लाईफस्टाईल डेस्क, नवी दिल्ली. देशभरात गणेश चतुर्थी उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. 10 दिवस चालणाऱ्या गणेशोत्सवात प्रत्येकजण गणपती बाप्पाच्या भक्तीत मग्न असल्याचे दिसून येते. प्रत्येक घरात मूर्ती स्थापित केल्या जातात. मंडप सजवले जातात आणि दररोज बाप्पाला वेगवेगळे पदार्थ आणि मिठाई अर्पण केल्या जातात. हेच कारण आहे की गणेश चतुर्थी केवळ श्रद्धेचेच नाही तर उत्साह आणि उत्सवाचे प्रतीक बनली आहे.
या खास प्रसंगी, आम्ही तुम्हाला गणेशजींशी संबंधित एका अनोख्या मंदिराबद्दल सांगणार आहोत, ज्याची श्रद्धा आणि वैशिष्ट्य तुम्हाला आश्चर्यचकित करेल. भारतात गणेशजींची अनेक प्रसिद्ध मंदिरे असली तरी, प्रत्येक मंदिराची स्वतःची ओळख आणि कथा आहे. हे मंदिर त्याच्या अद्भुत श्रद्धेमुळे भक्तांमध्ये देखील ओळखले जाते. असे म्हटले जाते की येथे येऊन खऱ्या मनाने केलेली प्रार्थना निश्चितच पूर्ण होते. चला त्या मंदिराची खासियत जाणून घेऊया.
त्रिशुंड मंदिर हे श्रद्धेचे केंद्र आहे.
आपण ज्या मंदिराबद्दल बोलत आहोत ते महाराष्ट्रातील पुणे येथे आहे. त्याचे नाव त्रिशुंड गणपती मंदिर आहे. शतकानुशतके ते अढळ भक्तीचे प्रतीक राहिले आहे. शहराच्या गजबजाटात वसलेले हे मंदिर आपल्या अद्वितीय आकर्षणाच्या शक्तीने भाविकांना आकर्षित करते. त्रिशुंड गणपती, ज्याला त्रिशुंड विनायक म्हणूनही ओळखले जाते, त्याचा इतिहास सुमारे एक हजार वर्ष जुना असल्याचे मानले जाते. आम्ही तुम्हाला सांगतो की पूर्वी ते शिव मंदिर होते, परंतु नंतर ते भगवान गणेशाला समर्पित केले गेले.
मंदिर कधी बांधले गेले?
त्रिशुंड मयुरेश्वर गणपती मंदिराचे बांधकाम 26 ऑगस्ट 1754 रोजी धामपूर (इंदूरजवळ) येथील भिक्षुगिरी गोसावी यांनी सुरू केले आणि 1770 मध्ये पूर्ण झाले. हे मंदिर सोमवार पेठेतील वर्दळीच्या गल्लीबोळात कमला नेहरू हॉस्पिटल चौकाजवळ आहे. मंदिराकडे जाणारा मार्ग थेट नागजारी नदीच्या प्रवाहाकडे जातो.
नाव आणि महत्त्व
त्रिशुंड म्हणजे तीन सोंडे. हे गणपतीच्या या अनोख्या मूर्तीचे वैशिष्ट्य आहे. या मूर्तीला तीन डोळे आणि सहा हात आहेत. या मूर्तीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे बाप्पा त्यांच्या वाहन उंदरावर नाही तर मोरावर स्वार आहेत. ही मूर्ती मौल्यवान रत्नांनी सजवलेली आहे. जो कोणी ही मूर्ती पाहतो तो फक्त त्याकडे पाहत राहतो. येथे गणेशजींची पूजा केल्याने कोणत्याही नवीन कामात यश, ज्ञान आणि शुभेच्छा मिळतात अशी भक्तांची श्रद्धा आहे.
आश्चर्यकारक शिल्पे आणि कलाकृती
मंदिराची मूर्ती काळ्या दगडापासून बनलेली आहे. गणपतीच्या डोळ्यांवर आणि सोंडेवर केलेले उत्तम कारागिरी त्या काळातील कलाकारांच्या अद्भुत कलाकृती दर्शवते. मूर्तीच्या सोंडेत लाडू देखील बनवण्यात आले आहेत.
वास्तुकला आणि शिल्पकला
मंदिराच्या समोरील बाजूस अद्भुत कोरीवकाम आहे, ज्यामध्ये देव-देवता, प्राणी आणि प्राचीन कथांमधील पात्रांच्या मूर्तींचा समावेश आहे. काही खास चित्रे देखील आहेत, जसे की एक ब्रिटिश सैनिक गेंडा बांधत आहे. असे मानले जाते की हे कोरीव काम 1757 मध्ये प्लासीच्या युद्धानंतर बंगाल आणि आसामवरील ब्रिटिशांच्या विजयाचे चित्रण करते. दुसरीकडे, मंदिराच्या स्थापत्यकलेमध्ये मालवा, राजपुताना आणि द्रविड शैलीचे सुंदर मिश्रण दिसून येते.
गुरु पौर्णिमेला दार उघडते
मंदिराच्या मागील बाजूबद्दल बोलायचे झाले तर, दक्षिण भारतातील मंदिरांप्रमाणे येथे लिंगोद्भवची मूर्ती आहे. दारांचे रक्षण करणाऱ्या द्वारपालांच्या वर गज-लक्ष्मीची मूर्ती देखील आहे. मंदिरात एक तळघर देखील आहे, जिथे तपस्वी ध्यान करत असत. हे ठिकाण सहसा बंद असते. ते फक्त गुरुपौर्णिमेच्या दिवशीच दर्शनासाठी उघडले जाते.
गणेश चतुर्थीला मंदिरात रोषणाई होते.
गणेश चतुर्थी आणि गुरुपौर्णिमेला त्रिशुंड गणपती मंदिर विशेषतः चमकते. या खास प्रसंगी, भजन, कीर्तन, ढोलकी आणि भक्तांच्या सामूहिक प्रार्थना संपूर्ण वातावरण देवत्वाने भरून टाकतात. लोक येथे केवळ पूजा करण्यासाठीच येत नाहीत तर आध्यात्मिक शांती आणि श्रद्धेचा अनुभव घेण्यासाठी देखील येतात. असे मानले जाते की येथे भक्त कोणतीही इच्छा करतात ती पूर्ण होते.
कसे पोहोचायचे?
म्हणून जर तुम्ही पुण्यात असाल किंवा तिथे जात असाल तर तुमच्या प्रवास यादीत हे मंदिर अवश्य समाविष्ट करा. तुम्ही तुमच्या कार, स्कूटर किंवा कॅबने पुण्यातील कमला नेहरू रुग्णालयाजवळील त्रिशुंड गणपती मंदिरात सहज पोहोचू शकता. जर तुम्हाला सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करायचा असेल, तर पुणे जंक्शन रेल्वे स्टेशनवर उतरल्यानंतर तुम्ही ऑटो-रिक्षा किंवा लोकल बसने मंदिरात पोहोचू शकता. तथापि, बस मार्ग मर्यादित आहेत, त्यामुळे मंदिरात पोहोचण्यासाठी तुम्हाला काही अंतर चालावे लागेल.
हेही वाचा:Ganesh Chaturthi 2025: गणपतीच्या सोंडेची दिशा काय दर्शवते? जाणून घ्या याशी संबंधित रहस्ये