नवी दिल्ली: सोन्याचे सुवर्णयुग संपले असून दरात आणखी घसरण होणार का? अलीकडील घसरणीनंतर लोकांच्या मनात हे प्रश्न सातत्याने निर्माण होत आहेत. खरे तर, गेल्या वर्षी 65% परतावा दिल्यानंतर सोन्याने 2026 ची सुरुवात सकारात्मक केली होती, परंतु इराण-अमेरिका युद्धापासून सोन्याच्या किमती घसरत आहेत. जानेवारीमध्ये सोन्याच्या किमती $5,602 च्या विक्रमी उच्चांकावर पोहोचल्या होत्या, परंतु नंतर तीन महिन्यांत त्या $4,495 पर्यंत घसरल्या, जी उच्चांकापासून 20% ची घसरण दर्शवते.

सोन्याच्या किमतीतील लक्षणीय तेजी ऑक्टोबर 2022 मध्ये सुरू झाली. ऑक्टोबर 2022 मधील $1,500 च्या नीचांकी पातळीवरून सोन्याची किंमत 275% वाढून जानेवारी 2026  पर्यंत $5,602 वर पोहोचली. सोन्याच्या किमती आणखी खाली येऊ शकतात का, याचे उत्तर ऐतिहासिक आकडेवारी पाहून देता येईल. सोन्याच्या किमतींमधील हा वाढीचा कल नवीन नाही; असे यापूर्वीही घडले आहे. सोन्याच्या किमतींचा ऐतिहासिक नमुना पाहूया, ज्यात तेजीनंतर लक्षणीय घसरण दिसून आली आहे.

सोन्याच्या घसरत्या किमतींचा इतिहास

इतिहासात सोन्याने किमान तीन वेळा नवीन उच्चांक गाठला आहे, आणि त्यानंतर त्यात मोठी घसरण झाली आहे. त्यामुळे, या मौल्यवान धातूसाठी मोठी तेजी आणि त्यानंतर मोठी घसरण होणे ही काही असामान्य गोष्ट नाही.

1974 ते 1976 पर्यंतचा कालावधी

सोन्याच्या किमतींमधील पहिली लक्षणीय घसरण 1974 ते 1976 दरम्यान झाली. ऑगस्ट 1971 ते नोव्हेंबर 1974 दरम्यान सोन्याच्या किमती 353% नी वाढल्या, त्यानंतर नोव्हेंबर 1974 ते ऑगस्ट 1976 दरम्यान त्यात 43% ची घसरण झाली. ही घसरण प्रामुख्याने महागाईतील घट, वाढते व्याजदर, मजबूत आर्थिक वाढ आणि डॉलरच्या मजबुतीमुळे झाली होती. याशिवाय, मध्य-पूर्वेतील तेल संकटाचे स्थिरीकरण आणि व्हिएतनाम युद्धाच्या समाप्तीनंतर भू-राजकीय धोके कमी झाले होते.

    1980 चे दशक काय सांगते? 

    1980 च्या दशकात सोन्याच्या किमतीत दुसरी मोठी घसरण झाली. ऑगस्ट 1976 ते सप्टेंबर 1980 दरम्यान 541% ची प्रचंड वाढ झाल्यानंतर, सप्टेंबर 1980 ते जून 1982 दरम्यान सोन्याच्या किमती 52% नी घसरल्या. हा कल इथेच थांबला नाही, कारण या दुसऱ्या घसरणीनंतर लगेचच मंदीचा दुसरा काळ सुरू झाला, ज्यात जून 1982 नंतर सोन्याच्या किमती 57% नी वाढल्या, परंतु जानेवारी 1983 ते फेब्रुवारी 1985 दरम्यान त्या 42% नी घसरल्या. 

    त्यात इतकी मोठी घट का झाली?

    1980 च्या दशकात सोन्याच्या किमतीत झालेली मोठी घसरण वाढत्या व्याजदरांमुळे झाली होती. खरे तर, तत्कालीन फेडरल रिझर्व्हचे अध्यक्ष पॉल व्होल्कर यांनी वाढत्या महागाईमुळे व्याजदर वाढवले ​​होते. मजबूत डॉलर आणि उच्च व्याजदर हे सोन्याच्या किमतींसाठी अत्यंत नकारात्मक मानले जातात.

    1999 ते 2011 पर्यंतचा कालावधी

    जागतिक सुवर्ण परिषदेनुसार, ऑगस्ट 1999 ते ऑगस्ट 2011 दरम्यान सोन्याच्या किमतीत 612% वाढ झाली, जी 1971 नंतरची सर्वात मोठी तेजी होती. परंतु त्यानंतर ऑगस्ट 2011 च्या अखेरीपासून डिसेंबर 2015 पर्यंत त्यात 42% घट झाली. 

    2011 नंतर सोन्याच्या दरात झालेल्या घसरणीची प्रमुख कारणे 

    • अमेरिकेतील आर्थिक मंदीनंतर, मध्यवर्ती बँकांनी मौद्रिक धोरण शिथिल करण्यास सुरुवात केली, ज्यामुळे सोन्याचे मूल्य घसरले.
    • 2011 पासून मध्यवर्ती बँकांच्या क्वांटिटेटिव्ह इझिंग कार्यक्रमात कपात झाल्यामुळे, सुरक्षित गुंतवणूक किंवा बचावात्मक मालमत्ता म्हणून सोने बाळगण्याची गरज कमी झाली आहे.
    • शिवाय, अमेरिकन डॉलर मजबूत होऊ लागल्याने आणि सुधारणाऱ्या आर्थिक निर्देशांकांमुळे सोन्याचे आकर्षण कमी झाले.

    आता 2026 मध्ये काय होईल?

    जर सोन्याची किंमत 2026 मधील विक्रमी उच्चांकावरून सरासरी 50% ने घसरली, तर ती सुमारे 2,800-3,000 रुपयांपर्यंत पोहोचेल. अशा परिस्थितीत, भारतीय रुपयांमध्ये सोन्याची किंमत प्रति दहा ग्रॅम 85300 ते 91400 रुपयांपर्यंत असू शकते.

    मार्च ते जून 2025 दरम्यान सोन्याचे भाव याच पातळीवर राहिले. अनेक बाजार तज्ज्ञ 3600 डॉलरच्या पातळीकडे निर्देश करत आहेत. इराण युद्ध सुरू झाल्यापासून सोन्याला अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला आहे. तेलाच्या वाढलेल्या किमती केवळ अमेरिकन डॉलरलाच मजबूत करत नाहीत, तर महागाईही वाढवत आहेत. अशा परिस्थितीत, अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह व्याजदरात कपात करणार नाही, जे सोन्यासाठी एक मोठे नकारात्मक परिणाम असेल.