नवी दिल्ली. धनत्रयोदशीचा सण हिंदू धर्मात खूप खास मानला जातो. दरवर्षी कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील त्रयोदशी तिथीला धनत्रयोदशी साजरी केली जाते. वर्ष 2026 मध्ये हा सण 6 नोव्हेंबर, शुक्रवार रोजी म्हणजेच आज साजरा केला जात आहे. या दिवशी भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी, भगवान गणेश आणि कुबेर देव यांची पूजा करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. अशी मान्यता आहे की धनत्रयोदशीला विधि-विधानाने पूजा केल्याने घरात सुख, शांती, चांगले आरोग्य आणि धन-समृद्धी येते.

धनत्रयोदशीच्या दिवशी सोने, चांदी, भांडी आणि इतर नवीन वस्तू खरेदी करणे देखील शुभ मानले जाते. यासोबतच संध्याकाळच्या वेळी यमराजांच्या नावाने दीपदान करण्याची परंपरा आहे. जर तुम्ही देखील धनत्रयोदशी 2026  वर पूजा करण्याची आणि खरेदी करण्याची तयारी करत असाल, तर येथे जाणून घ्या पूजा विधी, दीपदानाचे महत्त्व आणि सोने-चांदी खरेदीचा शुभ मुहूर्त.

धनत्रयोदशी 2026 च्या दिवशी कोणाची होते पूजा?

धनत्रयोदशीच्या दिवशी मुख्य रूपाने भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी, कुबेर देव आणि भगवान गणेश यांची पूजा केली जाते. याव्यतिरिक्त कुटुंबाच्या सुख-समृद्धी आणि दीर्घायुष्याच्या कामनेसाठी यमराजांच्या नावाने दीपदान केले जाते. या दिवशी या देवी-देवतांच्या पूजेचे विशेष महत्त्व आहे.

  • भगवान धन्वंतरी: यांना आयुर्वेद आणि चांगल्या आरोग्याची देवता मानले जाते. यांची पूजा केल्याने आरोग्य आणि दीर्घायुष्याची कामना केली जाते.
  • माता लक्ष्मी: माता लक्ष्मी धन आणि सुख-समृद्धीची देवी आहेत. यांच्या पूजेने घरात बरकत आणि खुशहाली टिकून राहण्याची मान्यता आहे.
  • कुबेर देव: कुबेर देवांना धनाचे रक्षक आणि देवतांचे खजिनदार मानले जाते. यांच्या पूजेने आर्थिक उन्नतीची कामना केली जाते.
  • भगवान गणेश: गणेश जी विघ्नहर्ता आहेत. कोणत्याही शुभ कामाची सुरुवात यांच्या पूजेने केली जाते.
  • यमराज: धनत्रयोदशीच्या संध्याकाळी यमराजांच्या नावाने दिवा लावला जातो. याला यम दीपदान म्हणतात. अशी मान्यता आहे की यामुळे कुटुंबावर येणारे संकट दूर राहते.

धनत्रयोदशी 2026 मध्ये पूजेचा शुभ मुहूर्त

धनत्रयोदशीच्या दिवशी प्रदोष काळात पूजा करणे शुभ मानले जाते. या वेळी भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी, गणेश जी आणि कुबेर देव यांची पूजा केली जाते. पूजेची शुभ वेळ संध्याकाळी 6 वाजून 19 मिनिटांपासून ते रात्री 8 वाजून 17 मिनिटांपर्यंत राहील.

    धनत्रयोदशी 2026 ची पूजा विधी

    धनत्रयोदशीवर पूजा करण्यासाठी काही खास नियमांचे पालन केले जाते. तुम्ही घरीसुद्धा सहजरीत्या विधि-विधानाने पूजा करू शकता.

