मुंबई. बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात तलावांमधील पाण्याच्या उपलब्धतेबाबतच्या चिंतेदरम्यान मुंबईतील रहिवाशांना पाणी वाचवण्याचे आवाहन केले आहे.
बीएमसीने म्हटले आहे की, अल निनो आणि इंडियन ओशन द्विध्रुव (IOD) सारख्या हवामान घटकांमुळे प्रभावित होऊन २०२६ मधील सरासरीपेक्षा कमी पावसामुळे उपलब्ध पाणी साठ्यावर परिणाम झाला आहे.
मुंबईची दैनंदिन पाण्याची गरज आणि प्रत्यक्ष पुरवठा यातील फरक कायम असताना हे आवाहन आले आहे. शहर आणि त्याच्या उपनगरांना दररोज सुमारे 4,664 दशलक्ष लिटर (MLD) पाण्याची गरज आहे, तर उपलब्ध स्रोतांतून सरासरी पुरवठा सुमारे 4,100 MLD आहे.
बीएमसीने नागरिकांना पिण्याच्या पाण्याचा जपून वापर करण्याचे, नासाडी टाळण्याचे आणि उपलब्ध जलसाठा दीर्घकाळ टिकून राहावा यासाठी दैनंदिन जीवनात संवर्धन उपाय अवलंबण्याचे आवाहन केले आहे.
मुंबईत 10 टक्के पाणी कपात सुरूच राहणार -
महाराष्ट्र सरकारच्या जलसंपदा विभागाच्या निर्देशानंतर बीएमसीने 15 मे 2026 पासून मुंबईत 10 टक्के पाणी कपात लागू केली. संभाव्य टंचाईच्या चिंतेदरम्यान नागरी प्रशासन उपलब्ध पाणी साठा जतन करण्यावर लक्ष केंद्रित करत असल्याने ही कपात लागूच आहे.
राज्य सरकारच्या निर्देशांनुसार आणि भविष्यातील पिण्याच्या पाण्याच्या गरजा लक्षात घेऊन बीएमसी 31 ऑगस्ट 2027 पर्यंत पाण्याचा पुरवठा ठेवण्याचे नियोजनही करत आहे.
पाणी संवर्धनासाठी बीएमसीने मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली
पिण्याच्या पाण्याचा वापर कमी करण्यासाठी नागरी संस्थेने रहिवासी, गृहनिर्माण संस्था (हाऊसिंग सोसायट्या), व्यावसायिक आस्थापना, उद्योग आणि सार्वजनिक संस्थांसाठी सूचनांची एक मालिका जारी केली आहे.
प्रमुख उपायांमध्ये खालील बाबी समाविष्ट आहेत-
- पाण्याची नासाडी टाळा: रहिवाशांनी विनाकारण नळ चालू ठेवू नयेत आणि गळती असलेले नळ आणि पाण्याच्या पाईपलाईन्सची त्वरित दुरुस्ती केली पाहिजे.
- पोहण्याचे तलाव (स्विमिंग पूल): स्विमिंग पूल भरण्यासाठी पिण्याच्या पाण्याचा वापर केला जाऊ नये.
- बांधकाम काम: ज्या बांधकाम उपक्रमांसाठी पिण्याच्या पाण्याची गरज नसते त्या उपक्रमांसाठी सांडपाणी प्रक्रिया केंद्रातील (एसटीपी) प्रक्रिया केलेले पाणी किंवा बोअरवेलचे पाणी वापरले पाहिजे.
- वाहने धुणे आणि बागकाम: वाहने धुण्यासाठी, बागांना पाणी देण्यासाठी आणि रस्ते व आसपासचा परिसर स्वच्छ करण्यासाठी विहिरी, ट्यूबवेल आणि बोअरवेलचा वापर केला पाहिजे.
- रस्ते धुणे: रस्ते धुण्यासाठी पिण्याच्या पाण्याऐवजी प्रक्रिया केलेले सांडपाणी किंवा बोअरवेलचे पाणी वापरले पाहिजे.
- सार्वजनिक शौचालये: सार्वजनिक शौचालये आणि वॉशरुम्सचे व्यवस्थापन करणाऱ्या संस्थांनी शक्य तिथे पर्यायी पाणी स्रोत वापरले पाहिजेत.
बीएमसीने असेही नमूद केले आहे की औद्योगिक आणि व्यावसायिक आस्थापना आणि क्रीडा क्लबांना पाणीपुरवठ्यातील विद्यमान २० टक्के कपात सुरूच राहील.
पाणी गळती रोखण्यासाठी विशेष पथकांची स्थापना
बीएमसीच्या हायड्रोलिक इंजिनिअर विभागाने गळतीमुळे होणारे पाण्याचे नुकसान रोखण्यासाठी विशेष पथके तयार केली आहेत. गळती रोखण्याला प्राधान्य देण्याचे आणि निश्चित वेळेत नोंदवलेल्या प्रकरणांचे निवारण करण्याचे निर्देश या पथकांना देण्यात आले आहेत.
नागरी संस्थेने हाऊसिंग सोसायट्या, शैक्षणिक संस्था, व्यावसायिक आस्थापना आणि इतर संस्थांना पाणी संवर्धनाला प्राधान्य देण्याचे आणि शक्य तिथे पर्यायी पाणी स्रोत वापरण्याचे आवाहन केले आहे.
पाण्याच्या गैरवापरावर बीएमसीचा कारवाईचा इशारा
नागरी प्रशासनाने इशारा दिला आहे की बीएमसीने पुरवलेल्या पिण्याच्या पाण्याचा गैरवापर करताना आढळल्यास संबंधितांवर योग्य ती कारवाई केली जाईल.
आपल्या संवर्धन प्रयत्नांना पाठिंबा देण्याचे आवाहन मुंबईकरांना करताना नागरी संस्थेने म्हटले आहे की पाणी वाचवणे ही सामूहिक जबाबदारी आहे. शहराचा उपलब्ध पाणी साठा जतन करण्यात मदत करण्यासाठी रहिवाशांनी गैर-आवश्यक कारणांसाठी पिण्याचे पाणी वापरणे टाळावे आणि पर्यायी स्रोतांचा जास्तीत जास्त वापर करावा असे आवाहन करण्यात आले आहे.
