मुंबई. मुंबईच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील वाढते प्लास्टिक प्रदूषण रोखण्यासाठी मुंबई महापालिकेने मोठे पाऊल उचलले आहे. समुद्रात वाहून जाणारा प्लास्टिक आणि अन्य घनकचरा रोखण्यासाठी मुंबई महापालिका आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सागरी प्रदूषण नियंत्रणासाठी कार्यरत असलेल्या नेदरलँड्सस्थित ‘द ओशन क्लीनअप’ या संस्थेसोबत सामंजस्य करार केला आहे. या करारानुसार मुंबईतील आणखी नऊ ठिकाणी अत्याधुनिक ‘इंटरसेप्टर’ यंत्रणा उभारण्यासाठी परवानग्या देण्यात येणार आहेत. या यंत्रणांच्या माध्यमातून नद्या, नाले आणि खाड्यांमधून समुद्रात जाणारा प्लास्टिक कचरा अडवून त्याचे संकलन केले जाणार आहे.
मुंबईत दरवर्षी सुमारे 50 लाख किलो प्लास्टिक कचरा अरबी समुद्र आणि विस्तारित हिंदी महासागरात जात असल्याचा अंदाज ‘द ओशन क्लीनअप’ या संस्थेने व्यक्त केला आहे. या प्रदूषणाचा परिणाम समुद्री जैवविविधता, खारफुटीची जंगले, किनारपट्टी आणि सागरी परिसंस्थेवर होत आहे. त्यामुळे समुद्रात कचरा गेल्यानंतर त्याची स्वच्छता करण्यापेक्षा तो समुद्रात जाण्यापूर्वीच रोखण्यावर या प्रकल्पात भर दिला जाणार आहे.
नऊ ठिकाणी उभारणार इंटरसेप्टर यंत्रणा
महापालिका आणि ‘द ओशन क्लीनअप’ यांच्यातील करारानुसार मुंबईतील नऊ अतिरिक्त ठिकाणी कचरा अडवणारी इंटरसेप्टर यंत्रणा उभारण्याचे नियोजन आहे. यामध्ये दादर-धारावी नाला, पिरामल नाला, गजधरबंध नाला, मिठी नदी, ट्रॉम्बे खाडी, कला नगर नाला, राजेंद्र नगर नाला, माहुल नाला आणि मालवणी नाला या ठिकाणांचा समावेश आहे.
विशेष म्हणजे, मिठी नदीत तीन इंटरसेप्टर यंत्रणा उभारण्याचे नियोजन असल्याची माहिती आहे. या यंत्रणांमुळे पावसाचे पाणी, नाले आणि नदीच्या प्रवाहातून वाहून येणारा प्लास्टिक व अन्य तरंगता कचरा समुद्रात पोहोचण्यापूर्वी अडवता येणार आहे. यामुळे मुंबईच्या किनारपट्टीवरील प्रदूषण कमी करण्यास मदत होण्याची अपेक्षा आहे.
