जेएनएन, मुंबई. राज्यभरात दुष्काळाची तीव्रता वाढत असताना त्याचा मोठा फटका सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांना बसत आहे. पावसाने दडी मारल्याने हातातोंडाशी आलेले सोयाबीनचे पीक पाण्याअभावी करपले असून, अपेक्षित उत्पादन मिळण्याची आशा मावळली आहे.
मराठवाड्यासह विदर्भातील अनेक भागांत सध्या सोयाबीनची काढणी आणि मळणी सुरू आहे. मात्र, शेतात तयार झालेल्या पिकातून अपेक्षेइतके सोयाबीन हाती लागत नसल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. दुसरीकडे, बाजारपेठांमध्ये सोयाबीनची आवकही मोठ्या प्रमाणात घटल्याचे चित्र आहे. बीड जिल्ह्यातील सोयाबीनच्या हेक्टरी उत्पादनात तब्बल 73 टक्क्यांची घट झाल्याचे पीक कापणी प्रयोगांच्या प्राथमिक आकडेवारीतून समोर आले आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांसमोर आता कर्जाची परतफेड कशी करायची, असा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे.
पावसाअभावी सोयाबीनच्या उत्पादनाला फटका
यंदाच्या हंगामात सुरुवातीला पावसाच्या अनियमिततेचा सामना करावा लागलेल्या शेतकऱ्यांना पीक वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यांवरही पुरेसा पाऊस मिळाला नाही. परिणामी, सोयाबीनच्या वाढीवर परिणाम झाला. अनेक भागांत पिकाची अपेक्षित वाढ झाली नाही, तर शेंगांची संख्या आणि दाण्यांची भरही कमी राहिली. काही ठिकाणी पाण्याअभावी पीक करपल्याने उत्पादनात मोठी घट होण्याची शक्यता आधीपासूनच व्यक्त केली जात होती.
आता मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक भागांत सोयाबीनची काढणी व मळणी सुरू झाली आहे. मात्र, शेतकऱ्यांच्या पदरात अपेक्षेपेक्षा कमी उत्पादन पडत आहे. संपूर्ण हंगामासाठी केलेला खर्च आणि प्रत्यक्ष हाती येणारे उत्पन्न यांचा ताळमेळ बसत नसल्याने शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत.
बीडमध्ये हेक्टरी उत्पादनात 73 टक्क्यांची घट
मराठवाड्यातील बीड जिल्ह्यात सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांना मोठा फटका बसल्याचे प्राथमिक आकडेवारीतून स्पष्ट होत आहे. पीक कापणी प्रयोगांच्या प्राथमिक आकडेवारीनुसार, जिल्ह्यात सोयाबीनच्या हेक्टरी उत्पादनात तब्बल 73 टक्क्यांची घट नोंदवण्यात आली आहे. उत्पादनातील ही मोठी घट शेतकऱ्यांच्या आर्थिक गणितावर परिणाम करणारी ठरत आहे.
सोयाबीनच्या पेरणीपासून काढणीपर्यंत शेतकऱ्यांना बियाणे, खते, कीटकनाशके, मशागत आणि मजुरीवर खर्च करावा लागतो. मात्र, प्रतिकूल हवामानामुळे उत्पादन घटल्यास हा खर्च भरून काढणेही कठीण होते. बीडमधील प्राथमिक आकडेवारीने यंदाच्या हंगामातील संकटाची तीव्रता अधोरेखित केली आहे. अंतिम उत्पादनाचे चित्र पीक कापणी प्रयोगांच्या अंतिम निष्कर्षांनंतर अधिक स्पष्ट होईल.
बाजारात सोयाबीनची आवक घटली
शेतात उत्पादन कमी झाल्याचा परिणाम आता बाजारपेठांमध्येही दिसू लागला आहे. कृषी पणन विभागाच्या माहितीनुसार, 13 ऑक्टोबर रोजी राज्यातील बाजारपेठांमध्ये एकूण 12 हजार 44 क्विंटल सोयाबीनची आवक झाली. उत्पादनात घट झाल्याने शेतकऱ्यांकडून बाजारात आणल्या जाणाऱ्या सोयाबीनचे प्रमाण कमी असल्याचे चित्र आहे.
मराठवाड्यासह विदर्भातील शेतकरी सध्या हाती लागेल तेवढे सोयाबीन विक्रीसाठी बाजारात आणत आहेत. मात्र, कमी उत्पादनामुळे अपेक्षित उत्पन्न मिळण्याची शक्यता कमी झाली आहे.
