डिजिटल डेस्क, नवी दिल्ली. 2026 हे वर्ष फक्त चार दिवसांपूर्वी सुरू झाले आहे, परंतु जग आधीच अधिक धोकादायक ठिकाण आहे. व्हेनेझुएलामध्ये अमेरिकेशी थेट लष्करी संघर्ष आधीच सुरू झाला आहे आणि तज्ञांचे मत आहे की ही फक्त सुरुवात आहे.
ब्रुसेल्सस्थित इंटरनॅशनल क्रायसिस ग्रुप आणि न्यू यॉर्कस्थित कौन्सिल ऑन फॉरेन रिलेशन्स यांनी 2026 साठीच्या 10 सर्वात धोकादायक संभाव्य संघर्षांची यादी प्रसिद्ध केली आहे. यापैकी एक आधीच उद्रेक झाला आहे. उर्वरित नऊमध्ये, सर्वात लहान ठिणगी देखील जागतिक आग पेटवू शकते. हे केवळ प्रादेशिक वाद नाहीत तर त्यात प्रमुख देशांना सहभागी करून तिसऱ्या महायुद्धासारखी परिस्थिती निर्माण करण्याची क्षमता आहे.
2025 च्या युद्धांनी हे स्पष्ट केले आहे की युद्धे आता जुन्या पद्धतीने लढली जाणार नाहीत. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, युद्धे नवीन पद्धती वापरून लढली जात आहेत. उदाहरणार्थ, ड्रोन थवे, सायबर हल्ले आणि इलेक्ट्रॉनिक युद्धाने हे पूर्णपणे बदलून टाकले आहे.
पण सर्वात मोठा प्रश्न असा आहे की: आपण आणखी एका रक्तरंजित वर्षाकडे वाटचाल करत आहोत का?
मध्य पूर्व आणि आफ्रिका उकळत आहेत
मध्य पूर्व अजूनही बारूदीचा डबा आहे. इस्रायल-इराण-लेबनॉन त्रिकोण हा सर्वात धोकादायक मानला जातो. हिजबुल्लाहसोबत कोणतीही चुकीची हालचाल थेट युद्धाला कारणीभूत ठरू शकते.
दरम्यान, इस्रायल-पॅलेस्टाईन संघर्ष वाढतच आहे, तर सीरियामध्ये पुन्हा एकदा गृहयुद्ध सुरू होण्याची शक्यता आहे. इस्रायल आणि तुर्कीच्या हस्तक्षेपामुळे या प्रदेशातील परिस्थिती आणखी चिघळू शकते असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
दरम्यान, आफ्रिकेतील सुदानमधील यादवी युद्ध पसरण्याची सर्वाधिक क्षमता आहे. मध्य पूर्वेतील अनेक देश आणि तुर्की यात सहभागी झाले आहेत, ज्यामुळे तो प्रादेशिक संघर्षात रूपांतरित होण्याची शक्यता आहे. इथिओपिया आणि एरिट्रियामधील दीर्घकाळापासून सुरू असलेला सीमा वाद पुन्हा उद्भवू शकतो, तर माली आणि बुर्किना फासोमध्ये सुरू असलेल्या संघर्षांमुळे स्थानिक गट आणखी मजबूत होत आहेत.
रशिया-युक्रेनपासून आशियापर्यंत युद्ध होण्याची शक्यता आहे
रशिया-युक्रेन युद्ध 2026 पर्यंत सुरू राहण्याची शक्यता आहे. दोन्ही बाजूंवर दबाव वाढत आहे, परंतु युद्धबंदीची कोणतीही आशा दिसत नाही. उत्तर कोरियाचे अणु आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रम देखील चिंता निर्माण करत आहेत. यामुळे कधीही अमेरिका, दक्षिण कोरिया आणि जपान संघर्षात ओढले जाऊ शकतात.
आशियामध्ये, म्यानमारमधील यादवी युद्ध लाखो लोकांना प्रभावित करत आहे आणि ते कमी होण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. अफगाणिस्तान-पाकिस्तान सीमेवर ड्युरंड रेषेवर तणाव वाढत आहे. तैवान सामुद्रधुनी आणि दक्षिण चीन समुद्रात चीनचा दबाव सुरू असताना, भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध सामान्य होण्याची शक्यता कमी आहे.
अमेरिकेसाठी सर्वात मोठे धोके
अमेरिकेसाठी सर्वात मोठी चिंता म्हणजे सायबर हल्ले. वीज, बँकिंग किंवा दळणवळण प्रणालींवर मोठा हल्ला झाल्यास संपूर्ण देशाला धक्का बसू शकतो. व्हेनेझुएला, हैती आणि मेक्सिकोमध्ये वाढत्या अराजकतेमुळे स्थलांतर आणि गुन्हेगारीच्या लाटा अमेरिकेत पोहोचू शकतात. अमेरिकेतील राजकीय हिंसाचार आणि अशांततेचा धोका देखील कमी लेखला जात नाही.
नवीन उदयोन्मुख धोके देखील क्वचितच उद्भवत नाहीत. आर्क्टिकमधील रशियन आणि चिनी लष्करी हालचाली नाटोला आव्हान देत आहेत, तर कंबोडिया-थायलंड सीमेवरील जुने वाद पुन्हा भडकू शकतात.
युद्धे आता नवीन पद्धतीने लढली जात आहेत.
2026 पासून मिळालेला सर्वात मोठा धडा म्हणजे ड्रोन आणि मानवरहित प्रणाली युद्धाचा चेहरामोहरा बदलत आहेत. युक्रेन आणि मध्य पूर्वेतील युद्धांमध्ये, ड्रोनच्या झुंडीने पारंपारिक हवाई संरक्षण निरुपयोगी केले. इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक स्पेक्ट्रमचे नियंत्रण आता विजय निश्चित करते. युद्ध, स्पूफिंग आणि सुरक्षित संप्रेषण हे अत्यंत महत्त्वाचे बनले आहेत.
म्हणूनच, 2026 मध्ये देश काउंटर-ड्रोन सिस्टीम आणि निर्देशित ऊर्जा शस्त्रांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. अमेरिकेचे "गोल्डन डोम" आणि युरोपचे "स्काय शील्ड" सारखे प्रकल्प या दिशेने आहेत, जे हायपरसोनिक आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रांपासून देखील संरक्षण करतील.
हेही वाचा: रशियन जहाजावर न्यूक्लियर रिएक्टरमध्ये स्फोट; अमेरिकेचा होता का हा धोकादायक कट? भारताशी काय आहे कनेक्शन?
