जेएनएन, मुंबई. जून महिन्यात दडी मारलेल्या पावसामुळे राज्यातील शेतकरी, नागरिक आणि प्रशासन चिंतेत होते. मात्र जुलैच्या पहिल्याच आठवड्यात मान्सूनने दमदार पुनरागमन करत राज्यातील बहुतांश जिल्ह्यांना झोडपून काढले. अनेक भागांत मुसळधार पावसाने जून महिन्यातील पावसाची तूट मोठ्या प्रमाणात भरून काढली. धरणांच्या पाणीसाठ्यात वाढ झाली, तर पाणीटंचाईच्या झळा बसलेल्या अनेक भागांना दिलासा मिळाला. मात्र आता पुन्हा एकदा मान्सूनचा वेग मंदावल्याने राज्यासमोर नव्या चिंतेचे ढग दाटू लागले आहेत.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, प्रशांत महासागरात सक्रिय होत असलेल्या ‘अल निनो’ (El Nino) या हवामान घटनेचा परिणाम मान्सूनवर दिसून येत आहे. यामुळे महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांमध्ये पावसाचा जोर कमी झाला असून पुढील काही दिवसांतही पावसाचा खंड पडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
जूनची तूट जुलैने भरून काढली
यंदाच्या मान्सूनच्या सुरुवातीला जून महिन्यात अपेक्षित पाऊस झाला नाही. त्यामुळे खरीप पेरण्या रखडले होते. अनेक जिल्ह्यांत शेतकऱ्यांनी पावसाअभावी पेरण्या पुढे ढकलल्या होते. मात्र जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे परिस्थितीत मोठा बदल झाला. मराठवाडा, विदर्भ, पश्चिम महाराष्ट्र, उत्तर महाराष्ट्र आणि कोकणातील अनेक भागांत जोरदार पाऊस झाला. त्यामुळे खरीप पिकांना जीवदान मिळाले, तर धरणे, तलाव आणि विहिरींमध्येही पाण्याची आवक वाढली.
आता पावसाने घेतली विश्रांती
जुलैच्या सुरुवातीला दमदार हजेरी लावल्यानंतर आता मान्सून पुन्हा शांत झाला आहे. राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये पावसाचा जोर कमी झाला असून काही ठिकाणी उघडीप कायम आहे. त्यामुळे पेरणी झालेल्या पिकांसाठी पुन्हा पावसाची गरज निर्माण झाली आहे. सोयाबीन, कापूस, तूर आणि इतर खरीप पिकांच्या वाढीसाठी सातत्याने पाऊस होणे आवश्यक आहे.
‘अल निनो’मुळे वाढली चिंता
हवामान खात्याअनुसार ‘अल निनो’ ही प्रशांत महासागरातील समुद्राच्या पृष्ठभागाच्या तापमानात होणारी असामान्य वाढ आहे. या बदलाचा जगभरातील हवामानावर परिणाम होतो. भारतात अनेकदा ‘अल निनो’ सक्रिय झाल्यानंतर मान्सून कमकुवत होण्याची किंवा पावसाचे असमान वितरण होण्याची शक्यता वाढते. यामुळे काही भागांत कमी पाऊस, तर काही ठिकाणी अतिवृष्टी अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
शेतकऱ्यांसमोर दुहेरी संकट
राज्यातील अनेक भागांत खरीप पेरण्या पूर्ण झाल्या असल्या तरी आता पावसाने खंड दिल्यास पिकांच्या वाढीवर परिणाम होण्याची भीती आहे. जमिनीतील ओलावा कमी झाल्यास उगवलेल्या पिकांना फटका बसू शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांचे लक्ष आता पुढील पावसाकडे लागले आहे.
हवामान विभागाचे संकेत
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, सध्या राज्यातील काही भागांत हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता असली तरी व्यापक आणि जोरदार पावसासाठी आणखी काही दिवस प्रतीक्षा करावी लागू शकते. दरम्यान, ‘अल निनो’च्या प्रभावावर हवामान तज्ज्ञांचे बारकाईने लक्ष असून मान्सूनच्या पुढील वाटचालीवर त्याचा परिणाम होणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
प्रशासन आणि शेतकऱ्यांची नजर पुढील पावसावर
एकीकडे धरणांतील पाणीसाठा वाढल्याने दिलासा मिळाला असला, तरी पावसाचा खंड लांबल्यास खरीप हंगामावर परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे शेतकरी, प्रशासन आणि हवामान विभागाची नजर आता पुढील मान्सूनच्या हालचालींवर आणि ‘अल निनो’च्या प्रभावावर खिळली आहे. राज्यात पुन्हा दमदार पावसाचे पुनरागमन कधी होणार, याचीच उत्सुकता सर्वांना लागली आहे.