    • सर्वात आधी घरातील मंदिर आणि पूजा स्थान स्वच्छ करा. यानंतर गंगाजल शिंपडून जागा पवित्र करा.
    • एका स्वच्छ लाकडी चौरंगावर (चौकीवर) लाल किंवा पिवळे कापड पसरवा.
    • चौरंगावर भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी, गणेश जी आणि कुबेर देव यांची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापित करा.
    • पूजा सुरू करण्यापूर्वी तूप किंवा तेलाचा दिवा लावा.
    • सर्व देवी-देवतांना जल आणि पंचामृत अर्पण करा. यानंतर चंदन, कुंकू, अक्षता आणि दोरा (कलावा) वाहा.
    • देवाला फुले, हार, फळे, मिठाई आणि पंचमेवाचा नैवेद्य दाखवा.
    • कुबेर देवांची कृपा मिळवण्यासाठी 'ॐ श्रीं कुबेराय नमः' मंत्राचा 11 किंवा 108 वेळा जप करा.
    • शेवटी भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी, गणेश जी आणि कुबेर देव यांची आरती करा.
    • संध्याकाळी घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर किंवा दक्षिण दिशेला यमराजांच्या नावाने दिवा लावा.
    • धनत्रयोदशीवर खरेदी केलेले सोने, चांदी, भांडी आणि नाणी पूजेमध्ये ठेवून त्यांचे पूजन करा.

    धनत्रयोदशी 2026 मध्ये दीपदानाचे महत्त्व

    धनत्रयोदशीच्या दिवशी दीपदान करण्याची परंपरा खूप जुनी आहे. या दिवशी संध्याकाळी यमराजांच्या नावाने दिवा लावला जातो, ज्याला यम दीपदान म्हटले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, यम दीपदान केल्याने कुटुंबातील सदस्यांना अकाली मृत्यूच्या भयापासून मुक्ती मिळते आणि घरात सुख-शांती टिकून राहते. पौराणिक मान्यतेनुसार, भगवान धन्वंतरी याच दिवशी समुद्रमंथनातून अमृत कलश घेऊन प्रकट झाले होते. म्हणूनच या दिवशी चांगल्या आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्याच्या कामनेने देखील दिवे लावले जातात. धनत्रयोदशीवर १३ किंवा २६ दिवे लावणे देखील शुभ मानले जाते.

    धनत्रयोदशी 2026 मध्ये यम दीपदानाचा शुभ मुहूर्त

    धनत्रयोदशी 2026 वर यम दीपदानासाठी संध्याकाळची वेळ शुभ मानली गेली आहे. या दिवशी यमराजांच्या नावाने दिवा लावला जाईल. यम दीपदानाचा शुभ वेळ संध्याकाळी 5 वाजून 33 मिनिटांपासून ते 6 वाजून 51 मिनिटांपर्यंत राहील. या वेळी घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर किंवा दक्षिण दिशेला मातीचा दिवा लावा. दिव्यामध्ये मोहरीचे तेल टाकून वात लावा.

    धनत्रयोदशी 2026 च्या दिवशी काय-काय खरेदी करावे?

    धनत्रयोदशीवर नवीन वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते. अशी मान्यता आहे की या दिवशी घरात नवीन वस्तू आणल्याने सुख-समृद्धी आणि धनात वृद्धी होते. विशेषतः सोने, चांदी आणि नवीन भांडी खरेदी करण्याची परंपरा आहे.

    धनत्रयोदशीवर तुम्ही या वस्तू खरेदी करू शकता:

    • या दिवशी सोने-चांदीचे दागिने, नाणी आणि इतर वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते.
    • भगवान धन्वंतरी यांच्या हातांमध्ये अमृत कलश असण्याच्या मान्यतेमुळे या दिवशी धातूची भांडी खरेदी करण्याची परंपरा आहे.
    • धनत्रयोदशीवर झाडू खरेदी करणे देखील शुभ मानले जाते. याला घरातील घाण आणि नकारात्मकता दूर करण्याचे प्रतीक मानले जाते.
    • दिवाळीच्या पूजेसाठी या दिवशी माता लक्ष्मी आणि भगवान गणेश यांच्या मूर्ती खरेदी करू शकता.
    • धनत्रयोदशी आणि दिवाळीवर घराला प्रकाशित करण्यासाठी मातीचे दिवे खरेदी करणे शुभ असते.
    • अनेक लोक या दिवशी नवीन कार, बाईक, मोबाईल आणि घरगुती उपकरणे देखील खरेदी करतात.

