लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली:  मुलांना स्तनपान केल्याने स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होऊ शकतो का? हा प्रश्न अनेकदा महिलांच्या मनात येतो. वास्तविक, तज्ञांचा असा विश्वास आहे की स्तनपान केल्याने या आजाराचा धोका नक्कीच कमी होऊ शकतो, परंतु यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका पूर्णपणे नाहीसा होत नाही.

स्तनपानाच्या फायद्यांमागे पुष्कळ संशोधन पुरावे असले तरी, स्त्रीच्या आहाराचा इतिहास तिला स्तनाचा कर्करोग होईल की नाही हे ठरवू शकत नाही.

संशोधन काय म्हणते?
2002 मध्ये द लॅन्सेटमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात 30 देशांतील 47 अभ्यासांचा डेटा समाविष्ट होता. या संशोधनातून असे समोर आले आहे की, जेवढे जास्त वेळ मुलांना स्तनपान दिले जाते, तेवढा स्तनाचा कर्करोग होण्याचा धोका कमी असतो.

जन्मांची संख्या लक्षात घेता, स्तनपानाच्या वेळेत प्रत्येक 12 महिन्यांची वाढ स्तनाच्या कर्करोगात 4.3 टक्के सापेक्ष जोखीम कमी करण्याशी संबंधित आहे.

संशोधकांच्या मते, हा काळ स्त्रीच्या सर्व गर्भधारणा एकत्र करून मोजला जातो, उदाहरणार्थ, जर एखाद्या महिलेने तिच्या प्रत्येक दोन मुलांना 6-6 महिने स्तनपान दिले असेल, तर स्तनपानाचा एकूण कालावधी 12 महिने मानला जाईल. साधारणपणे, स्तनपानाचा कालावधी जितका जास्त असेल तितके त्याचे फायदे जास्त असतात, परंतु हे संरक्षणाची खात्रीशीर हमी नाही.

स्तनपानाचा धोका कसा प्रभावित होतो?
स्तनपानामुळे ओव्हुलेशन आणि मासिक पाळी येण्यास विलंब होऊ शकतो, ज्यामुळे चक्रीय डिम्बग्रंथि संप्रेरकांच्या संपर्कात येण्याची वेळ कमी होते. याव्यतिरिक्त, आहार आणि दूध सोडण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान स्तनाच्या ऊतींमध्ये बदल होतात, ज्यामुळे डीएनएचे नुकसान करणाऱ्या पेशी काढून टाकण्यास मदत होऊ शकते. तथापि, ही सर्व संभाव्य कारणे आहेत. यापैकी कोणते घटक कोणत्या प्रमाणात योगदान देतात हे स्पष्ट नाही.

    याशिवाय हा परिणाम कर्करोगाच्या प्रकारावरही अवलंबून असतो. 2015 मध्ये केलेल्या एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की ज्या महिलांनी स्तनपान केले त्यांना ट्रिपल-नेगेटिव्ह स्तन कर्करोगाचा धोका 22 टक्के कमी होता. तथापि, हार्मोन रिसेप्टर-पॉझिटिव्ह कर्करोगाच्या बाबतीत, परिणाम समान नव्हते.

    स्तनांचे आरोग्य आणि दक्षता महत्त्वाची का आहे?
    ज्या स्त्रिया, काही कारणास्तव, स्तनपान करू शकत नाहीत, ज्यांना तसे करण्याची इच्छा नाही किंवा ज्यांना मुले होत नाहीत, त्यांनी कर्करोग होण्यासाठी स्वतःला जबाबदार धरू नये. वय, आनुवंशिकता आणि इतर अनेक घटक एकत्रितपणे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका ठरवतात.

    काही गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे

    • तुम्ही स्तनपान करत आहात किंवा नाही, काही गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
    • स्तनामध्ये कोणतीही नवीन ढेकूळ, त्वचेत डिंपल, स्तनाग्र आतल्या बाजूने वळणे किंवा कोणतीही असामान्य गळती असल्यास, तपासणीस कधीही उशीर करू नये.
    • स्तनपानादरम्यानही स्तनामध्ये कोणताही बदल होत असेल तर तो सामान्य मानून त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. याबद्दल तुमच्या डॉक्टरांना सांगा आणि तपासून घ्या.
    • कॅन्सर स्क्रीनिंग नेहमी वय आणि कौटुंबिक वैद्यकीय इतिहास लक्षात घेऊन केले पाहिजे.

    (डॉ. शिवेता राजदान, वरिष्ठ सल्लागार आणि सहायक प्राध्यापक, स्तन रोग विभाग, सामान्य शस्त्रक्रिया, अमृता हॉस्पिटल, फरिदाबाद)