धर्म डेस्क,नवी दिल्ली. प्रत्येक महिन्याच्या अकराव्या दिवसाला एकादशी म्हणतात. ती महिन्यातून दोनदा (कृष्ण पक्ष आणि शुक्ल पक्षात) येते. एकादशी विशेषतः भगवान विष्णूची उपासना आणि उपवासासाठी समर्पित आहे.
ऑगस्ट महिन्यात दोन एकादशीच्या तारखा आहेत. पहिली कामिका एकादशी आणि दुसरी पुत्रदा एकादशी. कामिका एकादशी होऊन गेली असून, आता श्रावण महिन्यात 23 ऑगस्ट 2026 रोजी पुत्रदा एकादशीचा उपवास पाळला जाईल.
शास्त्रानुसार, कोणताही उपवास करण्यापूर्वी त्याचे महत्त्व आणि त्यामागील आख्यायिका जाणून घेतली पाहिजे. स्वतः भगवान श्रीकृष्णांनी पांडवांचे ज्येष्ठ पुत्र युधिष्ठिर यांना या उपवासाचे महत्त्व समजावून सांगितले की, जगात पुत्रदा एकादशीसारखा दुसरा कोणताही उपवास नाही. हा उपवास केल्याने व्यक्ती तपस्वी, विद्वान आणि देवी लक्ष्मीच्या आशीर्वादास पात्र बनते.
श्रावण पुत्रदा एकादशीची कथा
सुकेतुमान नावाचा एक राजा भद्रावती नावाच्या शहरावर राज्य करत होता. राजाकडे संपत्ती, सुखसोयी आणि ऐश्वर्य असूनही, त्याला पुत्रप्राप्तीची खंत सतत सतावत होती. त्याच्या पत्नीचे नाव शैव्या होते. केवळ राजालाच नव्हे, तर त्याच्या पूर्वजांनाही अपत्यप्राप्तीची इच्छा होती, कारण त्यांचा असा विश्वास होता की राजाच्या मृत्यूनंतर कोण नैवेद्य अर्पण करेल?
राजा नेहमी या विचारात मग्न असे की, माझ्या मृत्यूनंतर माझे अंतिम संस्कार कोण करेल? पुत्राशिवाय पूर्वजांचे आणि देवांचे ऋण कसे फेडले जाईल? अतिविचारामुळे राजा इतका चिंताग्रस्त झाला की त्याने आपले जीवन संपवण्याचा निर्णय घेतला, परंतु आत्महत्या हे पाप आहे असे मानून त्याने तसे केले नाही.
एके दिवशी, विचारात गढलेला राजा घोड्यावर बसून अरण्यात गेला. चालता चालता त्याला हरणे, वाघ, डुकरे, सिंह, माकडं, साप आणि इतर प्राणी अरण्यात फिरताना दिसले. हत्ती आपल्या कुटुंबासोबत अरण्यात फिरत होता.
वनातील वेगवेगळी दृश्ये पाहून त्याला वाटू लागले की, मी अनेक यज्ञ केले आणि ब्राह्मणांना भोजन दिले, तरीही मला फक्त दुःखच का मिळाले? जंगलात भटकून तहानलेला राजा सर्वत्र पाणी शोधू लागला. तेव्हा त्याला ऋषीमुनींच्या आश्रमांनी वेढलेले एक सरोवर दिसले.
राजाला पाहून ऋषी म्हणाले, हे राजा! आम्ही तुमच्यावर खूप खूश आहोत. तुम्हाला काय हवे आहे ते सांगा. राजाने महर्षींना विचारले, तुम्ही येथे का आला आहात? मग ऋषींनी सांगितले की आज पुत्रदा एकादशी आहे, जी संतती देते, आम्ही विश्वदेव आहोत आणि या तलावात स्नान करण्यासाठी आलो आहोत.
हे ऐकून राजा म्हणाला, "मलाही मूलबाळ नाही. जर तुम्ही माझ्यावर प्रसन्न असाल, तर कृपया मला पुत्रप्राप्तीचा आशीर्वाद द्या." ऋषी म्हणाले, "हे राजा, आज पुत्रदा एकादशी आहे. हे व्रत निष्ठेने पाळा आणि देवाच्या आशीर्वादाने तुम्हाला नक्कीच पुत्रप्राप्ती होईल."
ऋषींचे शब्द ऐकून राजाने त्या दिवशी एकादशीचे व्रत पाळले आणि द्वादशीच्या दिवशी ते सोडले. परिणामी, काही काळानंतर त्याच्या पत्नीने एका मुलाला जन्म दिला. तो मुलगा पुढे एक अतिशय शूर राजकुमार बनला.
भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात, "हे राजा, पुत्रप्राप्तीसाठी पुत्रदा एकादशीचे व्रत पाळावे. जो कोणी ही कथा वाचेल किंवा ऐकेल, त्याला स्वर्गप्राप्ती होईल."
हेही वाचा: Putrada Ekadashi 2026: श्रावण पुत्रदा एकादशीचे हे नियम तुम्हाला माहिती आहे का? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त आणि पारण वेळ
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय, फायदे, सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाही. या लेखातील माहिती विविध स्रोत, ज्योतिषी, पंचांग, प्रवचने, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि आख्यायिका यांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
