धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. देशभरात दिवाळीच्या वेगवेगळ्या प्रथा आणि परंपरा आहेत. प्रदेशानुसार परंपरा बदलत असल्या तरी, काही गोष्टी सारख्याच राहतात, जसे की घरे सजवणे, दिवे लावणे, भेटवस्तूंची देवाणघेवाण करणे आणि चांगल्या जेवणाचा आनंद घेणे.
उत्तर प्रदेशात दिवाळी पारंपरिकरित्या दिवे लावून आणि लक्ष्मी पूजेने साजरी केली जाते, तर पश्चिम बंगालमध्ये हा सण देवी कालीला समर्पित 'काली पूजा' म्हणून साजरा केला जातो. तामिळनाडूमध्ये लोक आपल्या घरासमोर सुंदर 'कोलम' किंवा 'चोपड पूजा' काढतात, तर गुजरातमध्ये 'चोपड पूजा' करून दिवाळी साजरी केली जाते. आणि जर आम्ही तुम्हाला सांगितले की देशात एक असे ठिकाण आहे जिथे दिवाळीच्या दिवशी देवांच्या आधी पूर्वजांची पूजा केली जाते, तर?
होय, ओडिशामध्ये दिवाळीच्या रात्री "बड बरुआ डाका" नावाची एक परंपरा पाळली जाते. या विधीमध्ये, कुटुंबे तागाच्या काड्या जाळतात आणि आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करून, त्यांच्या या जगातून प्रस्थानासाठी प्रार्थना करतात. ही परंपरा विशेष का मानली जाते, ते आम्ही तुम्हाला समजावून सांगतो.
बड बरुआ डाका हा विधी काय आहे?
ओडिशामध्ये, दिवाळीच्या रात्री, देवी लक्ष्मीसाठी पहिला दिवा लावण्यापूर्वी, लोक आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करतात. इतकेच नाही, तर या दिवशी पूर्वजांसाठी प्रार्थना करण्याची ही परंपरा शतकानुशतके जुनी आहे. दिवाळीच्या दिवशी संध्याकाळ जसजशी जवळ येते, तसतसे पुरीच्या जगन्नाथ मंदिराबाहेरील अंगणांपासून ते रस्त्यांपर्यंत, प्रत्येक घरातील सर्वात ज्येष्ठ सदस्य सुक्या तागाच्या काड्यांचा भारा हातात घेऊन दारात उभे राहतात.
ते या काड्या पेटवतात, ज्या लगेच पेट घेतात आणि अंधार उजळू लागतात. त्यानंतर त्यातील एक काडी आकाशाकडे उंचावली जाते आणि पूर्वजांना प्रार्थना केली जाते. 'बडा बडुआ' हा एक ओडिया शब्द आहे, ज्याचा अर्थ दिवंगत वडीलधारी, पूर्वज किंवा वाडवडील असा होतो, आणि 'डाका' म्हणजे बोलावणे किंवा पाचारण करणे.
हा विधी का केला जातो?
असे मानले जाते की दिवाळीच्या आधीच्या पंधरवड्यात, पूर्वज लोकातून पृथ्वीवरील त्यांच्या कुटुंबाकडे परत येतात. अमावस्येच्या सर्वात गडद रात्री, जिवंत पूर्वज त्यांच्या घरी परतण्याचा मार्ग उजळवतात. म्हणूनच, देवी लक्ष्मीचे स्वागत करण्यापूर्वी, दिवे लावून पूर्वजांना निरोप दिला जातो.
'बडा बडुआ डाका' विधीमध्ये, 'कौनरिया काठी' (तागाची काडी) नावाची एक काडी जाळली जाते. ही काठी पेटवल्यावर त्यातून मशालीसारखा तेजस्वी प्रकाश बाहेर पडतो. या तेजस्वी प्रकाशाचा मुख्य उद्देश आकाश उजळवणे हा आहे, जेणेकरून तो प्रकाश नंतर पूर्वजांपर्यंत पोहोचेल. पूर्वजांचे स्मरण करून आणि त्यांना आदराने निरोप दिल्यानंतरच दिवाळी लक्ष्मी पूजा केली जाते.
हा विधी ओडिशासाठी अद्वितीय आहे आणि इतर ठिकाणांपेक्षा वेगळा मानला जातो. या प्रसंगी पूर्वजांचे स्मरण करण्याला विशेष महत्त्व आहे.
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय/फायदे/सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाही. या लेखातील माहिती विविध स्रोत/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धार्मिक ग्रंथ/दंतकथा यांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
