दिव्या गौतम, खगोलपत्री. सनातन परंपरेत, मौनी अमावस्या हा पूर्वजांच्या समाधानाशी आणि आत्मशुद्धीशी संबंधित एक अतिशय पवित्र दिवस मानला जातो. 2026 मध्ये, मौनी अमावस्या रविवार, 18 जानेवारी रोजी साजरी केली जाईल. या तिथीला गंगासह पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणे, मौन उपवास करणे, दान करणे आणि पूर्वजांना तर्पण अर्पण करणे याचे विशेष महत्त्व असल्याचे सांगितले जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, मौनी अमावस्येला तर्पण अर्पण केल्याने पूर्वजांना समाधान मिळते आणि वंशात शांती आणि आनंद राहतो. शास्त्रांमध्ये वर्णन केलेल्या विधींनुसार तर्पण केल्याने पूर्वजांच्या कर्जातून मुक्तता मिळते. या कारणास्तव, पूर्वजांच्या विधींसाठी ही तारीख अत्यंत शुभ मानली जाते.
तर्पण तयार करण्याची आणि निराकरण करण्याची पद्धत
मौनी अमावस्येला, तर्पण करण्यापूर्वी शुद्धतेकडे विशेष लक्ष दिले जाते. सकाळी ब्रह्म मुहूर्तावर उठून पवित्र पाण्याने स्नान करणे सर्वोत्तम मानले जाते. त्यानंतर, स्वच्छ कपडे परिधान करा आणि पूर्वेकडे किंवा उत्तरेकडे तोंड करून शांत ठिकाणी बसा. तर्पण करण्यापूर्वी, शुद्ध विचारांनी पूर्वजांचे स्मरण करण्याचा संकल्प केला जातो. पाणी, तीळ आणि कुश गवत हातात धरले जाते आणि पूर्वजांचे ध्यान केले जाते. संकल्प करताना स्वतःचे गोत्र आणि पूर्वजांची नावे आठवणे शुभ मानले जाते. ही तयारी तर्पण भावनिक बनवते आणि भक्तीने केलेले कृत्य पूर्वजांपर्यंत पोहोचते.
मौनी अमावस्येला तर्पण अर्पण करण्याची पद्धत (Pitru Tarpan Vidhi)
तर्पण अर्पण करण्यासाठी सामान्यतः पाणी, काळे तीळ, कुशा गवत आणि संपूर्ण धान्य वापरले जाते. तर्पण अर्पण करताना, तळहातावर पाणी घेतले जाते आणि बोटांमधून हळूहळू पृथ्वीवर सोडले जाते. प्रत्येक अर्पण करताना, पूर्वजांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, तीन वेळा तर्पण अर्पण करणे सर्वोत्तम मानले जाते. या काळात मन शांत आणि शांत ठेवणे विशेषतः फलदायी असते. अर्पण करताना पितृसूक्त किंवा पितृ चालीसा पठण केल्याने कर्माची प्रभावीता वाढते. हा विधी पूर्वजांना संतुष्ट करतो आणि त्यांचे आशीर्वाद प्राप्त करण्याचे माध्यम बनतो.
तर्पणचे फायदे आणि धार्मिक महत्त्व
शास्त्रांनुसार, मौनी अमावस्येला तर्पण अर्पण केल्याने अनेक आध्यात्मिक फायदे मिळतात. असे मानले जाते की या दिवशी पूर्वज पृथ्वीजवळ असतात आणि त्यांच्या मुलांचे कर्म स्वीकारतात. तर्पण केल्याने पूर्वजांची पापे कमी होतात आणि कुटुंबात सुख आणि समृद्धी येते. शिवाय, हा विधी वंश मजबूत करतो. धार्मिकदृष्ट्या, असे मानले जाते की पूर्वजांच्या आशीर्वादाने जीवनातील अडथळे दूर होतात. अशाप्रकारे, मौनी अमावस्येला तर्पण अर्पण करणे हा केवळ एक विधी नाही तर पूर्वजांप्रती आदर आणि कर्तव्याचे प्रतीक आहे.
हेही वाचा: Mauni Amavasya 2026: मौनी अमावस्येला या स्रोताचे पठण केल्याने पूर्वजांच्या शापापासून मिळेल मुक्तता
