नवी दिल्ली. PM Vishwakarma Yojana. शतकांपासून आपल्या समाजात अनेक प्रकारचे हुशार कारागीर आपले कौशल्यपूर्ण काम करत आहेत. यामध्ये लाकडाचे काम करणारे सुतार, लोखंडी अवजारे बनवणारे लोहार, मातीची भांडी बनवणारे कुंभार आणि सोन्या-चांदीचे दागिने घडवणारे सोनार यांसारख्या अनेक लोकांचा समावेश आहे.

हे सर्व आपल्या कठोर परिश्रमाने आपल्या दैनंदिन जीवनाच्या गरजा पूर्ण करतात. तरीही, इतके कष्ट आणि कौशल्य असूनही या पारंपरिक कारागीरांकडे आधुनिक अवजारे, नवीन तंत्रज्ञान आणि पुरेसा आर्थिक पाठिंबा यांची नेहमीच कमतरता राहिली आहे.

याच पारंपरिक कारागीर आणि हस्तशिल्पकारांना आर्थिकदृष्ट्या मजबूत बनवण्यासाठी आणि त्यांना व्यवसायाच्या नवीन संधी देण्यासाठी केंद्र सरकार पीएम विश्वकर्मा योजना घेऊन आली आहे.

या योजनेचा उद्देश या कारागीरांना आधुनिक प्रशिक्षण, उपकरणे आणि सोपे कर्ज उपलब्ध करून देऊन आत्मनिर्भर बनवणे हा आहे. चला जाणून घेऊया... या योजनेच्या याबद्दल. कोण-कोणते लोक या योजनेसाठी पात्र आहेत आणि याचे काय फायदे मिळतात-

काय आहे योजनेचा मुख्य उद्देश?

या योजनेचा मुख्य उद्देश पारंपरिक कौशल्यांना मुख्य प्रवाहातील अर्थव्यवस्थेशी जोडणे आणि त्यांच्या उत्पादनांची गुणवत्ता व पोहोच जागतिक स्तरावर वाढवणे हा आहे.

    योजनेच्या माध्यमातून लाभार्थ्यांना केवळ सवलतींच्या दरात कर्ज आणि आधुनिक टूलकिट प्रोत्साहन रक्कम दिली जात नाही, तर त्यांच्या कौशल्याला आणखी उजळण्यासाठी प्रशिक्षणही दिले जात आहे.

    योजनेची खास वैशिष्ट्ये (PM Vishwakarma Yojana Benefits)

    खास बाब ही आहे की योजनेची व्याप्ती ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही क्षेत्रांतील 18 पारंपरिक व्यवसायांशी जोडलेल्या कुटुंबांपर्यंत पसरलेली आहे, ज्यामुळे ते कोणत्याही आर्थिक अडचणींशिवाय आपला पारंपरिक व्यवसाय आधुनिक तंत्रज्ञानासह पुढे नेऊ शकतील.

    पीएम विश्वकर्मा योजनेसाठी कोण पात्र आहे?

    • अर्जदार स्वयंरोजगाराच्या आधारावर हात आणि अवजारांनी काम करणारा पारंपरिक कारागीर किंवा शिल्पकार असला पाहिजे.
    • लोहार, सोनार, कुंभार, सुतार, मूर्तिकार/दगड तारणारे, चर्मकार/जोडे बनवणारे, शिंपी, न्हावी, धोबी, माळी (माळा बनवणारे), अस्त्रकार, कुलूप बनवणारे, हातोडा आणि टूलकिट निर्माता, नाव निर्माता, टोपली/मॅट/झाडू बनवणारे, बाहुली व खेळणी निर्माता, गवंडी, आणि मासेमारीचे जाळे बनवणारे.
    • अर्जदाराचे किमान वय 18 वर्षे असावे.
    • कुटुंबातील फक्त एकच सदस्य (पती, पत्नी आणि अविवाहित मुले) या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी पात्र असेल.
    • अर्जदाराने गेल्या 5 वर्षांत केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या कोणत्याही समान क्रेडिट-आधारित योजनेअंतर्गत (जसे PM स्वनिधी किंवा PMEGP) कर्ज घेतलेले नसावे.
    • कुटुंबातील कोणताही सदस्य सरकारी सेवेत कार्यरत नसावा.

    योजनेअंतर्गत काय-काय मिळतो लाभ? (PM Vishwakarma Loan)

    लाभार्थ्यांना योजनेअंतर्गत एक अधिकृत ओळखपत्र आणि डिजिटल सर्टिफिकेट मिळते.

    5-7 दिवसांचे मूलभूत प्रशिक्षण दिले जाते. इच्छुक उमेदवारांना 15 दिवस किंवा त्याहून अधिक कालावधीचे प्रगत प्रशिक्षण दिले जाते.

    कौशल्य प्रशिक्षणादरम्यान 500 रुपये प्रति दिन विद्यावेतन (स्टायपेंड) देखील दिले जाते.

    आधुनिक अवजारे खरेदी करण्यासाठी 15000 रुपयांची ई-व्हाउचर/अनुदान रक्कमही दिली जाते.

    कोणत्याही गॅरंटीशिवाय 5% च्या सवलतींच्या व्याजदरावर एकूण ३ लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते.

    प्रत्येक डिजिटल व्यवहारावर 1 रुपयाचे प्रोत्साहन दिले जाते.

    अर्जासाठी कोणत्या कागदपत्रांची गरज असेल?

    • आधार कार्ड (मोबाइल नंबरशी लिंक असणे अनिवार्य)
    • बँक खाते तपशील (पासबुक आणि IFSC कोड)
    • मोबाइल नंबर
    • रेशन कार्ड (कौटुंबिक पडताळणीसाठी)
    • जात किंवा श्रेणी प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
    • कौशल्याशी संबंधित व्यवसायाचा तपशील

    प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

    • योजनेत नोंदणी करण्यासाठी आपल्या जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटरवर (CSC) जा.
    • आपल्या आधार कार्ड आणि बँक तपशीलासह सीएससी डिजिटल सेवा केंद्रावर बायोमेट्रिक प्रमाणीकरण (फिंगरप्रिंट) करा.
    • सीएससी ऑपरेटरच्या माध्यमातून पीएम विश्वकर्माच्या अधिकृत पोर्टलवर (pmvishwakarma.gov.in) आपला फॉर्म भरून घ्या.
    • अर्ज जमा झाल्यानंतर याची तपासणी तीन टप्प्यांत होईल.
    • पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर लाभार्थ्याला पीएम विश्वकर्मा डिजिटल आयडी जारी केला जाईल आणि प्रशिक्षण तसेच कर्जाची प्रक्रिया सुरू होईल.