जेएनएन, मुंबई: वाहनांवरील हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (HSRP) बसविण्याबाबत महाराष्ट्र परिवहन विभागाने आता अधिक कठोर भूमिका घेतली आहे. वारंवार मुदतवाढ देऊनही राज्यातील मोठ्या संख्येने वाहनांवर HSRP प्लेट बसविण्यात आलेली नसल्याने अशा वाहनधारकांविरोधात अंमलबजावणीची मोहीम अधिक तीव्र करण्यात आली आहे. परिवहन विभागाकडून विशेष पथकांच्या माध्यमातून वाहनांची तपासणी करून नियमभंग करणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे.

एक कोटीहून अधिक वाहनांवर अद्याप HSRP नाही
महाराष्ट्रात सुमारे 2.1 कोटी वाहने असून, जुलै 2026 मधील परिवहन विभागाच्या आकडेवारीनुसार त्यापैकी सुमारे 1.08 कोटी वाहनांवर HSRP बसविण्यात आली होती. म्हणजेच जवळपास 49 टक्के वाहनांवरच ही प्लेट बसविण्यात आली होती, तर एक कोटीहून अधिक वाहने अद्याप HSRP शिवाय असल्याचे समोर आले आहे.1 एप्रिल 2019 पूर्वी नोंदणी झालेल्या वाहनांसाठी HSRP बसविणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या वाहनांसाठी आधी 31 डिसेंबर 2025 ही अंतिम मुदत देण्यात आली होती. त्यानंतर राज्य सरकारने मुदत वाढवून 30 जून 2026 पर्यंत केली. मात्र ही मुदतही संपल्यानंतर आता नियमांची अंमलबजावणी कडक करण्यात येत आहे.

1 जुलैपासून कारवाईला सुरुवात
30 जून 2026 ही अंतिम मुदत संपल्यानंतर 1 जुलैपासून HSRP नसलेल्या वाहनांवर कारवाई करण्याची मोहीम सुरू करण्यात आली आहे. तपासणीदरम्यान HSRP नसलेले वाहन आढळल्यास मोटार वाहन कायद्यानुसार कारवाई करण्याबरोबरच काही आरटीओ सेवा रोखण्याचा निर्णयही घेण्यात आला आहे.

वाहन हस्तांतरण, मालकीतील बदल किंवा आरटीओशी संबंधित अन्य कामांसाठी वाहनधारकांना अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे HSRP न बसविता वाहन चालविणाऱ्या वाहनधारकांवर आता केवळ दंडात्मक कारवाईच नव्हे, तर प्रशासकीय पातळीवरही निर्बंध येण्याची शक्यता आहे.

रस्त्यावर विशेष पथकांकडून तपासणी
HSRP नियमाची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी परिवहन विभागाने तपासणी मोहीम अधिक व्यापक करण्यावर भर दिला आहे. शहरांसह महामार्ग, प्रमुख चौक आणि वाहतूक कोंडीच्या ठिकाणी वाहनांची तपासणी केली जाणार आहे. विशेष पथकांकडून HSRP प्लेटची स्थिती तपासली जाणार असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर कारवाई केली जाणार आहे.यामुळे पुढील काळात वाहनधारकांनी ‘मुदत पुन्हा वाढेल’ या अपेक्षेवर HSRP बसविण्याचे टाळणे महागात पडू शकते.

HSRP का अनिवार्य करण्यात आली?
HSRP ही सामान्य नंबर प्लेटपेक्षा अधिक सुरक्षित मानली जाते. प्लेटवर विशिष्ट सुरक्षा वैशिष्ट्ये, लेझर-कोडेड ओळख आणि वाहनाशी संबंधित सुरक्षा घटक असल्याने नंबर प्लेटमध्ये फेरफार करणे किंवा बनावट नंबर प्लेटचा वापर करणे तुलनेने कठीण होते.

    वाहनांची ओळख अधिक अचूकपणे होणे, चोरीच्या वाहनांचा शोध घेणे आणि वाहतूक नियमांची अंमलबजावणी अधिक प्रभावी करणे हा HSRP योजनेमागील प्रमुख उद्देश आहे.

    2019 नंतरच्या वाहनधारकांना काय करायचे?
    परिवहन विभागाच्या माहितीनुसार, 1 एप्रिल 2019 किंवा त्यानंतर नोंदणीकृत वाहनाला आधीच HSRP प्लेट बसविण्यात आलेली असल्यास पुन्हा HSRP साठी अर्ज करण्याची गरज नाही. मात्र जुने वाहन असल्यास आणि त्यावर HSRP नसल्यास संबंधित वाहनधारकाने अधिकृत प्रक्रियेतून प्लेट बसवून घेणे आवश्यक आहे.

    फिटमेंटसाठी अतिरिक्त शुल्काची काळजी
    HSRP फिटमेंट सेंटरवर प्लेट बसविण्यासाठी अतिरिक्त शुल्क आकारता येत नाही, अशी माहिती महाराष्ट्र मोटार वाहन विभागाने दिली आहे. मात्र वाहनधारकाने घरपोच फिटमेंटची सुविधा निवडल्यास संबंधित विक्रेत्याकडून अतिरिक्त होम-फिटमेंट शुल्क आकारले जाऊ शकते. तसेच 25 किंवा त्याहून अधिक वाहनधारकांनी एकत्रित बल्क बुकिंग केल्यास होम फिटमेंट शुल्क माफ करण्याची तरतूद आहे.

    हेही वाचा: नाशिक-त्र्यंबकेश्वर रोडवर बनावट नोटांचा कारखाना उद्ध्वस्त; पाच आरोपी पोलिसांच्या ताब्यात