धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. आज मातृ नवमी आहे. पितृ पक्षात मातृ नवमीला विशेष महत्त्व मानले जाते. हा दिवस खास करून कुटुंबातील दिवंगत माता आणि इतर महिला पूर्वजांच्या श्राद्ध आणि तर्पणसाठी समर्पित मानला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी श्रद्धा आणि विधि-विधानाने पितरांचे स्मरण केल्याने त्यांचा आशीर्वाद प्राप्त होतो.
मातृ नवमीच्या दिवशी लोक आपल्या पूर्वजांची आठवण काढतात आणि त्यांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान यांसारखी कर्मे करतात. ज्या कुटुंबांमध्ये एखाद्या महिला पूर्वजाच्या मृत्यूची तिथी माहीत नसते, तिथेही मातृ नवमीला त्यांचे श्राद्ध केले जाते.
श्राद्ध आणि तर्पणसाठी खास वेळ
मातृ नवमीला श्राद्ध कर्मासाठी 4 ऑक्टोबर रोजी काही विशेष वेळेला महत्त्वपूर्ण मानले जाते. या विषयावर आम्हाला उज्जैनचे पंडित आणि ज्योतिषाचार्य मनिष शर्मा यांनी माहिती दिली आहे. आज श्राद्ध आणि तर्पणसाठी तीन प्रमुख मुहूर्त राहतील.
कुतुप मुहूर्त
कुतुप मुहूर्त सकाळी 11 वाजून 44 मिनिटांपासून दुपारी 12 वाजून 32 मिनिटांपर्यंत राहील. या काळात श्राद्ध कर्म करणे शुभ मानले जाते.
रौहिण मुहूर्त
यांच्यानंतर रौहिण मुहूर्त दुपारी 12 वाजून 32 मिनिटांपासून 1 वाजून 20 मिनिटांपर्यंत राहील. या कालावधीतही पितरांसाठी धार्मिक कर्मे केली जाऊ शकतात.
अपराह्न काल
श्राद्धासाठी महत्त्वपूर्ण असलेला अपराह्न काल दुपारी 1 वाजून 20 मिनिटांपासून 3 वाजून 45 मिनिटांपर्यंत राहील. पितृ पक्षात श्राद्ध कर्मासाठी अपराह्न वेळेला विशेष महत्त्व दिले जाते.
कसे करावे श्राद्ध आणि तर्पण?
मातृ नवमीच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा. यानंतर पितरांचे स्मरण करत पूजेची तयारी करा. परंपरेनुसार तर्पणमध्ये पाणी, काळे तीळ आणि कुशचा वापर केला जातो. श्रद्धेने पूर्वजांचे नाव घेऊन त्यांना जल अर्पण केले जाते. श्राद्ध कर्मात आपल्या क्षमतेनुसार ब्राह्मण भोजन, दान आणि गरजूंना भोजनही दिले जाते.
या गोष्टींची घ्या काळजी
श्राद्ध आणि तर्पण करताना मनात श्रद्धा आणि आदराची भावना ठेवली पाहिजे. भोजन आणि दान आपल्या क्षमतेनुसार करा. वेगवेगळ्या पंचांग आणि स्थानानुसार मुहूर्तामध्ये थोडा फरक असू शकतो, त्यामुळे स्थानिक पंचांग किंवा पुरोहितांकडून वेळेची पुष्टी करणे योग्य राहील.
मातृ नवमी हा केवळ एक धार्मिक कर्मकांडाचा दिवस नाही, तर आपल्या मातृ परंपरा आणि पूर्वजांची आठवण ठेवण्याची संधीही मानली जाते. या दिवशी कुटुंबातील लोक एकत्र येऊन आपल्या दिवंगत पूर्वजांची श्रद्धापूर्वक आठवण काढतात आणि त्यांच्या शांतीसाठी प्रार्थना करतात.
(अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ला आणि विधान केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण तसेच जागरण न्यू मीडिया येथे या लेख फीचरमध्ये लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात समाविष्ट केलेली माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथांमधून गोळा करण्यात आली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकाचा वापर करावा. दैनिक जागरण तसेच जागरण न्यू मीडिया अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.)
