्ण होणार आहेत. नगरपरिषदेच्या अध्यक्षांच्या 264 पदांसाठी आणि परिषदा आणि नगरपंचायतींमधील 6,042 जागांसाठी मतदान होत आहे. अधिकाऱ्यांच्या मते, राज्यभरात 12,316 मतदान केंद्रे उभारण्यात आली आहेत आणि 62,108 मतदान कर्मचारी तैनात करण्यात आले आहेत. मतदान शांततेत पार पडावे यासाठी सुरक्षा व्यवस्था चोख ठेवण्यात आली आहे.
राज्य निवडणूक आयोगाने (एसईसी) पुरेशा प्रमाणात इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्रे (ईव्हीएम), 17,367 नियंत्रण युनिट्स आणि 34,734 मतपत्रिका युनिट्सची व्यवस्था केली आहे. भाजपच्या नेतृत्वाखालील महायुती आणि विरोधी पक्ष महाविकास आघाडी (एमव्हीए) यांच्यात चुरस सुरू असल्याने, युतींमध्ये "मैत्रीपूर्ण लढती" आणि भाजप आणि शिवसेनेत एकहाती सत्ता मिळवण्यासाठी सूक्ष्म प्रयत्न सुरू असल्याने निवडणूक लढाई बहुआयामी बनली आहे. 4 नोव्हेंबर रोजी जाहीर झालेल्या 288 स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी (नगरपंचायत आणि नगरपालिका) निवडणूक प्रक्रिया कायदेशीर गुंतागुंत आणि दोन्ही गटांमधील मित्रपक्षांमध्ये वाद-विवादाने भरलेली आहे.
नामांकन पत्रांच्या छाननीनंतर निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या निर्णयांविरुद्ध दाखल झालेल्या न्यायालयीन अपिलांच्या पार्श्वभूमीवर एसईसीने 24 स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील मतदान 20 डिसेंबरपर्यंत पुढे ढकलले आहे.
स्वतंत्रपणे, सुरू असलेल्या न्यायालयीन प्रकरणांमुळे, 76 नगरपरिषदा आणि नगर पंचायतींमधील 154 जागांसाठीच्या निवडणुका 20डिसेंबर रोजी पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भाजपच्या नेतृत्वाखालील महायुतीने 288 पैकी 235 जागा जिंकल्यानंतर एका वर्षानंतर स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांकडे महाराष्ट्रातील राजकीय भावनांचे प्रमुख सूचक म्हणून पाहिले जात आहे.
या निवडणुकांमध्ये आधीच महत्त्वपूर्ण राजकीय हालचाली पाहायला मिळाल्या आहेत, भाजप, एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना आणि अजित पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या सत्ताधारी महायुती युतीचा सामना उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना (यूबीटी), शरद पवारांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस (सपा) आणि काँग्रेसच्या विरोधी महाविकास आघाडीशी होत आहे.
विरोधी पक्षांनी स्थानिक नेतृत्वावर आपला प्रचार केंद्रित केला असताना, भाजपने 100 नगरसेवक जागा आणि तीन नगराध्यक्ष पदांवर बिनविरोध विजय मिळवून इतर पक्षांवर आघाडी घेतली.
निवडणूक आयोगाने संशयित डुप्लिकेट मतदारांना यादीत दुहेरी तारे असलेले चिन्हांकित करणारी पडताळणी प्रणाली सुरू केली, ज्यामुळे मतदान केंद्रांवर कठोर ओळख तपासणी आवश्यक झाली. तसेच उमेदवार आणि मतदारांची माहिती देणारे एक मोबाईल अॅप्लिकेशन देखील लाँच केले आहे, ज्यामध्ये उमेदवारांच्या प्रतिज्ञापत्रांचा समावेश आहे.
31 जानेवारी 2026 पर्यंत प्रलंबित निवडणुका पूर्ण करण्याच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका घेतल्या जात आहेत. मुंबईसह 29 महानगरपालिका, 32 जिल्हा परिषदा आणि 336 पंचायत समित्यांचे वेळापत्रक अद्याप जाहीर झालेले नाही.