जेएनएन, पुणे. Who Was Suresh Kalmadi : काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते, माजी केंद्रीय मंत्री आणि भारतीय ऑलिंपिक असोसिएशन (IOA) चे माजी अध्यक्ष सुरेश कलमाडी यांचे मंगळवारी पहाटे पुणे येथील त्यांच्या निवासस्थानी निधन झाले. मृत्यूसमयी ते 82 वर्षांचे होते. दीर्घ आजाराने त्यांचे निधन झाल्याची माहिती कुटुंबीयांनी दिली. कुटूंबीयांनी दिलेल्या माहितीनुसार सुरेश कलमाडी यांनी पहाटे 3:30 वाजता अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने राजकीय आणि क्रीडा जगतात शोककळा पसरली आहे. सुरेश कलमाडी यांच्या पश्चात पत्नी, एक मुलगा आणि सून, दोन विवाहित मुली, जावई आणि अनेक नातवंडे असा परिवार आहे.

कोण होते सुरेश कलमाडी -

भारतीय हवाई दलात पायलट म्हणून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात करणाऱ्या सुरेश कलमाडी यांनी पुढे राजकारणात महत्त्वाचे स्थान निर्माण केले. केंद्रीय मंत्री, ऑलिम्पिक असोसिएशन ऑफ इंडिया (IOA) चे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी अनेक वर्षे जबाबदारीने काम पाहिले. पुणे फेस्टिव्हल आणि पुणे आंतरराष्ट्रीय मॅरेथॉनच्या माध्यमातून पुण्याला राष्ट्रीयच नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वेगळी ओळख मिळवून देण्यात त्यांचा मोठा वाटा राहिला. सुरेश कलमाडी हे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक मोठे नाव होते. त्यांनी पुण्यातून अनेक वेळा लोकसभेचे खासदार म्हणून काम केले आणि केंद्र सरकारमध्ये रेल्वे राज्यमंत्री म्हणूनही काम केले. काँग्रेसमधील एक प्रभावशाली नेते म्हणून त्यांची ओळख होती. भारतीय क्रीडा जगतात प्रशासक म्हणून त्यांनी लक्षणीय यश मिळवले. 1995-96 मध्ये त्यांनी नरसिंह राव सरकारमध्ये मंत्री म्हणूनही काम केले होते.

सुरेश कलमाडी यांना पुण्यातील सर्वात श्रीमंत व्यक्तींपैकी एक मानले जात होते. प्रसिद्धीसोबतच कलमाडी अनेक वादात अडकले होते. 1995-96 मध्ये नरसिंह राव सरकारमध्ये मंत्री राहिलेल्या कलमाडी यांनी  रेल्वे राज्यमंत्री म्हणून रेल्वेचा अर्थसंकल्प सादर केला, असे करणारे ते एकमेव राज्यमंत्री होते. 

हवाई दलात पायलट ते राजकारणी -

सुरेश कलमाडी 1960 च्या दशकाच्या सुरुवातीला राष्ट्रीय संरक्षण अकादमी (एनडीए) मध्ये सामील झाले आणि नंतर ते भारतीय हवाई दलात पायलट बनले. त्यांनी सहा वर्षे हवाई दलात सेवा बजावली आणि त्यानंतर १९७४ पर्यंत आणखी दोन वर्षे एनडीएमध्ये प्रशिक्षक म्हणून काम केले. त्यांनी 1965 आणि 1971 च्या पाकिस्तानविरुद्धच्या युद्धांमध्ये देशाची सेवा केली होती. 

    सुरेश कलमाडी यांनी हवाई दलातून लवकर निवृत्ती घेत राजकारणात प्रवेश केला. त्याआधी ते पुण्यात एक फास्ट फूडचे दुकान चालवत होते. त्यावेळी संजय गांधींची त्यांच्यावर नजर पडली व त्यांना काँग्रेस पक्षात सामील करून घेतले. 

    सुरुवातीला कलमाडी यांनी महाराष्ट्र युवक काँग्रेसचे नेतृत्व केले आणि त्यानंतर 1982 मध्ये ते राज्यसभेचे खासदार झाले. तेव्हापासून त्यांनी संसदेत पुण्याचे प्रतिनिधित्व केले.

    कलमाडी यांचे क्रीडा क्षेत्रातील योगदान -

    1996 मध्ये, कलमाडी भारतीय ऑलिंपिक असोसिएशनचे अध्यक्ष बनले आणि सलग दोन चार वर्षांच्या टर्मसाठी बिनविरोध निवडून येऊन त्यांनी आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले.

    त्यांनी क्रीडा प्रशासक म्हणून इतर पदे भूषवली, ज्यात आशियाई अ‍ॅथलेटिक्स असोसिएशनचे अध्यक्ष, भारतीय अ‍ॅथलेटिक्स महासंघाचे आजीवन अध्यक्ष आणि राष्ट्रकुल क्रीडा आयोजन समितीचे अध्यक्ष यांचा समावेश होता. त्यांनी अनेक दशके पुणे मॅरेथॉनचे आयोजन केले.

    सुरेश कलमाडींचे संसदेतील प्रतिनिधीत्व -

    कलमाडी हे पहिल्यांदा 1980 मध्ये काँग्रेस (एस) खासदार म्हणून राज्यसभेवर निवडून आले. 1986 मध्ये ते पुन्हा राज्यसभेवर निवडून आले. 1992 मध्ये ते तिसऱ्यांदा राज्यसभेवर निवडून आले.कलमाडी पहिल्यांदा 1996 मध्ये लोकसभेवर निवडून आले आणि पुन्हा 2004 आणि 2009 मध्ये. 1998 च्या लोकसभा निवडणुकीत ते पुणे विकास आघाडीचे उमेदवार म्हणून पराभूत झाले, ज्यांना भाजप आणि शिवसेनेने पाठिंबा दिला होता. काँग्रेस कार्यकारिणी घोटाळ्यानंतर 2011 मध्ये कलमाडी यांना काँग्रेस पक्षातून निलंबित करण्यात आले.

    भारतात फॉर्म्युला वन ग्रांप्री आणणे हा कलमाडींचा आवडता प्रकल्प होता आणि यामुळे ते वादात अडकले. तथापि, कॉमनवेल्थ गेम्स घोटाळा उघडकीस येताच, कलमाडी यांच्या कारकिर्दीला उतरली कळा लागली. मोठ्या आर्थिक घोटाळ्याच्या आरोपांची चौकशी सुरू झाली. काँग्रेसने या घोटाळ्यापासून स्वतःला दूर ठेवले. सीबीआयने त्यांच्या निवासस्थानावर छापा टाकला. तथापि, 15 वर्षांनंतर, 2025 मध्ये, सुरेश कलमाडी यांना कॉमनवेल्थ गेम्स प्रकरणातून निर्दोष मुक्त करण्यात आले.