लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली: जेव्हाही आपण विमान प्रवासाला निघतो, तेव्हा सीट बेल्ट बांधताच स्पीकरवर एक परिचित आवाज घुमतो- "कृपया आपला फोन फ्लाइट मोडवर ठेवा." बरेच लोक विचार न करता हा नियम पाळतात, पण अनेकांच्या मनात हा प्रश्न निर्माण होतो की आजच्या 5G आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या युगातही फोन बंद करण्याची काय गरज आहे?
होय, लहानपणी तर आपण इथपर्यंत ऐकले होते की फोन चालू ठेवल्याने विमानासमोर पक्षी येतो. चला, या लेखात असे करण्यामागची खरी कहाणी समजून घेऊया.
फोनमध्ये 'एअरप्लेन मोड'चे काम काय असते?
हे चालू करताच तुमच्या स्मार्टफोनचे सेल्युलर नेटवर्क पूर्णपणे खंडित होते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर तुमचा फोन खाली जमिनीवर असलेले टॉवर्स शोधणे बंद करतो. सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे हे ऑन केल्यानंतरही तुम्ही वाय-फाय आणि ब्लूटूथ चालू करू शकता. हेच कारण आहे की आज अनेक विमानांमध्ये प्रवासादरम्यानही वाय-फायचा वापर केला जाऊ शकतो.
फोन ऑन राहिल्याने विमान क्रॅश होईल का?
जर थेट शब्दांत सांगायचे तर, अजिबात नाही. जर तुम्ही किंवा इतर कोणत्याही प्रवाशाने चुकून फोन चालू सोडला तरी विमान आकाशातून खाली पडणार नाही. FAA आणि EASA यांसारख्या जगातील सर्वात मोठ्या विमान वाहतूक संस्थांनीही हे मान्य केले आहे की आजच्या आधुनिक विमानांमध्ये इतके मजबूत 'शील्डिंग' असते की ते मोबाईल फोनचे सिग्नल सहजपणे सहन करू शकतात. तरीही, विमान प्रवासात नेहमी "बेटर सेफ दॅन सॉरी" म्हणजेच सुरक्षिततेत कोणतीही कसूर न ठेवण्याचा नियम चालतो, जेणेकरून कोणत्याही धोक्याची शक्यता शून्य करता येईल.
तो 'टिट-टिट' आवाज आणि पायलटची अडचण
आठवा, जेव्हा एखाद्या जुन्या रेडिओ किंवा स्पीकरजवळ मोबाईल ठेवलेला असायचा, तेव्हा त्यातून 'टिट-टिट-टिट' असा विचित्र आवाज येऊ लागायचा. फ्लाइटमध्येही अगदी असेच होते.
जेव्हा विमान टेकऑफ करते किंवा लँडिंगसाठी खाली येते, तेव्हा तुमचा फोन नेटवर्कशी जोडले जाण्यासाठी पूर्ण ताकद लावतो. जर शेकडो प्रवाशांचे मोबाईल एकाच वेळी टॉवर शोधू लागले, तर त्यातून निर्माण होणारे रेडिओ सिग्नल पायलटच्या हेडफोनमध्ये तोच 'बझ' किंवा गोंगाट निर्माण करू शकतात. यादरम्यान पायलटला एअर ट्रॅफिक कंट्रोलकडून हवामान, वाऱ्याचा वेग आणि धावपट्टीबद्दल अत्यंत महत्त्वाची माहिती घ्यावी लागते. जरा विचार करा, त्या गोंगाटामुळे जर पायलटने एखादा महत्त्वाचा निर्देश ऐकण्यात चूक केली, तर किती मोठा गैरसमज किंवा अपघात होऊ शकतो.
जमिनीवरील नेटवर्क आणि 5G चा गोंधळ
विमान शेकडो किलोमीटर प्रति तास वेगाने उडते. इतक्या उंचीवर आणि वेगाने जर एखादा फोन चालू राहिला, तर तो प्रत्येक सेकंदाला वेगवेगळ्या मोबाईल टॉवरशी जोडण्याचा प्रयत्न करेल. खाली जमिनीवर असलेले टॉवर अशा प्रकारे काम करण्यासाठी बनवलेले नाहीत. यामुळे जमिनीवरील मोबाईल नेटवर्कमध्येही अडथळा येऊ शकतो.
याशिवाय, काही काळापूर्वी अमेरिकेत 5G नेटवर्कवरूनही बराच गदारोळ झाला होता. तेथील एजन्सीने इशारा दिला होता की 5G चे काही सिग्नल जुन्या विमानांच्या रेडिओ अल्टीमीटरला भरकटवू शकतात. हे तेच महत्त्वाचे यंत्र आहे, जे खराब हवामान आणि धुक्यात लँडिंगच्या वेळी पायलटला जमीन किती दूर आहे हे सांगते.
टेकऑफ आणि लँडिंगच्या वेळी सावधगिरी आवश्यक
टेकऑफ आणि लँडिंग हे उड्डाणाचे सर्वात नाजूक आणि महत्त्वाचे टप्पे असतात. एअरलाइन्सची ही देखील इच्छा असते की जर या वेळी कोणतीही आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवली, तर प्रवाशांच्या नजरा फोनच्या स्क्रीनवर खिळलेल्या नसाव्यात. त्यांचे पूर्ण लक्ष केबिन क्रूच्या बोलण्यावर आणि सुरक्षा निर्देशांवर असले पाहिजे.
युरोपमध्ये आता काही अशी तंत्रज्ञाने आली आहेत जिथे विमानाच्या आत सुरक्षित पद्धतीने मोबाईल नेटवर्क दिले जात आहे, परंतु जोपर्यंत हे तंत्रज्ञान जगभरात सर्वसामान्य होत नाही, तोपर्यंत प्रवासात आपला मोबाईल फ्लाइट मोडवर ठेवणे हेच तुमच्या सुरक्षिततेसाठी सर्वात समजूतदारपणाचे पाऊल आहे.
