धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. पितृ पक्षाच्या समाप्तीची तिथी हिंदू धर्मात अत्यंत शुभ मानली जाते. याच दिवशी पूर्वजांना पृथ्वीवरून निरोप दिला जातो. अशी मान्यता आहे की, ज्या पूर्वजांच्या मृत्यूची अचूक तिथी माहित नसते, त्यांचे श्राद्धही याच दिवशी केले जाते.
एवढेच नाही तर जर तुम्ही काही कारणामुळे पूर्वजांच्या तिथीच्या दिवशी त्यांचे श्राद्ध करायला विसरला असाल, तर हा दिवस त्यांच्यासाठी श्राद्ध कर्म करण्यासाठी योग्य असतो. दरवर्षी आश्विन महिन्यातील अमावस्या तिथी 'सर्वपित्री अमावस्या' म्हणून ओळखली जाते आणि ती शारदीय नवरात्र सुरू होण्याच्या एक दिवस आधी साजरी केली जाते.
या तिथीला तर्पणासह दान करणेही विशेष फलदायी असते आणि कोणत्याही पवित्र नदीत स्नान करणे शुभ मानले जाते. चला, जाणून घेऊया या वर्षी ही अमावस्या कधी येईल आणि कोणत्या मुहूर्तात केलेले तर्पण कर्म शुभ ठरेल?
सर्वपित्री अमावस्या 2026 कधी?
या वर्षी सर्वपित्री अमावस्या 10 ऑक्टोबर, शनिवारी साजरी केली जाईल आणि याच दिवसापासून पितृ पक्षाची समाप्ती होईल.
अमावस्या तिथी प्रारंभ- 9 ऑक्टोबर, रात्री 9:35 वाजता सुरू होऊन 10 ऑक्टोबर, रात्री 9:19 वाजेपर्यंत राहील.
उद्या तिथीनुसार, 10 ऑक्टोबर रोजी सर्वपित्री अमावस्येचे श्राद्ध केले जाईल आणि याच दिवशी पूर्वजांना निरोप दिला जाईल.
या दिवशी सकाळी स्नान इत्यादींपासून निवृत्त होऊन स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा आणि श्रद्धापूर्वक आपल्या पितरांचे स्मरण करा. आपल्या कुलपरंपरा आणि क्षमतेनुसार तर्पण, श्राद्ध तसेच इतर धार्मिक कर्म करा आणि पितरांच्या शांती व सद्गतीसाठी देवाकडे प्रार्थना करा.
सर्वपित्री अमावस्या श्राद्ध आणि तर्पण मुहूर्त
असे मानले जाते की, जर तुम्ही सर्वपित्री अमावस्येच्या दिवशी योग्य मुहूर्तात पूर्वजांसाठी तर्पण केले, तर ते अत्यंत शुभ मानले जाते. चला जाणून घेऊया, या दिवसाचे शुभ मुहूर्त कोणते आहेत-
- कुतूप मुहूर्त: 10 ऑक्टोबर, सकाळी 11:34 वाजेपासून दुपारी 12:21 वाजेपर्यंत.
- रौहिण मुहूर्त: 10 ऑक्टोबर, दुपारी 12:21 वाजेपासून 1:07 वाजेपर्यंत.
- अपराह्न काळ: 10 ऑक्टोबर, दुपारी 1:07 वाजेपासून 3:28 वाजेपर्यंत.
- श्राद्ध कर्मासाठी: कुतूप, रौहिण आणि अपराह्न काळ हे सर्वात शुभ मानले जातात.
सर्वपित्री अमावस्या श्राद्धाची पद्धत
सर्वपित्री अमावस्येच्या दिवशी तुम्ही योग्य पद्धतीने तर्पण आणि श्राद्ध केले पाहिजे, यामुळे पूर्वजांचा आशीर्वाद मिळतो. चला जाणून घेऊया या दिवशी श्राद्धाच्या अचूक पद्धतीबद्दल-
- पवित्र ठिकाणी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा आणि नदीच्या काठावर बसून सर्व पूर्वजांचे स्मरण करा व संकल्प करा.
- तर्पणासाठी स्वच्छ पाण्यात काळे तीळ मिसळून पितरांच्या नावाने जल अर्पण करा. जर नदीवर जाणे शक्य नसेल, तर घराच्या अंगणात दक्षिण दिशेकडे तोंड करून बसा आणि तर्पण करा.
- जवस, तांदूळ, काळे तीळ आणि दुधापासून पिंड तयार करून पूर्वजांचे नाव घेत त्यांना अर्पण करा. त्यानंतर पंचबळी नऊ/अन्न काढा ज्यामध्ये पहिले अन्न गाईसाठी, दुसरे कावळ्यासाठी, तिसरे कुत्र्यासाठी, चौथे मुंग्यांसाठी आणि पाचवे देवासाठी काढा.
- या दिवशी ब्राह्मणांना भोजन द्या. सर्वपित्री अमावस्येच्या दिवशी ब्राह्मण भोजनाचे विशेष महत्त्व असते. भोजनानंतर ब्राह्मणाला आपल्या क्षमतेनुसार दक्षिणा नक्की द्या.
- पूर्वजांकडे क्षमा मागून त्यांना निरोप द्या आणि घराच्या सुख-समृद्धीची कामना करा.
जर तुम्ही सर्वपित्री अमावस्येच्या दिवशी येथे सांगितलेल्या पद्धतींनी तर्पण आणि श्राद्ध कराल, तर ते अत्यंत शुभ होईल आणि पूर्वजांचा आशीर्वाद तुमच्यावर सदैव राहील.
(अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ले आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण येथे या लेखातील वैशिष्ट्यांमध्ये लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात अंतर्भूत माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथा यांतून एकत्रित केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.)
