जेएनएन, नागपूर: दिवाळीच्या सणाला महाराष्ट्रात घराघरांत किल्ले बनवण्याची परंपरा पाहायला मिळते. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या शौर्याची आणि मराठ्यांच्या गौरवशाली इतिहासाची आठवण करून देणारे हे किल्ले मुलांसाठी आकर्षणाचे केंद्र ठरतात. बाजारातून तयार किल्ला आणण्याऐवजी घरातील साहित्य वापरून स्वतः किल्ला बनवण्याचा आनंदही काही वेगळाच असतो. विशेष म्हणजे, यासाठी जास्त खर्च करण्याची गरज नाही. माती, विटा, दगड, पुठ्ठा आणि घरातील उपलब्ध सजावटीच्या वस्तू वापरून सुंदर किल्ला तयार करता येतो.
घरच्या घरी किल्ला बनवण्यासाठी कोणते साहित्य लागेल?
- माती किंवा लाल माती
- विटांचे छोटे तुकडे आणि दगड
- जाड पुठ्ठा किंवा प्लायवुडचा बेस
- पाणी आणि माती मिसळण्यासाठी भांडे
- किल्ल्याच्या सजावटीसाठी झाडे, गवत आणि छोटे रोपे
- छत्रपती शिवाजी महाराजांची मूर्ती किंवा पुतळा
- मावळे, घोडे आणि तोफांच्या प्रतिकृती
- रंग, ब्रश आणि सजावटीच्या वस्तू
- रोषणाईसाठी एलईडी दिवे किंवा बॅटरीवर चालणाऱ्या माळा
दिवाळीचा किल्ला बनवण्याची सोपी पद्धत
सर्वप्रथम किल्ल्याचा बेस तयार करा
किल्ला बनवण्यासाठी घरातील मोकळी जागा निवडा. त्यानंतर जाड पुठ्ठा, लाकडी फळी किंवा मजबूत ट्रे यावर किल्ल्याचा बेस तयार करा. किल्ल्याचा आकार किती मोठा असावा, हे उपलब्ध जागेनुसार ठरवा.
मातीच्या मदतीने डोंगर तयार करा
बेसवर मातीचा थर पसरवा. त्यानंतर हाताने किंवा छोट्या साधनांच्या मदतीने डोंगरासारखा आकार तयार करा. किल्ला अधिक आकर्षक दिसण्यासाठी मधोमध उंच भाग आणि आजूबाजूला उतार तयार करा. मातीला योग्य आकार दिल्यानंतर ती थोडी घट्ट बसू द्या.
किल्ल्याचे बुरुज आणि तटबंदी बनवा
किल्ल्याभोवती छोट्या विटा, दगड किंवा मातीचा वापर करून तटबंदी तयार करा. किल्ल्याच्या चारही बाजूंना बुरुज बनवल्यास त्याला ऐतिहासिक स्वरूप मिळते. प्रवेशद्वार आणि पायऱ्या तयार केल्यास किल्ल्याचा देखावा आणखी सुंदर होईल.
छत्रपती शिवाजी महाराज आणि मावळ्यांच्या मूर्ती ठेवा
किल्ल्याच्या मध्यभागी छत्रपती शिवाजी महाराजांची मूर्ती ठेवा. त्याभोवती मावळ्यांच्या मूर्ती, घोडे आणि तोफा मांडता येतील. शक्य असल्यास राजदरबार, प्रवेशद्वार किंवा पहारेकऱ्यांचे ठिकाण तयार करून किल्ल्याला ऐतिहासिक रूप द्या.
झाडे आणि हिरवळ लावून सजावट करा
किल्ल्याच्या आजूबाजूला छोटी रोपे, कृत्रिम झाडे, गवत आणि दगड लावून नैसर्गिक देखावा तयार करा. पाण्याचा तलाव किंवा छोटा रस्ता बनवल्यास किल्ल्याची शोभा आणखी वाढेल.
आकर्षक रोषणाई करा
किल्ल्याभोवती बॅटरीवर चालणारे एलईडी दिवे लावा. प्रवेशद्वार आणि बुरुजांजवळ छोटी रोषणाई केल्यास किल्ला रात्री अधिक सुंदर दिसेल. सुरक्षिततेसाठी उघड्या ज्योतींचा वापर टाळा आणि दिवे माती किंवा सजावटीच्या वस्तूंपासून सुरक्षित अंतरावर ठेवा.
कमी खर्चातही बनवता येईल सुंदर किल्ला
बनवण्यासाठी महागडे साहित्य खरेदी करण्याची आवश्यकता नाही. घरातील जुने पुठ्ठे, माती, दगड, काड्या आणि टाकाऊ वस्तूंचा पुनर्वापर करूनही आकर्षक किल्ला तयार करता येतो. मुलांना किल्ला बनवताना सहभागी करून घेतल्यास त्यांची कल्पकता वाढते आणि महाराष्ट्राच्या इतिहासाची ओळखही होते.