    धनत्रयोदशी 2026  मध्ये सोने-चांदी खरेदीचा शुभ मुहूर्त

    धनत्रयोदशीवर सोने-चांदी खरेदी करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. अशी मान्यता आहे की या दिवशी खरेदी केलेल्या धातूंमुळे घरात धन आणि समृद्धी येते. वर्ष 2026 मध्ये सोने-चांदी खरेदीची मुख्य शुभ वेळ 6 नोव्हेंबरच्या सकाळपासून सुरू होऊन 7 नोव्हेंबरच्या सकाळपर्यंत राहील.

    सोने-चांदी खरेदीचे शुभ मुहूर्त:

    • मुख्य खरेदी मुहूर्त: 6 नोव्हेंबर सकाळी 10 वाजून 30 मिनिटांपासून ते 7 नोव्हेंबर सकाळी 6 वाजून 37 मिनिटांपर्यंत.
    • अभिजित मुहूर्त: दुपारी 11 वाजून 55 मिनिटांपासून ते 12 वाजून 40 मिनिटांपर्यंत.
    • प्रदोष काळ: संध्याकाळी 6 वाजून 02 मिनिटांपासून ते रात्री 8 वाजून 34 मिनिटांपर्यंत.
    • वृषभ काळ: संध्याकाळी 6 वाजून 34 मिनिटांपासून ते रात्री 8 वाजून 34 मिनिटांपर्यंत.

    धार्मिक मान्यतेनुसार, शुभ आणि अमृत चौघडियामध्ये सोने-चांदी खरेदी करणे चांगले मानले जाते. चांदीची नाणी, भांडी आणि दागिने देखील या दिवशी खरेदी केले जाऊ शकतात.

    धनत्रयोदशी 2026 शी संबंधित पौराणिक कथा

    धनत्रयोदशीचा सण समुद्रमंथन आणि भगवान धन्वंतरी यांच्या प्रकटीकरणाशी जोडलेला आहे. पौराणिक कथेनुसार, एकदा महर्षी दुर्वासा यांच्या शापामुळे देवतांची शक्ती कमी झाली होती. याचा फायदा घेऊन असुरांनी स्वर्गावर आपला अधिकार प्रस्थापित केला. या समस्येने त्रस्त होऊन सर्व देव भगवान विष्णूंकडे पोहोचले.

    भगवान विष्णूंनी देवतांना असुरांसोबत मिळून समुद्रमंथन करण्याचा सल्ला दिला. यानंतर देव आणि असुरांनी मिळून क्षीरसागराचे मंथन सुरू केले. मंदराचल पर्वताला रवी आणि वासुकी नागाला दोरी बनवले गेले. भगवान विष्णूंनी कूर्म अवतार घेऊन आपल्या पाठीवर मंदराचल पर्वताला सांभाळले.

    समुद्रमंथनादरम्यान अनेक दिव्य रत्ने आणि मौल्यवान वस्तू निघाल्या. यादरम्यान कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील त्रयोदशी तिथीला भगवान धन्वंतरी हातांमध्ये अमृताने भरलेला कलश घेऊन प्रकट झाले. त्यांना आयुर्वेद आणि वैद्यकशास्त्राची देवता मानले जाते. याच कारणाने दरवर्षी या तिथीला धनत्रयोदशीचा सण साजरा केला जातो.

    अस्वीकरण: या लेखात सांगितलेले उपाय/लाभ/सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण तसेच जागरण न्यू मीडिया येथे या लेख वैशिष्ट्यात लिहिलेल्या गोष्टींचे समर्थन करत नाही. या लेखात अंतर्भूत माहिती विविध माध्यमे/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/मान्यता/धर्मग्रंथ/दंतकथा यांतून संग्रहित केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की लेखाला अंतिम सत्य अथवा दावा मानू नये आणि स्वतःच्या विवेकाचा वापर करावा. दैनिक जागरण तसेच जागरण न्यू मीडिया अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.