मुंबई. सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकून अस्वच्छता पसरवणाऱ्या नागरिकांना आळा घालण्यासाठी मुंबई महापालिकेने आता कृत्रिम बुद्धिमत्तेची (एआय) मदत घेण्यास सुरुवात केली आहे. रस्ते, पदपथ आणि सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकण्याच्या प्रकारांवर लक्ष ठेवण्यासाठी एआय आधारित स्मार्ट कॅमेरे बसविण्याचा उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे. या उपक्रमांतर्गत माहीम येथील गजानन वाटिका परिसरात पहिला प्रायोगिक प्रयोग करण्यात आला आहे. या माध्यमातून सार्वजनिक स्वच्छतेचे नियम पाळण्याबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्याचा महापालिकेचा प्रयत्न आहे.
मुंबईतील अनेक भागांमध्ये रस्त्याच्या कडेला, पदपथांवर तसेच मोकळ्या जागांमध्ये कचरा टाकण्याचे प्रकार सातत्याने घडतात. महापालिकेकडून नियमित साफसफाई केली जात असली, तरी काही नागरिकांकडून पुन्हा कचरा टाकला जात असल्याने परिसरात अस्वच्छता निर्माण होते. त्यामुळे केवळ साफसफाईवर भर न देता कचरा टाकण्याच्या प्रवृत्तीवर नियंत्रण मिळविण्याची गरज निर्माण झाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर महापालिकेने आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
कचरा टाकताच कॅमेऱ्याद्वारे मिळणार इशारा
या नव्या यंत्रणेमध्ये एआय तंत्रज्ञानाने सुसज्ज असलेल्या कॅमेऱ्यांच्या माध्यमातून परिसरातील हालचालींवर लक्ष ठेवले जाणार आहे. एखादी व्यक्ती सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकत असल्याचे निदर्शनास आल्यास यंत्रणेद्वारे ही हालचाल टिपली जाणार आहे. त्यानंतर परिसरात बसविण्यात आलेल्या ध्वनिक्षेपकाच्या माध्यमातून संबंधित व्यक्तीला स्वच्छता राखण्याचा संदेश दिला जाणार आहे. त्यामुळे कचरा टाकण्याची कृती घडत असतानाच नागरिकांना त्याबाबत सावध करता येणार आहे.
माहीममधील प्रयोगानंतर अन्य भागांत विस्तार
सध्या माहीममधील गजानन वाटिका परिसरात या यंत्रणेचा प्रायोगिक वापर सुरू करण्यात आला आहे. या प्रयोगातून एआय कॅमेऱ्यांची कार्यक्षमता, नागरिकांच्या वर्तनावर होणारा परिणाम आणि सार्वजनिक स्वच्छतेबाबत निर्माण होणारी जागरूकता यांचा आढावा घेतला जाणार आहे. माहीममधील हा प्रयोग यशस्वी ठरल्यास मुंबईतील कचरा टाकण्याच्या समस्येने ग्रस्त असलेल्या अन्य ठिकाणीही अशा प्रकारची यंत्रणा उभारण्याचा महापालिकेचा विचार आहे.
स्वच्छ मुंबईसाठी तंत्रज्ञानाचा आधार
मुंबईला स्वच्छ आणि सुंदर ठेवण्यासाठी महापालिकेकडून विविध उपाययोजना केल्या जात आहेत. मात्र, सार्वजनिक स्वच्छतेची जबाबदारी केवळ महापालिकेची नसून नागरिकांचाही त्यामध्ये महत्त्वाचा सहभाग आहे. दंडात्मक कारवाईपेक्षा नागरिकांच्या सवयींमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणणे आणि सार्वजनिक ठिकाणी कचरा न टाकण्याची शिस्त निर्माण करणे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे. एआय कॅमेऱ्यांच्या माध्यमातून नागरिकांना जागेवरच सूचना मिळाल्यास कचरा टाकण्याच्या प्रकारांना आळा बसण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे माहीममधील या प्रयोगाच्या यशाकडे आता लक्ष लागले आहे.