🔷मुंबईच्या सागरी किनारपट्टीचे प्रदूषण कमी करून समुद्र स्वच्छ व प्रदूषणमुक्त ठेवण्याच्या उद्देशाने बृहन्मुंबई महानगरपालिका आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सागरी प्रदूषण नियंत्रणासाठी कार्यरत असलेल्या 'द ओशन क्लीनअप' (The Ocean Cleanup) या संस्थे दरम्यान सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला. 🔷मुंबईच्या महापौर श्रीमती रितू तावडे, उपमहापौर श्री. संजय घाडी, बृहन्मुंबई महानगरपालिका आयुक्त श्रीमती अश्विनी भिडे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत उप आयुक्त (पायाभूत सुविधा ) श्री. गिरीश निकम आणि 'द ओशन क्लीनअप'चे संस्थापक तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी बोयन स्लॅट यांनी या सामंजस्य करारावर सह्या केल्या. 🔷नेदरलॅंड दूतावासाचे महावाणिज्यदूत श्री. नबील तौवाती, अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (प्रकल्प) श्री. अभिजीत बांगर, उप आयुक्त (घनकचरा व्यवस्थापन) श्री. किरण दिघावकर, प्रमुख अभियंता (पर्जन्य जलवाहिन्या) श्री. मेहुल पेंटर यांच्यासह पर्जन्य जलवाहिन्या विभागाचा अभियंता - अधिकारी उपस्थित होते. 🔷या सहकार्याच्या माध्यमातून समुद्रात वाहून जाणारा प्लास्टिक कचरा आणि अन्य घनकचरा रोखणे, त्याचे संकलन करणे तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने सागरी प्रदूषणावर प्रभावी उपाययोजना राबविण्यावर भर देण्यात येणार आहे. मुंबईच्या समुद्र किनाऱ्यांचे पर्यावरणीय संतुलन राखणे, सागरी जैवविविधतेचे संरक्षण करणे आणि स्वच्छ व सुंदर मुंबईच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे. 🔷'द ओशन क्लीनअप' (The Ocean Cleanup) ही आंतरराष्ट्रीय संस्थेने मालाड खाडीतील रामचंद्र नाला व ट्रॉम्बे खाडीतील सुभाष नगर नाला येथे ट्रॅश इंटरसेप्टर प्रणाली स्थापित केली आहे. या प्रणालीच्या माध्यमातून सप्टेंबर २०२६ अखेरपर्यंत एकूण ११९.५ मेट्रिक टन कचरा संकलित करून हटविण्यात आला आहे. यात ट्रॉम्बे खाडीतील १०२ मेट्रिक टन, तर मालाड खाडीतील १७.५ मेट्रिक टन कचऱ्याचा समावेश आहे. मुंबईमध्ये ‘प्लास्टिक फिशर’ (Plastic Fischer) आणि ‘युनायटेड वे मुंबई’ (United Way Mumbai) या स्थानिक अंमलबजावणी भागीदार संस्थांचे 'द ओशन क्लीनअप' यांना सहकार्य लाभले आहे. 🔷आज करण्यात आलेल्या सामंजस्य करारांतर्गत प्लास्टिक कचरा रोखण्यासाठी ‘इंटरसेप्टर’ (Interceptor) यंत्रणा अतिरिक्त नऊ ठिकाणी तैनात केली जाणार आहे. त्यात दादर - धारावी नाला, पिरामल नाला, गजधरबंध नाला, मिठी नदी, ट्रॉम्बे खाडी, कला नगर नाला, राजेंद्र नगर नाला, माहुल नाला व मालवणी नाला या ठिकाणांचा समावेश आहे. प्लास्टिक कचरा अरबी समुद्रात जाण्यापासून रोखण्यासाठी सुरू असलेल्या प्रयत्नांना अधिक व्यापक स्वरूप देण्याच्या दिशेने हा सामंजस्य करार एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरणार आहे. #mybmcupdates @CMOMaharashtra @mieknathshinde @SunetraA_Pawar @ShelarAshish @MPLodha @TawdeRitu @misanjayghadi
— माझी Mumbai, आपली BMC (@mybmc) November 18, 2026
दोन ठिकाणच्या यंत्रणांनी 119.5 टन कचरा गोळा केला
या प्रकल्पाची सुरुवात यापूर्वीच मुंबईत करण्यात आला आहे. ट्रॉम्बे खाडीतील सुभाषनगर नाला आणि मालाड खाडीतील रामचंद्र नाला येथे इंटरसेप्टर यंत्रणा कार्यान्वित करण्यात आले आहेत. सप्टेंबर 2026 पर्यंत या दोन्ही यंत्रणांनी मिळून 119.5 टन कचरा संकलित केला आहे. यामध्ये ट्रॉम्बे खाडीतून 102 टन, तर मालाड खाडीतून 17.5 टन कचरा गोळा करण्यात आला आहे.
या यशस्वी प्रयोगानंतर आता मुंबईतील आणखी नऊ ठिकाणी हा प्रकल्प विस्तारित केला जाणार आहे. त्यामुळे नाल्यांमधून समुद्रात जाणाऱ्या कचऱ्याचे प्रमाण कमी करण्यासाठी महापालिकेला तंत्रज्ञानाची मदत मिळणार आहे.
