नवी दिल्ली. Gen Z Protests: स्मार्टफोन, सोशल मीडिया आणि स्मार्ट विचारसरणीच्या दृष्टिकोनासह लहानाची मोठी झालेली पिढी रस्त्यावर उतरणे हे एक अनपेक्षित पाऊल वाटू शकते. पण Gen Z चा आपण म्हणतो त्यावर विश्वास आहे: 'अनपेक्षित गोष्टींची अपेक्षा करा'. सर्व देशांमध्ये, ही पिढी भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, वाढता राहणीमान खर्च आणि व्हीआयपी संस्कृतीसह विविध सामाजिक आणि राजकीय मुद्द्यांविरुद्ध वाढत्या प्रमाणात आपला आवाज उठवत आहे. जेव्हा सरकार जनतेच्या चिंता सोडवण्यात अपयशी ठरते, तेव्हा त्याला चुका दाखवून देण्याच्या बाबतीतही ते मागे नाहीत.

फक्त भारतातच नाही, तर बांगलादेश आणि केनियापासून ते नेपाळ, इंडोनेशिया आणि फिलिपिन्सपर्यंतचे Gen Z जबाबदारी, न्याय आणि चांगल्या भविष्याची मागणी करणाऱ्या मोर्चांचे नेतृत्व करत आहेत.

या जागतिक मोर्चां तसेच आंदोलनांना कोणती गोष्ट प्रोत्साहित करत आहे?

  • भारतात, Gen Z च्या मोर्चांना NEET च्या मोर्चांमधून गती मिळाली, जेव्हा देशभरातील विद्यार्थी जुलै, 2026 मध्ये रस्त्यावर उतरले आणि स्पर्धा परीक्षांमध्ये पारदर्शकता आणि न्यायासाठी विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांवर भर देत एका चांगल्या शिक्षण व्यवस्थेसाठी लढले.
  • फ्रान्समध्येही, क्रेटेईलमधील सेंट-एक्स्युपरी हायस्कूलच्या विद्यार्थ्यांनी 17 सप्टेंबर 2026 रोजी शाळेत संसाधनांची कमतरता आणि कर्मचाऱ्यांच्या आवश्यक संख्येचा निषेध करण्यासाठी रस्त्यावर उतरले. विद्यार्थ्यांनी 21 सप्टेंबर रोजी शाळेच्या प्रवेशद्वारावर आंदोलन सुरू केल्यानंतर या निषेधाचे एका प्रचंड बंडात रूपांतर झाले, ज्यामुळे नियमित कामकाजात अडथळा निर्माण झाला. जरी ही बाब शांत झाली असली, तरी यामुळे आणखी मोठी मोहीम सुरू झाली कारण नवीन मोर्चे पॅरिसमध्ये पसरले आणि नंतर मार्सेली, ल्यॉन, स्ट्रॅसबर्ग, टूलूज आणि लिल सारख्या शहरांना धडकले.
  • 2024 मध्ये, बांगलादेशने सरकारी नोकरीतील आरक्षणावरून जूनमध्ये विद्यार्थ्यांच्या नेतृत्वाखाली असाच एक उठाव पाहिला, जो भ्रष्टाचार आणि राजकीय गैरव्यवस्थापनाविरुद्ध एका व्यापक चळवळीत बदलला.
  • सप्टेंबर 2025 मध्ये, नेपाळने सोशल मीडिया बंदी, भ्रष्टाचार आणि घराणेशाहीवरून Gen Z चा एक मोर्च्या पाहिला. दरम्यान, इंडोनेशियाने वाढत्या राहणीमान खर्चावरून निदर्शने आणि व्हीआयपी संस्कृतीविरुद्ध संताप पाहिला.
  • सप्टेंबर 2025 मध्ये मागे, फिलिपिन्सच्या तरुणांनी पूर-नियंत्रण उपायांशी संबंधित गैरव्यवहारासंविरुद्ध निदर्शने करण्यासाठी रस्त्यावर उतरून सार्वजनिक खर्च आणि जबाबदारीबद्दल प्रश्न उपस्थित केले.
  • त्याचप्रमाणे, केनियाचे जून 2024 मधील मोर्चे एका वादग्रस्त वित्त विधेयक आणि प्रस्तावित करवाढीवरून झाले. माडागास्करमध्ये, वीज आणि पाण्याच्या तुटवड्याने, सरकारी गैरव्यवस्थापनासह, जनतेचा संताप वाढवला. सप्टेंबर 2025 मध्ये, मोरोक्कोच्या मोर्चांनी बेरोजगारी, अपुरी शिक्षण आणि आरोग्य सेवा आणि सरकारी खर्चावरील चिंता अधोरेखित केल्या.

गेल्या काही वर्षांत Gen Z चे मोर्चे का वाढले आहेत?

 वेगवेगळ्या संस्कृती, अंतर किंवा मतांमधील फरक विचारात न घेता, ही तरुण पिढी एका सामायिक धाग्याने जोडलेली आहे- ज्या व्यवस्था आपल्याला अपयशी ठरवत आहेत असे तरुण लोकांना वाटते त्या व्यवस्थांबद्दल वाढती निराशा.

बेरोजगारीच्या प्रचलित समस्या, आर्थिक अनिश्चितता, भ्रष्ट शिक्षण व्यवस्था आणि मर्यादित संधींमुळे भविष्यात मार्ग काढणे कठीण झाले आहे. म्हणूनच, सोशल मीडिया हे तरुण निदर्शकांसाठी संघटित होण्याचे, आवाज उठवण्याचे, आपली मते सामायिक करण्याचे आणि आपल्या मागण्या राष्ट्रीय सीमांपलीकडे ऐकवण्याचे एक माध्यम बनले आहे.

    तथापि, डिजिटल सक्रियता हा कथेचा फक्त एक लहान भाग आहे. स्क्रीन तरुण लोकांना एकत्र आणू शकते, परंतु वास्तविक जगातील निराशांनी त्यांना रस्त्यावर उतरवले आहे.

    हे मोर्चे सरकार आणि प्रशासनासाठी एक प्रकारचा इशारा आहेत. ते आता आश्वासनांवर अवलंबून राहत नाहीत; त्याऐवजी त्यांना निकाल हवे आहेत. या पिढीला पारदर्शकता, जबाबदारी आणि अर्थपूर्ण बदल हवा आहे. आता, हे बंड आवश्यक तो बदल आणेल का? हे पाहणे बाकी आहे. पण एक गोष्ट स्पष्ट आहे- Gen Z आता गप्प राहू इच्छित नाही.