मुंबई. गुढीपाडव्याला वर्षातील आंब्याची पहिली चव चाखण्याची परंपरा असते. मात्र यंदा पाडव्याच्या मुहूर्तावर हापूस आंब्याचा दर कडाडला आहे. हवामानातील बदल, थंडीचा परिणाम आणि किडींच्या प्रादुर्भावामुळे आंब्याच्या उत्पादनात मोठी घट झाली असून बाजारात आवक कमी झाल्याने दरात लक्षणीय वाढ झाली आहे. कोकणातील हापूसचा दर 3000 ते 9000 रुपये डझन झाला आहे.
कोकण पट्ट्यातील कमी उत्पादनामुळे मुंबईच्या आंब्याच्या बाजारात मोठी उलथापालथ झाली आहे. उत्पादनात 60-70 टक्क्यांची घट झाल्याने व्यापाऱ्यांना ही तूट भरून काढण्यासाठी कर्नाटक, केरळ आणि तामिळनाडूमधील हुबेहूब दिसणाऱ्या ‘अल्फोन्सो’ (हापूस) जातींचा वापर करावा लागत आहे. फुलोऱ्याच्या वेळी झालेल्या अवकाळी पावसामुळे आणि कीड हल्ल्यांमुळे काढणीला विलंब झाला असून, रत्नागिरी आणि देवगड हापूसची आवक घटली आहे आणि शहरभरातील हंगामाच्या सुरुवातीच्या पुरवठ्याचे स्वरूप बदलले आहे.
आधी वास घ्या, रंग पाहू नका.
खऱ्या कोकण हापुसला एक तीव्र, नैसर्गिक सुगंध असतो जो दुरूनही जाणवतो.
पुरवठ्याच्या तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर हापूसची नवीन आवक एपीएमसीमध्ये दाखल झाली आहे.
रंग तपासणी
पिकल्यावर गडद केशरी-पिवळे, कधीही निस्तेज किंवा डागाळलेले नसतात.
स्कीन चाचणी
पातळ, नाजूक त्वचा जी स्पर्शाला मऊ आणि मुलायम वाटते.
बनावट आंब्यांवर लक्ष ठेवा
जाड साल, अधिक टणकपणा, अधिक तंतुमय पोत आणि लक्षणीयरीत्या कमी सुगंध ही अल्फोन्सो नावाने विकल्या जाणाऱ्या दक्षिणेकडील जातींची वैशिष्ट्ये आहेत.
प्रत्यक्ष घटनास्थळी (दक्षिण मुंबई)
क्रॉफर्ड मार्केट आणि कुलाबा येथील किरकोळ विक्रेते मागणी पूर्ण करण्यासाठी दक्षिणेकडील आंब्यांच्या जातीचा साठा करत आहेत, तर दुसरीकडे अस्सल देवगड हापूस दुर्मिळ, महागडा असून खरेदीदारांना तो ओळखणे दिवसेंदिवस कठीण होत आहे.
माजी एपीएमसी फळ बाजार संचालक संजय पानसरे यांनी वाशी बाजारात हापूस आंब्याची पूजा केली, कारण व्यापारी कोकणातील कमकुवत हंगाम आणि दक्षिणेकडील ‘अल्फोन्सो’ जातींवरील वाढत्या अवलंबित्वाचा सामना करत आहेत.
बाजाराचे दृश्य
(एपीएमसी, सोमवार)
- एकूण 17,000 बॉक्सची आवक
- 6325 पेट्या: अस्सल कोकण हापूस
- 10,675 पेट्या: दक्षिणेकडील वाण
- केरळ, तामिळनाडू, कर्नाटक येथून दररोज 500-600 क्रेट (प्रत्येकी 20 किलो)
- कोकणात उत्पादनात 60-70 टक्के तूट
- किमतीतील तफावत (प्रति डझन)
- रु 3000 - रु 9000 कोकण हापूस
- रु. 1200 - रु. 1500 दक्षिणेकडील “अल्फोन्सो”
काय बदलले
- फुलोऱ्याच्या वेळी लहरी हवामान
- कीड हल्ल्यांमुळे उत्पादनावर परिणाम होतो.
- कापणीला विलंब, दक्षिणेकडील राज्यांनी लवकर बाजारपेठ काबीज केली
खरा हापूस ओळखा
(एपीएमसी फळ बाजारचे माजी संचालक संजय पानसरे यांचे संक्षिप्त मार्गदर्शन)
आधी वास घ्या, पाहू नका.
खऱ्या कोकण हापुसला एक तीव्र, नैसर्गिक सुगंध असतो जो दुरूनही जाणवतो.
रंग तपासणी
पिकल्यावर गडद केशरी-पिवळे, कधीही निस्तेज किंवा डागाळलेले नाही.
त्वचा चाचणी
पातळ, नाजूक त्वचा जी स्पर्शाला मऊ आणि मुलायम वाटते.
बनावटींवर लक्ष ठेवा
जाड साल, अधिक टणकपणा, अधिक तंतुमय पोत आणि लक्षणीयरीत्या कमी सुगंध ही अल्फोन्सो नावाने विकल्या जाणाऱ्या दक्षिणेकडील जातींची वैशिष्ट्ये आहेत.
