एजन्सी, मुंबई: महाराष्ट्र एफडीएने विमल वेलचीच्या जाहिरातीप्रकरणी अभिनेते शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांना कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे. ही जाहिरात प्रतिबंधित पान मसाला आणि तंबाखूजन्य उत्पादनांची 'अप्रत्यक्ष किंवा पर्यायी' जाहिरात असल्याचे प्रथमदर्शनी दिसून येत असल्याचा दावा एफडीएने केला आहे.
जाहिरातीमध्ये "विमल वेलची" या शब्दप्रयोगाच्या वापरामुळे विमल पान मसाला ब्रँडशी संबंध निर्माण होत असल्याचे दिसून आले आणि त्यामुळे प्रतिबंधित उत्पादनाला अप्रत्यक्षपणे प्रोत्साहन मिळून ग्राहकांची दिशाभूल होऊ शकते, असे अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) म्हटले आहे.
एफडीएच्या बृहन्मुंबई विभागाने 11 ऑगस्ट रोजी जारी केलेल्या नोटीसमध्ये म्हटले आहे की, हा मुद्दा विशेषतः गंभीर होता कारण जाहिरातीत विमल पान मसाल्याशी संबंधित असलेलीच ब्रँड ओळख वापरण्यात आली होती. या नोटीसमध्ये त्या तीन कलाकारांना ब्रँड एंडोर्सर म्हणून संबोधण्यात आले असून, त्यांच्याकडून 15 दिवसांच्या आत प्रतिसाद मागवण्यात आला आहे.
या नोटीसला "अंतिम इशारा" संबोधून, त्यात म्हटले आहे की, ही जाहिरात प्रथमदर्शनी अन्नपदार्थांशी संबंधित दिशाभूल करणारी जाहिरात असून ती अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा, 2006 आणि त्याअंतर्गत तयार केलेल्या नियमांच्या तरतुदींच्या विरुद्ध असल्याचे दिसून येते.
त्याचबरोबर, इतर कायदे आणि मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार पर्यायी किंवा अप्रत्यक्ष जाहिरातींसंबंधी संभाव्य उल्लंघने देखील निदर्शनास आणली गेली.
एफडीएने कलाकारांना विमल पान मसाला/वेलचीच्या जाहिरातीमधील सहभाग आणि समर्थन तात्काळ थांबवण्याचे, तसेच त्यांच्या अधिकृत सोशल मीडिया हँडल, वेबसाइट्स आणि त्यांच्या नियंत्रणाखालील इतर डिजिटल प्लॅटफॉर्मवरून प्रचारात्मक मजकूर काढून टाकण्याचे निर्देश दिले आहेत.
तसेच, त्या जाहिरातीचे कोणत्याही स्वरूपात प्रसारण, प्रकाशन, प्रसार किंवा प्रसिद्धी करण्यामध्ये यापुढे कोणतेही सहकार्य किंवा मदत न देण्याचे निर्देशही त्यांना देण्यात आले. या नोटीसमध्ये पुढे कलाकारांना, त्यांनी किंवा त्यांच्या एजन्सीने मोहिमेत सहभागी होण्यापूर्वी केलेल्या योग्य तपासणीचा तपशील सादर करण्यास सांगितले आहे.
एफडीएने विमल वेलचीच्या एका जाहिरातीची तपासणी केली असून, ती टेलिव्हिजन चॅनेल, डिजिटल, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म आणि इतर प्रचारात्मक माध्यमांद्वारे प्रसारित केली जात असल्याचे एफडीएने म्हटले आहे. त्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली आहे. नोटीसनुसार, महाराष्ट्रात विमल ब्रँड प्रामुख्याने पान मसाल्याशी संबंधित आहे, जिथे प्रतिबंधित पदार्थ असलेल्या पान मसाल्यावर बंदी आहे.
त्या नोटीसमध्ये कलाकारांना कागदोपत्री पुरावे सादर करण्यास सांगितले आहे की, विमल इलायची हे बाजारात विक्रीसाठी प्रत्यक्षात उपलब्ध असलेले एक स्वतंत्र उत्पादन आहे की ते विमल पान मसाला किंवा तंबाखूशी संबंधित उत्पादनांना प्रोत्साहन देण्यासाठी केलेले एक पर्यायी किंवा ब्रँड-विस्तारित संवाद आहे.
