जेएनएन, नाशिक. आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर सुरू असलेल्या कामांसाठी त्र्यंबकेश्वर येथील प्रसिद्ध ज्योतिर्लिंग मंदिर भाविकांसाठी दोन महिने बंद ठेवण्याचा निर्णय शासनाच्या विचाराधीन असल्याची माहिती समोर आली आहे. 15 ऑक्टोबर ते 15 डिसेंबर 2026 या कालावधीत मंदिर बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला जाण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे दसरा, दिवाळी यांसारख्या महत्त्वाच्या सणांच्या काळात भाविकांना दर्शनापासून वंचित राहावे लागू शकते. तसेच, त्र्यंबकेश्वर संस्थानच्या 300 वर्षांच्या परंपरेशी संबंधित त्रिपुरारी पौर्णिमेच्या रथोत्सवावरही याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
सण-उत्सवांच्या काळातच मंदिर बंद ठेवण्याचा विचार
त्र्यंबकेश्वर हे देशातील बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र आहे. वर्षभर येथे भाविकांची मोठी गर्दी असते. श्रावण, महाशिवरात्री, दसरा, दिवाळी आणि त्रिपुरारी पौर्णिमेच्या काळात मंदिर परिसरात विशेष धार्मिक वातावरण असते. महाराष्ट्रासह देशाच्या विविध भागांतून भाविक दर्शनासाठी त्र्यंबकेश्वर येथे येतात.
यंदा 15 ऑक्टोबर ते 15 डिसेंबर या कालावधीत मंदिर बंद ठेवण्याचा प्रस्ताव विचाराधीन असल्याने दसरा आणि दिवाळीच्या सणांच्या काळात भाविकांना दर्शन घेता येणार का, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. विशेषतः त्रिपुरारी पौर्णिमेच्या पारंपरिक रथोत्सवात सहभागी होण्यासाठी येणाऱ्या भाविकांच्या नियोजनावरही या निर्णयाचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
ठेकेदारांच्या कामांसाठी भाविकांना दर्शनापासून दूर ठेवणार?
सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या अनुषंगाने त्र्यंबकेश्वर परिसरात विविध विकासकामे आणि पायाभूत सुविधांची कामे प्रस्तावित आहेत. ही कामे वेळेत पूर्ण करण्यासाठी मंदिर बंद ठेवण्याचा पर्याय विचारात घेतला जात असल्याचे सांगितले जात आहे.
संस्थानच्या 15 कोटींच्या उत्पन्नावर परिणाम होण्याची भीती
मंदिर दोन महिने बंद राहिल्यास संस्थानच्या उत्पन्नावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. या कालावधीत मंदिराचे सुमारे 15 कोटी रुपयांचे उत्पन्न बुडू शकते, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. मंदिर परिसरातील पूजासाहित्य विक्रेते, प्रसाद विक्रेते, हॉटेल व्यावसायिक, निवास व्यवस्था पुरवणारे व्यावसायिक आणि वाहतूक सेवा देणाऱ्यांनाही आर्थिक फटका बसण्याची शक्यता आहे.
सणासुदीच्या काळात भाविकांची संख्या वाढत असल्याने स्थानिक बाजारपेठेला चालना मिळते. मात्र, मंदिर बंद राहिल्यास भाविकांची वर्दळ कमी होऊन त्याचा परिणाम संपूर्ण स्थानिक अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. त्यामुळे मंदिर बंद ठेवण्याच्या संभाव्य निर्णयाचा धार्मिक, सामाजिक आणि आर्थिक अशा तिन्ही पातळ्यांवर विचार करण्याची मागणी होऊ शकते.
रथोत्सवाच्या परंपरेचे काय होणार?
त्र्यंबकेश्वर संस्थानच्या सुमारे 300 वर्षांच्या परंपरेशी जोडल्या गेलेल्या त्रिपुरारी पौर्णिमेच्या रथोत्सवाला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. या उत्सवासाठी भाविक मोठ्या संख्येने उपस्थित राहतात. मंदिर बंद ठेवण्याचा कालावधी या उत्सवाशी जुळल्यास रथोत्सवाचे आयोजन कसे होणार, भाविकांना सहभागी होता येणार का आणि पारंपरिक धार्मिक विधींचे स्वरूप काय असेल, असे प्रश्न निर्माण होऊ शकतात.
सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या तयारीसाठी विकासकामे करणे आवश्यक असले, तरी धार्मिक परंपरा, भाविकांची श्रद्धा आणि स्थानिकांच्या उपजीविकेचाही विचार होणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे मंदिर पूर्णपणे बंद ठेवण्याऐवजी पर्यायी नियोजन, कामांचे टप्पे आणि दर्शनासाठी मर्यादित वेळेची व्यवस्था यांसारख्या पर्यायांचा विचार केला जाणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
