नवी दिल्ली. Hindu Nav Varsh 2026: हिंदू धर्मात 'नव संवत्सर' किंवा नववर्षाची सुरुवात अत्यंत पवित्र आणि महत्त्वाची मानली जाते. पंचांगानुसार, आपले नववर्ष चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील प्रतिपदा तारखेला सुरू होते.

या वर्षी विक्रम संवत 2083 गुरुवार, 19 मार्च रोजी सुरू होईल. विशेष म्हणजे, हे वर्ष गुरुवारी सुरू होत असल्याने, या संवताचे अधिपती स्वतः देवांचे गुरु, ज्ञान आणि समृद्धीचे प्रतीक असलेले बृहस्पती असतील.

कडुलिंबाची पाने का खाल्ली जातात?

हिंदू नववर्ष 'ऋतुसंधी' मध्ये सुरू होते, जो हिवाळ्याचा संक्रमण काळ असतो आणि जेव्हा उन्हाळा जवळ येत असतो. या काळात आपले शरीर आजारांप्रति खूप संवेदनशील बनते.

1. आरोग्यासाठी एक संरक्षक कवच: चरक संहिता आणि सुश्रुत संहिता यांसारख्या प्रमुख आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्ये कडुलिंबाला "सर्व रोगांवरचा उपाय" असे म्हटले आहे. कडुलिंबाची पाने खाल्ल्याने रक्त शुद्ध होते आणि शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढते.

वसंत ऋतूमध्ये देवी, गोवर आणि पोटाचे आजार अनेकदा वाढतात, जे टाळण्यासाठी कडुलिंब नैसर्गिक प्रतिजैविक म्हणून काम करते.

    2. जीवनाचे तत्त्वज्ञान (गोड आणि आंबट): अनेक ठिकाणी, कडुलिंबाची पाने गूळ, मीठ आणि चिंचेसोबत मिसळून एक विशेष मिश्रण तयार केले जाते. हे या गोष्टीचे प्रतीक आहे की येणारे वर्ष केवळ आनंदाने (गोड) भरलेले नसेल, तर आव्हानांनी (कडू) आणि आंबट अनुभवांनीही भरलेले असेल. आपण या सर्वांचा स्वीकार समभावाने केला पाहिजे.

    कडुलिंबाची पाने खाण्याची परंपरा

    • भारताच्या अनेक भागांमध्ये, हिंदू नववर्षाच्या (नव संवत्सर) पहिल्या दिवशी कडुलिंबाची पाने खाण्यास विशेष महत्त्व आहे.
    • ही परंपरा प्रामुख्याने महाराष्ट्रात 'गुढी पाडवा' आणि दक्षिण भारतीय राज्यांमध्ये (आंध्र प्रदेश, तेलंगणा आणि कर्नाटक) 'उगाडी' या पवित्र सणांच्या वेळी पाळली जाते.
    • बऱ्याच ठिकाणी, कडुलिंबाची पाने केवळ कच्चीच खाल्ली जात नाहीत, तर गूळ, चिंच, मीठ आणि कच्चा आंबा एकत्र करून त्याचे एक विशेष मिश्रण (चटणी किंवा प्रसाद) म्हणूनही सेवन केले जाते.
    • धार्मिक आणि तात्विक दृष्ट्या, ही परंपरा आपल्याला शिकवते की जीवन हे सुख (गोड) आणि दुःख (कडू) यांचे मिश्रण आहे. नवीन वर्षात आपण हे दोन्ही अनुभव धैर्याने आणि सहजतेने स्वीकारले पाहिजेत.
    • धार्मिक श्रद्धेव्यतिरिक्त, ऋतू बदलांदरम्यान शरीर शुद्ध करण्याची आणि त्याला रोगांशी लढण्याची शक्ती देण्याची ही एक प्राचीन वैज्ञानिक पद्धत देखील आहे.

    धर्मग्रंथांमध्ये उल्लेख

    कडुलिंबाचे महत्त्व केवळ लोककथांपुरते मर्यादित नाही. पुराणे आणि भविष्य पुराणातही चैत्र महिन्यात कडुलिंब खाण्याचा उल्लेख आहे . असे मानले जाते की या दिवशी कडुलिंब खाल्ल्याने वर्षभर त्वचारोग आणि संसर्गजन्य आजारांपासून संरक्षण मिळते.

    परंपरेनुसार असेही म्हटले जाते की कडुलिंबाची कोवळी पाने चावल्याने पित्त आणि कफ दोष शांत होतात, जे या हंगामात अनेकदा वाढतात.