नवी दिल्ली. हिंदू धर्मात आश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील एकादशी तिथीला विशेष महत्त्व असते आणि तिला पापांकुशा एकादशी या नावाने ओळखले जाते. या वर्षी पापांकुशा एकादशीचा उपवास 22 ऑक्टोबर, गुरुवारी ठेवला जाईल. हा उपवास इतका पुण्यकारी मानला जातो की तो करणाऱ्याच्या कित्येक जन्मांचे पाप मिटून जातात.
धार्मिक मान्यतेनुसार, ही तिथी भगवान विष्णूंना अत्यंत प्रिय आहे. मान्यता आहे की पापांकुशा एकादशीचा उपवास केल्याने माणसाला सर्व पापांतून मुक्ति मिळते आणि मोक्ष प्राप्तीचा मार्ग प्रशस्त होतो. या दिवशी सोने, तीळ, जमीन, गाय, अन्न, पाणी, छत्री आणि शूज इत्यादींचे दान करण्याचेही विशेष महत्त्व सांगितले गेले आहे.
धार्मिक मान्यता आहे की हा उपवास करणारा आणि या दिवशी क्षमतेनुसार दान करणारी व्यक्ती यमराजाच्या लोकांत जात नाही. चला या उपवासाचे महत्त्व सविस्तरपणे जाणून घेऊया.
पापांकुशा एकादशीची पौराणिक कथा पापांकुशा एकादशीच्या उपवास कथेनुसार, प्राचीन काळात विंध्य पर्वतावर क्रोधन नावाचा एक अत्यंत क्रूर पारधी राहत होता. त्याचे पूर्ण आयुष्य हिंसा, लूटपाट, मद्यपान आणि वाईट संगतीत गेले. त्याने आयुष्यात अनेक पाप कर्मे केली.
जेव्हा त्याची शेवटची वेळ जवळ आली तेव्हा यमराजाचे दूत त्याला न्यायला पोहोचले. यमदूतांनी पारध्याला सांगितले की पुढचा दिवस त्याच्या आयुष्याचा शेवटचा दिवस असेल आणि ते त्याला न्यायला येतील.
हे ऐकून पारधी खूप भयभीत झाला. तो महर्षी अंगिरा यांच्या आश्रमात पोहोचला आणि त्यांच्या चरणांवर पडून प्रार्थना करू लागला, "हे ऋषिवर! मी आयुष्यभर पाप कर्मेच केली आहेत. कृपा करून मला असा काही उपाय सांगा, ज्याने माझे सर्व पाप नष्ट होऊन जावेत आणि मला मोक्षाची प्राप्ती व्हावी."
पारध्याची प्रार्थना ऐकून महर्षी अंगिरा यांनी त्याला आश्विन शुक्ल पक्षातील पापांकुशा एकादशीचा विधीपूर्वक उपवास करण्याचा सल्ला दिला. महर्षींनी सांगितल्यानुसार पारध्याने पापांकुशा एकादशीचा उपवास केला. धार्मिक मान्यतेनुसार, उपवासाच्या प्रभावाने त्याचे सर्व साचलेले पाप नष्ट झाले आणि त्याला मोक्षाची प्राप्ती झाली.
पापांकुशा एकादशीचे धार्मिक महत्त्व पौराणिक मान्यतेनुसार, पापांकुशा एकादशी स्वर्ग, मोक्ष, आरोग्य, सुंदर पत्नी तसेच अन्न आणि धन प्रदान करणारी मानली गेली आहे.
मान्यता आहे की या एकादशीच्या उपवासासारखे गंगा, गया, काशी, कुरुक्षेत्र आणि पुष्करचे पुण्यही नाही. हरिवासरात एकादशीचा उपवास आणि रात्री जागरण केल्याने माणूस सहजच भगवान विष्णूंच्या परम धामाला प्राप्त करतो.
धार्मिक मान्यतेनुसार, हा उपवास करणारी व्यक्ती मातृ पक्षाच्या दहा पिढ्या, पितृ पक्षाच्या दहा पिढ्या, स्त्री पक्षाच्या दहा पिढ्या आणि मित्र पक्षाच्या दहा पिढ्यांचा उद्धार करते. असे म्हटले जाते की अशी व्यक्ती दिव्य शरीर धारण करून, चतुर्भुज रूपात, पीतांबर घालून आणि हातात माळ घेऊन गरुडावर स्वार होऊन विष्णूलोकाला जाते. अशी पापांकुशा एकादशीची पौराणिक मान्यता आहे.
स्रोत: पौराणिक/धार्मिक मान्यता आणि उपलब्ध उपवास-कथा साहित्य.
हे ही वाचा -दुर्गा पूजेसह प्रत्येक शुभ प्रसंगी बंगाली महिला का काढतात 'उलू ध्वनी'? 99% लोकांना माहिती नाही रहस्य
अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ले आणि कथन केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण येथे या लेख फिचरमध्ये लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात समाविष्ट माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथांमधून संग्रहित केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