त्यांना त्यांच्या जाहिरात करारांच्या प्रती आणि तपशील, मोहिमेची रूपरेषा, उत्पादनाची माहिती, मानधन किंवा जाहिरात व्यवस्था, तसेच मोहिमेत सहभागी असलेल्या जाहिरात एजन्सी आणि ब्रँड मालकाचा तपशील सादर करण्यासही सांगण्यात आले आहे, असे आदेशात म्हटले आहे.
एफडीएने कलाकारांच्या सहभागाने जाहिरात प्रसारित किंवा प्रकाशित झालेल्या सर्व टीव्ही चॅनेल, डिजिटल आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म आणि इतर माध्यमांचा तपशील, तसेच अशा प्रसाराच्या कालावधीसह मागवला आहे. या नोटीसमध्ये समर्थनकर्ते आणि जाहिरातदार किंवा ब्रँड मालक यांच्यातील कोणत्याही महत्त्वपूर्ण संबंधाचा खुलासा करण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.
कलाकारांना नोटीस मिळाल्याच्या तारखेपासून 15 दिवसांच्या आत लेखी स्पष्टीकरण आणि समर्थनार्थ कागदपत्रे सादर करण्याची मुदत देण्यात आली आहे. ते स्वतः किंवा अधिकृत प्रतिनिधीमार्फत वैयक्तिक सुनावणीची मागणी देखील करू शकतात.
एफडीएने इशारा दिला आहे की, विहित मुदतीत कोणतेही स्पष्टीकरण न मिळाल्यास, किंवा दिलेले स्पष्टीकरण असमाधानकारक आढळल्यास, कोणतीही पूर्वसूचना न देता पुढील कारवाई सुरू केली जाऊ शकते.
अन्न सुरक्षा आणि मानके कायद्याच्या कलम 30(2)(अ) अंतर्गत महाराष्ट्र अन्न सुरक्षा आयुक्तांनी 13 जुलै रोजी जारी केलेल्या प्रतिबंधात्मक आदेशाच्या पार्श्वभूमीवर ही नोटीस बजावण्यात आली आहे. हा आदेश एक वर्षासाठी अंमलात राहील आणि त्यात विशिष्ट तंबाखू, निकोटीन आणि सुपारी-आधारित प्रतिबंधित अन्न उत्पादनांचा समावेश आहे.
एफडीएने म्हटले आहे की, बाजारात विमल ब्रँड प्रामुख्याने पान मसाल्याशी जोडला गेला आहे आणि राज्यात प्रतिबंधित पान मसाला उत्पादनांचे उत्पादन, साठवणूक, वाहतूक, वितरण आणि विक्री यावर अंमलबजावणीची कारवाई केली जात आहे.
विभागाने माहितीसाठी आणि योग्य कारवाईसाठी भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरण (FSSAI) चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण यांनाही नोटीसच्या प्रती सादर केल्या आहेत.
यात अन्न सुरक्षा आणि मानके (जाहिरात आणि दावे) नियम, 2018 चा देखील संदर्भ आहे, ज्यामध्ये दावे सत्य, स्पष्ट आणि दिशाभूल करणारे नसावेत अशा तरतुदी आणि उत्पादन बंद करणे व सुधारणात्मक जाहिरातींशी संबंधित नियम 15 यांचा समावेश आहे.
ग्राहक संरक्षण कायद्याच्या कलम 21 अन्वये, केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण दिशाभूल करणारी जाहिरात बंद करण्याचे किंवा त्यात बदल करण्याचे निर्देश देऊ शकते, जाहिरातदारांवर दंड आकारू शकते आणि, विशिष्ट परिस्थितीत, जाहिरातदाराला विहित कालावधीसाठी उत्पादने किंवा सेवांचे समर्थन करण्यापासून प्रतिबंधित करू शकते.
आयुक्त तुकाराम मुंडे यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासन (एफडीए) सुरक्षितता, स्वच्छता आणि संबंधित बाबी तपासण्यासाठी अन्न विक्री केंद्रे व उत्पादनांची व्यापक तपासणी करत आहे.
