नवी दिल्ली. आपण नेहमी ट्रेनमध्ये आपल्या सीटवर बसून प्रवासाच्या ठिकाणापर्यंतचा प्रवास पूर्ण करतो, पण ट्रेनच्या प्रत्येक एका डब्ब्यावर आपले लक्ष जात नाही. होय, रेल्वेमध्ये अनेक वेगवेगळ्या प्रकारचे कोच असतात, ज्यांपैकी एक अत्यंत मनोरंजक डब्बा असतो 'SLR'. जर तुम्हाला रेल्वेच्या या खास कोचबद्दल माहिती नसेल, तर चला या लेखात सविस्तरपणे याबद्दल समजून घेऊया.
काय असतो SLR का अर्थ?
SLR चे पूर्ण नाव 'सेकंड लगेज-कम-गार्ड व्हॅन' (Second Luggage-cum-Guard Van) असे असते. सोप्या शब्दांत सांगायचे तर हा कोणताही सामान्य प्रवासी डब्बा नाही, तर तो ट्रेनच्या गार्डसाठी आणि प्रवाशांचे जड सामान सुरक्षित ठेवण्याच्या उद्देशाने तयार केला जातो. याला 'गार्ड ब्रेक यान' या नावानेही ओळखले जाते. हा अशा प्रकारे डिझाइन केला गेला आहे जेणेकरून रेल्वे गार्ड आपली ड्युटी कोणत्याही अडचणीशिवाय करू शकतील आणि लोकांचे सामानही एकदम सुरक्षित राहील.
ट्रेनमध्ये हा डब्बा कुठे असतो आणि आतून कसा दिसतो?
जर तुम्ही हा कोच बाहेरून पाहिला, तर तो तुम्हाला ट्रेनच्या इतर डब्ब्यांसारखाच दिसेल. तरीही, तो नेहमी ट्रेनच्या एकदम सुरुवातीला किंवा अगदी शेवटच्या भागात जोडला जातो.
आतून याचे दोन वेगवेगळे भाग असतात:
- एका भागात गार्डची केबिन बनवलेली असते.
- दुसऱ्या भागात प्रवाशांचे बुक केलेले सामान (लगेज) ठेवले जाते.
तुम्हाला हा डब्बा प्रत्येक लोकल किंवा पॅसेंजर ट्रेनमध्ये मिळणार नाही. हा खास करून एक्सप्रेस, मेल आणि सुपरफास्ट ट्रेनचाच भाग असतो.
आपण यात प्रवासासाठी तिकीट घेऊ शकतो?
जर तुमच्या मनात हा प्रश्न येत असेल की आपण या डब्ब्याचे तिकीट घेऊ शकतो का, तर याचे उत्तर आहे- अजिबात नाही.
कोणताही सामान्य प्रवासी या कोचसाठी तिकीट बुक करू शकत नाही. ना तुम्ही यासाठी इंटरनेटवरून ऑनलाइन बुकिंग करू शकता आणि ना तिकीट काउंटरवरून कोणतेही ऑफलाइन तिकीट खरेदी करू शकता. खरं तर, या डब्ब्यात लोकांचे मौल्यवान सामान ठेवलेले असते, त्यामुळे सुरक्षेच्या कारणास्तव सामान्य जनतेला यात बसण्याची परवानगी नसते.
तर मग या कोचमध्ये नक्की प्रवास कोण करते?
सामान्य जनतेसाठी भलेही यात प्रवास करण्यास मनाई आहे, तरीही यात काही खास प्रवाशांच्या बसण्याची सोय असते. रेल्वेच्या नियमांनुसार, या डब्ब्यात काही सीट्स दिव्यांग प्रवाशांसाठी आधीपासूनच आरक्षित असतात. याशिवाय, ड्युटीवर असलेले रेल्वे कर्मचारी किंवा एखाद्या मोठ्या आणीबाणीत (इमर्जन्सीमध्ये) अडकलेले प्रवासीच या डब्ब्याचा वापर करू शकतात.
