धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. शीख दिवाळीच्या दिवशी 'बंदी छोर दिवस' साजरा करतात. दिवाळी हा हिंदू धर्मातील सर्वात महत्त्वाच्या सणांपैकी एक आहे. याच दिवशी भगवान श्रीराम अयोध्येत आले होते.
तथापि, हिंदू धर्माव्यतिरिक्त बौद्ध आणि शीख धर्मातही या दिवशी अनेक घटना घडल्या आहेत. त्यामुळे, दिवाळी केवळ हिंदूंसाठीच नव्हे तर इतर धर्मांमध्येही विशेष मानली जाते. यावर्षी दिवाळी आणि बंदी छोर दिवस दोन्ही रविवार, ८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी साजरे केले जातील.
शीख दिवाळीच्या निमित्ताने बंदी छोर दिवस साजरा करतात. याच दिवशी सहावे गुरू, गुरू हरगोबिंद सिंग जी, यांची मुघल सम्राट जहांगीरच्या कैदेतून सुटका झाली होती. ही एकमेव घटना नाही; दिवाळीच्या दिवशी घडलेल्या इतर अनेक घटना शिखांसाठी खूप विशेष मानल्या जातात.
बंदी छोर दिवस म्हणजे काय?
ज्या क्षणी मुघल भारतात आले, त्यांनी हिंदू आणि इतर धर्माच्या लोकांची हत्या आणि त्यांच्यावर विविध अत्याचार करण्यास सुरुवात केली. केवळ हिंदू राजे आणि धार्मिक नेत्यांनीच मुघलांच्या जुलमी धोरणांविरुद्ध आवाज उठवला नाही, तर शीख गुरूंनीही या वृत्तीला विरोध केला. त्या वेळी भारतावर मुघल सम्राट जहांगीरचे राज्य होते, ज्याने उघडपणे हिंदू आणि शिखांची कत्तल केली.
शीख गुरू हरगोबिंद सिंग यांच्या वाढत्या प्रभावाबद्दल जहांगीर खूप चिंतीत होता आणि त्याने त्यांना ग्वाल्हेर किल्ल्यात कैद केले. त्यांना इतर ५२ हिंदू राजांसोबत तुरुंगात टाकण्यात आले होते. असे म्हटले जाते की, जेव्हा शीख गुरू हरगोबिंद सिंग यांना कैदी म्हणून ग्वाल्हेर किल्ल्यातील तुरुंगात आणण्यात आले, तेव्हा सर्व हिंदू राजांनी त्यांचा खूप आदर केला.
गुरू हरगोबिंद यांना काही वर्षे तुरुंगात ठेवल्यानंतर, जहांगीरने त्यांच्या सुटकेची घोषणा केली, परंतु हरगोबिंद सिंग यांनी अट घातली की त्यांच्यासोबत सर्व ५२ हिंदू राजांचीही सुटका करण्यात यावी. अखेरीस, जहांगीरने त्यांची अट मान्य केली आणि दिवाळीच्या निमित्ताने गुरू हरगोबिंद सिंग यांच्यासह सर्व राजांची तुरुंगातून सुटका केली.
ग्वाल्हेर तुरुंगातून सुटका झाल्यानंतर, गुरू हरगोबिंद सिंग अमृतसर येथील सुवर्ण मंदिरात गेले, जिथे त्यांच्या स्वागतासाठी संपूर्ण मंदिर दिव्यांनी सजवण्यात आले होते. तेव्हापासून हा प्रसंग 'बंदी छोर दिवस' म्हणून साजरा केला जातो. दरवर्षी, शीख गुरु हरगोबिंद यांच्या मुक्तीच्या स्मरणार्थ हा दिवस मोठ्या भक्तीभावाने आणि पवित्रतेने साजरा करतात.
शीख आणि हिंदू धर्मातील दिवाळी
हिंदू धर्माप्रमाणेच, शीख देखील या दिवशी गुरूंना आदर व्यक्त करण्यासाठी आणि शुभेच्छांची देवाणघेवाण करण्यासाठी मंदिरे/गुरुद्वारांना भेट देतात. ते आपल्या नातेवाईकांसोबत हा सण साजरा करण्यासाठी त्यांच्या घरीही जातात.
या दिवशी अमृतसरमधील सुवर्ण मंदिर रंगीबेरंगी फुलांनी सजवले जाते. दिवाळीच्या दिवशी सुवर्ण मंदिरात दिवसभर कीर्तन केले जाते आणि गुरु ग्रंथ साहिबचे अखंड पठण केले जाते. संध्याकाळी, शीख आपली घरे आणि परिसर दिव्यांनी उजळवतात.
हेही वाचा: Diwali 2026: दिवाळीच्या पाचही दिवसांचे शुभ मुहूर्त आले समोर! कोणत्या दिवशी कोणता सण? वाचा सविस्तर
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय, फायदे, सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया या लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाहीत. या लेखातील माहिती विविध स्रोत, ज्योतिषी, पंचांग, प्रवचने, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि आख्यायिकांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की, त्यांनी हा लेख अंतिम किंवा दावा मानू नये, तर आपल्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहेत.
