लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली. अनेकदा एखादा व्यक्ती वारंवार डास चावण्याची तक्रार करत असतात. पण, तुम्ही कधी विचार केला आहे का की हजारो लोकांच्या गर्दीतही डास काही विशिष्ट लोकांनाच का लक्ष्य करतात? 'नेचर कम्युनिकेशन्स' या नामांकित विज्ञान नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासाने या रहस्याचा उलगडा केला आहे.
संशोधकांनी हे सिद्ध केले आहे की डास तुमच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी केवळ तुमच्या वासावर अवलंबून राहत नाहीत, तर तुमच्या कपड्यांचा रंगही तितकीच महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
तुमच्या श्वासाने डास सक्रिय होतात.
वॉशिंग्टन विद्यापीठ, कॅलिफोर्निया विद्यापीठ आणि जर्मनीतील फ्रायबर्ग विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांनी हा महत्त्वपूर्ण अभ्यास केला आहे. संशोधन पथकाचे प्रमुख प्राध्यापक जेफ्री रीफेल यांच्या मते, मादी एडीस इजिप्ती डास आपली शिकार शोधण्यासाठी वास आणि दृष्टी या दुहेरी रणनीतीचा वापर करतात.
जेव्हा आपण श्वास बाहेर टाकतो, तेव्हा कार्बन डायऑक्साइड हवेत विरघळतो. हा वायू डासांसाठी एक सक्रियता स्विच म्हणून काम करतो. कार्बन डायऑक्साइडचा वास येताच डास सावध होतात आणि शिकार शोधण्यासाठी त्यांचे डोळे वेगाने काम करू लागतात.
डासांची स्वतःची 'रंग-संकेत प्रणाली'
या अभ्यासातील सर्वात आश्चर्यकारक निष्कर्ष हा आहे की, डास कार्बन डायऑक्साइडचा वास आल्यावर आंधळेपणाने उडत नाहीत; त्याऐवजी, ते विशिष्ट रंगांचा शोध घेतात. प्रयोगातून असे दिसून आले की, डास लाल, नारंगी आणि काळ्या रंगांकडे चुंबकाप्रमाणे आकर्षित होतात.
जर हिरवा, पांढरा, निळा किंवा जांभळा रंग असेल, तर ते त्याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करतात. याचा अर्थ असा की, जर तुम्ही उन्हाळ्यात पांढरे किंवा हिरवे कपडे घातले, तर तुम्ही डासांचे लक्ष मोठ्या प्रमाणात टाळू शकता.
डास लाल आणि नारंगी रंगांचा पाठलाग का करतात?
डास लाल आणि नारंगी रंगांचा पाठलाग का करतात? शास्त्रज्ञांनी याचेही अचूक उत्तर दिले आहे. एखाद्या व्यक्तीचा त्वचेचा रंग कितीही गोरा किंवा सावळा असला तरी, डासांचे डोळे नेहमी आपल्या शरीरातून निघणारे फक्त लांब-तरंगलांबीचे लाल आणि नारंगी किरणच पाहतात. आपली त्वचा स्वतःच डासांसाठी एक शक्तिशाली लाल संकेत आहे, जो त्यांना मेजवानीसाठी आमंत्रित करतो.
डासांना दूर ठेवण्यात शास्त्रज्ञांना मोठे यश
शास्त्रज्ञांनी एक विशेष पवन बोगदा (विंड टनेल) तयार केला आणि ३डी कॅमेऱ्यांचा वापर करून डासांच्या हालचालींचा बारकाईने मागोवा घेतला. त्यांनी काही आश्चर्यकारक प्रयोग केले:
जेव्हा त्यांनी मानवी त्वचेतून निघणारे लाल-नारंगी संकेत एका विशेष फिल्टरने झाकले, तेव्हा डासांनी माणसांकडे लक्ष देणे थांबवले.
शास्त्रज्ञांनी असे उत्परिवर्तित डास देखील तयार केले, ज्यांच्यामध्ये एकतर कार्बन डायऑक्साइडचा (CO2) वास घेण्याची क्षमता होती किंवा जे लाल रंग पाहू शकत नव्हते. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, या उत्परिवर्तित डासांनी देखील माणसांची शिकार करण्यात कोणतीही रुची दाखवली नाही.
हेही वाचा: H1N1 व कोविड-19 मध्ये नेमका फरक काय? जाणून घ्या लक्षणे, धोका आणि बचावाचे उपाय
