जेएनएन, मुंबई. बालविवाहांना आळा घालण्यासाठी, राजस्थानमध्ये अवलंबलेल्या नियमाप्रमाणे, महाराष्ट्र सरकार लग्नाच्या निमंत्रण पत्रिकांवर वधू आणि वर यांची जन्मतारीख व वर्ष छापणे अनिवार्य करण्याचा विचार करत आहे. विवाहापूर्वी जोडप्याचे वय पडताळणी करण्यास अधिकारी आणि कुटुंबांना मदत व्हावी आणि अल्पवयीन विवाहांना आळा घालता यावा, यासाठी एक प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून या प्रस्तावाची तपासणी केली जात आहे.

भाजप आमदाराने विधानसभेत केला बालविवाहाचा मुद्दा उपस्थित 

भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) आमदार अतुल भाटकाळकर यांनी राज्य विधानसभेतील प्रश्नोत्तराच्या तासादरम्यान, महाराष्ट्रात वाढणाऱ्या बालविवाहाच्या घटनांवर चिंता व्यक्त केली.

या प्रश्नाला उत्तर देताना, महिला व बालकल्याण मंत्री अदिती तटकरे यांनी बालविवाहाच्या नोंदवलेल्या प्रकरणांमध्ये झालेल्या वाढीमागील कारणे स्पष्ट केली. वाढलेली जागरूकता आणि सुधारित तक्रार निवारण यंत्रणेमुळे अधिक प्रकरणे उघडकीस आली आहेत, असे त्या म्हणाल्या. बालविवाहांना आळा घालण्यासाठी राजस्थानप्रमाणे एक नियम लागू करण्याच्या व्यवहार्यतेवर सरकार कायदा आणि न्यायपालिका विभाग तसेच ग्रामीण विकास विभागाकडून मते मागवेल, असेही त्या म्हणाल्या. राजस्थानमध्ये लग्नाच्या निमंत्रण पत्रिकेवर वधू आणि वर दोघांनाही त्यांच्या जन्मतारीख आणि वर्षाचा उल्लेख करणे अनिवार्य आहे.

बालविवाहाच्या कारवाईची आकडेवारी

अधिकृत आकडेवारीनुसार महाराष्ट्रात बालविवाहांविरोधातील कारवाईत वाढ झाल्याचे दिसून येते.

    2022-23 मध्ये प्रशासनाने 930 बालविवाह रोखले आणि 81 प्रथम माहिती अहवाल (एफआयआर) नोंदवले. 2023-24 मध्ये रोखण्यात आलेल्या विवाहांची संख्या 1,253 आणि दाखल झालेल्या एफआयआरची संख्या 108 पर्यंत वाढली. 2024-25 मध्ये एकूण 1,495 बालविवाह थांबवण्यात आले, तर 2025-26 मध्ये अधिकाऱ्यांनी असे 1,434 विवाह रोखले आणि 136 एफआयआर नोंदवले. 

    कुटुंबे, पुजारी आणि ग्रामसेवक यांना धरले जाईल जबाबदार

    तटकरे यांनी सभागृहाला पुढे माहिती दिली की, बालविवाह रोखण्यासाठी आता केवळ वधू-वरांच्या कुटुंबांवरच नव्हे, तर विवाह आयोजित करण्यात किंवा तो सुलभ करण्यात सहभागी असलेल्या इतरांवरही कारवाई केली जात आहे. यामध्ये विवाह सोहळा पार पाडणारे पुजारी, समारंभात सहभागी होणारे बँड वादक आणि अशा विवाहांशी संबंधित आढळणारे ग्रामसेवक यांचा समावेश आहे. या निर्णयाचा उद्देश अधिक उत्तरदायित्व निर्माण करणे आणि बालविवाहाच्या प्रथेला परावृत्त करणे हा आहे.