धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. गणेश चतुर्थीच्या (गणेश चतुर्थी २०२६) आगमनाबरोबरच, बाप्पाच्या स्तुतीचे मंत्रोच्चार सर्वत्र घुमतात. महाराष्ट्रापासून ते संपूर्ण देशापर्यंत, भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्थी ते चतुर्दशीपर्यंत गणपती बाप्पाला विशेष प्रार्थना अर्पण केल्या जातात. या पूजेदरम्यान सर्वात जास्त गायली जाणारी आरती म्हणजे 'सुखकर्ता दुखहर्ता'.
पण तुम्हाला या सुंदर मराठी आरतीचा खरा अर्थ आणि ती कोणी लिहिली आहे हे माहित आहे का?
ही आरती कोणी रचली?
ही पवित्र आरती समर्थ रामदास स्वामींनी रचली आहे. असे म्हटले जाते की, जेव्हा ते मोरगावला गेले, तेव्हा भगवान मोरेश्वरांच्या (गणेशाचे एक रूप) मनमोहक मूर्तीचे दर्शन झाल्याने त्यांचे हृदय भक्तीने भरून आले. त्याच क्षणी त्यांनी ही आरती रचली, ज्यात एकूण सात श्लोक आहेत.
आरतीचा सोपा अर्थ
चला, या आरतीतील मुख्य श्लोकांमधील भावना आणि अर्थ सोप्या शब्दांत समजून घेऊया:
सुखकर्ता दुःखहर्ता: हे भगवान गजानन, तुम्ही तुमच्या भक्तांना सुख प्रदान करता आणि त्यांचे सर्व दुःख व वेदना दूर करता. तुम्ही आमच्या मार्गातील सर्व अडथळे दूर करता.
सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची: तुमची सर्व वैशिष्ट्ये अत्यंत सुंदर आहेत. तुमच्या कपाळावर शेंदूर आणि चंदनाचा टिळा आहे. तुमच्या गळ्यातील चमकणारा मोत्यांचा हार तुमचे सौंदर्य अधिकच वाढवतो.
दर्शनमात्रे मनकामना पुरती: हे मंगलमूर्ती, तुम्हाला नमस्कार असो! तुमच्या केवळ दर्शनाने तुमच्या भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
रत्नखचित फरा तुज गौरीकुमरा: हे माता गौरीच्या प्रिय, तुमच्यासाठी रत्नजडित मुकुट आहे. तुमचे कपाळ कुंकू आणि चंदनाने माखलेले आहे आणि तुमच्या पायांतील पैंजणांचा मधुर किणकिणाट होतो.
संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना: हे पिवळे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, तुमची सोंड सरळ आहे, तुम्ही बाकदार आहात आणि तुम्हाला तीन डोळे आहेत. तुम्ही संकटाच्या वेळी नेहमी तुमच्या भक्तांचे रक्षण करता.
भक्तांचे उद्धारक: जो कोणी खऱ्या मनाने आणि भक्तीने तुमचा आश्रय घेतो, त्याला संतती, संपत्ती आणि जीवनातील प्रत्येक सुख विपुल प्रमाणात प्राप्त होते.
॥ श्री गणपतीची आरती ॥
सुखकर्ता दुःखहर्ता वार्ता विघ्नाची ।
नुरवी पुरवी प्रेम कृपा जयाची ।
सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची ।
कंठी झळके माळ मुक्ताफळांची ॥धृ॥
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती ।
दर्शनमात्रे मनकामना पुरती ॥१॥
रत्नखचित फरा तुज गौरीकुमरा ।
चंदनाची उटी कुंकुमकेशरा ।
हिरे जडित मुकुट शोभतो बरा ।
रुणझुणती नूपुरे चरणीं घागरिया ॥२॥
लंबोदर पीतांबर फणिवरबंधना ।
सरळ सोंड वक्रतुंड त्रिनयना ।
दास रामाचा वाट पाहे सदना ।
संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना ॥३॥
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती ।
दर्शनमात्रे मनकामना पुरती ॥
हेही वाचा: ‘गणपती बाप्पा मोरया’मधील ‘मोरया’ म्हणजे नेमकं काय? जाणून घ्या मोरया गोसावींची रंजक आख्यायिका
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय/फायदे/सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाही. या लेखातील माहिती विविध स्रोत/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/श्रद्धा/धार्मिक ग्रंथ/दंतकथा यांमधून संकलित करण्यात आली आहे. वाचकांना विनंती आहे की, त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा.
