लंडन. युरोपमध्ये या वर्षाचा उन्हाळा अत्यंत भीतीदायक आणि विनाशकारी सिद्ध झाला आहे. जून ते ऑगस्टच्या तीन महिन्यांत पडलेल्या प्रचंड उष्णतेच्या लाटेमुळे (हीटवेव) सुमारे 50391 लोकांनी आपला जीव गमावला. शास्त्रज्ञांच्या ताज्या अभ्यासानुसार, यांपैकी सुमारे 32619 मृत्यू थेटपणे हवामान बदल आणि ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे झाले, ज्याला कोळसा, तेल आणि गॅस सारख्या जीवाश्म इंधनांच्या सततच्या शोषणाने खतपाणी घातले आहे. हा आकडा वर्ष 2022 च्या तुलनेत 71 टक्के अधिक आहे, जेव्हा याच शहरांमध्ये उष्णतेमुळे 29480 लोकांचा मृत्यू झाला होता।

युवकांचाही गेला जीव -

इंपिरियल कॉलेज लंडनच्या संशोधकांनी युरोपच्या 854 शहरांमध्ये तापमानातील चढ-उतार आणि वेगवेगळ्या वयोगटातील लोकांच्या मृत्यू दराच्या सखोल विश्लेषणानंतर हा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. ही 854 शहरे युरोपच्या एकूण लोकसंख्येचा सुमारे 40 टक्के भाग कव्हर करतात. अहवालानुसार, उष्णतेचा सर्वात भीषण प्रकोप इटली, फ्रान्स, स्पेन आणि जर्मनी सारख्या प्रमुख देशांमध्ये पाहिला गेला. सहसा अत्यधिक उष्णतेचे बळी वृद्ध होतात, परंतु या वेळी उष्णतेच्या लाटेने युवकांनाही सोडले नाही, 20 ते 44 वर्षे वयाच्या 800 हून अधिक लोकांचा या दरम्यान मृत्यू नोंदवला गेला आहे.

एकट्या 17 जून ते 1 जुलैच्या दोन आठवड्यांच्या आत सुमारे एक-तृतीयंश मृत्यू झाले, जेव्हा पारा सामान्यपेक्षा सुमारे 5.3 डिग्री सेल्सिअस वर चढला होता. शास्त्रज्ञांनी इशारा दिला आहे की युरोपच्या इमारती आणि पायाभूत सुविधा इतक्या भीषण उष्णतेला सहन करण्यासाठी तयार नाहीत, वास्तविक मृत्यूंचा आकडा यापेक्षाही जास्त असू शकतो कारण या अभ्यासात मे महिन्याचे आकडे समाविष्ट केले गेलेले नाहीत.

2.8 डिग्रीपर्यंत गरम होऊ शकते पृथ्वी -

संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमाच्या नुकत्याच आलेल्या एमिशन्स गॅप रिपोर्टने पृथ्वीच्या भविष्याबाबत अत्यंत चिंताजनक चित्र मांडले आहे. अहवालानुसार, जर जगभरात प्रदूषण आणि धोरणांची सद्यस्थिती अशीच राहिली, तर पुढील 75 वर्षांत पृथ्वीचे तापमान औद्योगिक क्रांतीपूर्वीच्या काळाच्या तुलनेत 2.8 डिग्री सेल्सिअसपर्यंत वाढू शकते. जगभरातील देशांद्वारे घोषित हवामान उद्दिष्टे जर पूर्णपणे लागू केली तरीसुद्धा, तापमानात 2.6 डिग्री सेल्सिअसची वाढ निश्चित मानली जात आहे, तर नेट-झिरो संकल्पांच्या शंभर टक्के पूर्ण होण्यावरही ही वाढ 2.1 डिग्रीपर्यंतच मर्यादित राहू शकेल.

    शास्त्रज्ञांचे मानणे आहे की तापमान वाढीला 1.5 डिग्रीच्या सुरक्षित मर्यादेच्या आत ठेवणे आता जवळजवळ अशक्य झाले आहे, ज्यामुळे भविष्यात विनाशकारी उष्णतेची लाट, पूर, दुष्काळ आणि हिमनद्यांच्या वेगाने वितळण्याचा धोका पटीने वाढेल। वर्ष 2025 मध्ये जगभरात 58.4 अब्ज टन ग्रीनहाऊस वायूंचे उत्सर्जन झाले, जे स्थिर राहूनसुद्धा कोळसा, तेल आणि गॅसच्या वाढत्या वापरामुळे धोकादायक पातळीवर बनलेले आहे। तापमानाला पुन्हा 1.5 डिग्रीपर्यंत आणण्यासाठी 2025 च्या पातळीवरून 2030 पर्यंत 18%, 2035 पर्यंत 45% आणि 2040 पर्यंत 69% उत्सर्जन कमी करावे लागेल, सोबतच वातावरणातून 320 अब्ज टन कार्बन हटवणे गरजेचे असेल।

    हवामान वित्तावर पीयूष गोयल यांची कडक भूमिका -

    बर्लिन ग्लोबल डायलॉगच्या मंचावर भारताचे केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पीयूष गोयल यांनी श्रीमंत आणि विकसित देशांवर हवामान बदलाशी लढण्याच्या जबाबदाऱ्यांपासून पळ काढण्याचा उघड आरोप केला. त्यांनी आकड्यांचा हवाला देत सांगितले की युरोपमध्ये प्रति व्यक्ती कार्बन उत्सर्जन भारताच्या तुलनेत 7 ते 8 पट जास्त आहे. गोयल म्हणाले की विकसित राष्ट्रांनी विकसनशील देशांच्या मदतीसाठी प्रतिवर्ष 9.49 लाख कोटी रुपये उभारण्याचे औपचारिक वचन दिले होते, परंतु 11 वर्षांचा मोठा काळ उलटून गेल्यानंतरही भारताला या मथळ्याखाली एक पैसासुद्धा मिळालेला नाही.

    बंगालच्या उपसागरात चक्रीवादळाचा इशारा -

    एकीकडे जागतिक पातळीवर हवामानाची तीव्र रूपे समोर येत आहेत, तर दुसरीकडे भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने बंगालच्या उपसागरात चक्रीवादळाची शक्यता व्यक्त केली आहे। हवामान विभागानुसार, उपसागरावर बनलेले कमी दाबाचे क्षेत्र 24 ऑक्टोबरला डिप्रेशन, 25 ऑक्टोबरला डीप डिप्रेशन आणि 26 ऑक्टोबरच्या सकाळपर्यंत चक्रीवादळात रूपांतरित होऊ शकते। यांच्यानंतर हे वादळ उत्तर आंध्र प्रदेश आणि ओडिशाच्या किनारपट्टीकडे वाढेल, ज्याच्या प्रभावाने दोन्ही किनारी राज्यांमध्ये 27 ते 29 ऑक्टोबरदरम्यान मुसळधार ते अत्यंत मुसळधार पाऊस पडण्याचा कडक इशारा जारी करण्यात आला आहे.