नवी दिल्ली. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आधुनिक युगातील सर्वात क्रांतिकारी तंत्रज्ञान आहे. एआयने आरोग्य सेवा, शिक्षण, विज्ञान आणि उद्योगांमध्ये अभूतपूर्व प्रगती केली आहे. हे गुंतागुंतीच्या आजारांची ओळख पटवण्यात, संशोधनाला गती देण्यात आणि दैनंदिन कामे सोपी करून उत्पादकता वाढवण्यात अत्यंत उपयुक्त सिद्ध होत आहे.
जरी अलीकडे असे अनेक प्रसंग समोर आले आहेत, ज्यांमध्ये पाहिले गेले आहे की एआय माणसाच्या नियंत्रणाबाहेर जाऊन स्वतःहून काम करत आहे.
एआयचा वाढता प्रभाव आणि याच्या नियंत्रणाबाहेर जाण्याच्या संभाव्य धोक्यांची बाब संयुक्त राष्ट्रांसमोर पोहोचली आहे. बुधवारी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या बैठकीत दिग्गज एआय निर्मात्यांनी म्हटले आहे आम्ही एआय बनवले तर खरे पण याच्या नियंत्रणाबाहेर जाण्याचा धोका सतत वाढत चालला आहे.
जर याचा वापर चुकीच्या दिशेने झाला तर याने समाजात मोठी उलथापालथ निर्माण होऊ शकते. अशा वेळी आज या गोष्टीची पडताळणी प्रासंगिक आहे की एआयची वाढती क्षमता मानवतेसाठी वरदान आहे की याचे नियंत्रणाबाहेर जाणे मानवतेसाठी शाप सिद्ध होऊ शकते.
जगभरातील टेक लीडर्स आणि एआय तज्ज्ञ आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या वेगाने वाढणाऱ्या क्षमतांबद्दल सतत इशारा देत आहेत. त्यांचे मानणे आहे की जर या तंत्रज्ञानाला योग्य वेळी नियंत्रित आणि गव्हर्न केले गेले नाही, तर हे समाज, अर्थव्यवस्था आणि मानवी सुरक्षेसाठी गंभीर आव्हाने निर्माण करू शकते.
एआय लीडर्सच्या चिंतेची मुख्य कारणे
स्वायत्तता: एआय सिस्टम आता केवळ सूचनांचे पालन करत नाहीत, तर स्वतः निर्णय घेऊ लागल्या आहेत. तज्ज्ञांना भीती आहे की भविष्यात "आर्टिफिशियल सुपरइंटेलिजन्स मानवी नियंत्रणाबाहेर जाऊ शकते.
रोजगार आणि आर्थिक असमानता: 40 कोटी कामगारांचे विस्थापित होण्याची किंवा नोकऱ्या प्रभावित होण्याची शक्यता आहे 2030 पर्यंत जगभरात एआयमुळे मॅकिन्सेच्या अहवालानुसार
सायबर हल्ले आणि धोकादायक क्षमता: 12 टक्के शक्यता आहे की पुढील पाच वर्षांत एआय संचलित सायबर हल्ले किंवा जैविक शस्त्राची निर्मिती घेऊ शकते विनाशकारी रूप, एमआयटी स्लोनच्या सर्वेक्षणांनुसार
चुकीची माहिती आणि डीपफेक: 75% पेक्षा जास्त लोक इंटरनेटवर एआयद्वारे पसरवल्या जाणाऱ्या चुकीच्या माहितीबद्दल चिंतेत आहेत फोर्ब्सनुसार
एआय धोक्यांची शक्यता (2025-2030): एमआयटी स्लोनद्वारे केलेल्या अभ्यासानुसार, पुढील पाच वर्षांत एआयशी जोडलेल्या विविध क्षेत्रांमध्ये विनाशकारी परिणामांची अंदाजित शक्यता याप्रकारे आहे:
टीप: एजीआय म्हणजेच आर्टिफिशियल जनरल इंटेलिजन्स. एएसआय म्हणजेच आर्टिफिशियल सुपर इंटेलिजन्स. एजीआय आणि एएसआय एआयच्या विकासाचे ते टप्पे आहेत, जिथे एआय केवळ माणसांनी दिलेल्या सूचनांपर्यंत मर्यादित न राहता माणसांच्या बरोबरीचे किंवा त्यांच्यापेक्षाही अधिक बुद्धिमान बनून जाते.
