नवी दिल्ली. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील दोन आठवड्यांच्या शस्त्रसंधीमध्ये चीनची भूमिका समोर येत आहे. इराणला वाटाघाटींसाठी तयार करण्याकरिता चीनने पडद्यामागे राहून काम केल्याचे वृत्त आहे. बीजिंगने आपली भूमिका उघडपणे मान्य केली नसली तरी, अनेक अहवालांमध्ये त्यांच्या सक्रिय राजनैतिक प्रयत्नांची नोंद आहे.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला वाटाघाटीच्या टेबलावर आणण्यात चीनने भूमिका बजावली असल्याचे संकेत दिले आहेत. याबद्दल विचारले असता, चीनने मदत केल्याची माहिती आपल्याला मिळाल्याचे त्यांनी सांगितले.
इराण हा चीनचा एक प्रमुख व्यापारी भागीदार आहे, त्यामुळे युद्ध लवकर संपून त्या प्रदेशात स्थिरता परत येणे बीजिंगसाठी अत्यंत महत्त्वाचे होते. शिवाय, युद्धामुळे ट्रम्प यांचा मे महिन्यात नियोजित असलेला चीन दौरा पुढे ढकलण्यात येत होता. परिस्थिती लवकरात लवकर सामान्य व्हावी, अशी चीनचीही इच्छा होती.
चीनची पडद्यामागील मुत्सद्देगिरी-
अहवालानुसार, चीनने थेट सहभाग न घेता शांततेसाठी प्रयत्न केले. पाकिस्तान, तुर्की आणि इजिप्तसारख्या देशांमार्फत त्याने इराणवर वाटाघाटी करण्यासाठी दबाव आणला. सूत्रांनुसार, अमेरिका आणि इराण यांच्यात वाटाघाटी सुरू असताना चिनी अधिकारी इराणी अधिकाऱ्यांच्या सतत संपर्कात होते. अशा प्रकारे, चीनने एक शांत पण प्रभावी भूमिका बजावली, ज्यामुळे दोन्ही बाजूंना वाटाघाटी करण्यास राजी करण्यात मदत झाली.
जरी चीनने आपल्या भूमिकेबद्दल अधिकृतपणे कोणतेही मोठे निवेदन जारी केले नसले तरी, वॉशिंग्टनमधील चिनी दूतावासाने यापूर्वी म्हटले आहे की, युद्ध सुरू झाल्यापासून चीन शांततेसाठी सातत्याने प्रयत्न करत आहे.
चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्या माओ निंग यांनी असेही म्हटले की, सर्व पक्षांनी प्रामाणिकपणा दाखवून हे युद्ध लवकरात लवकर संपवावे. त्या पुढे म्हणाल्या की, या संघर्षामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा सुरक्षेला गंभीर धोका निर्माण झाला आहे.
ही भूमिका संयुक्त राष्ट्रांमध्येही दाखवण्यात आली-
चीनने आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही आपली भूमिका स्पष्ट केली. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील व्यापारी जहाजांच्या संरक्षणासाठी राष्ट्रांनी सहकार्य करावे, असे आवाहन करणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रातील एका ठरावाला चीनने रशियासोबत व्हेटो दिला. संयुक्त राष्ट्रातील चीनचे प्रतिनिधी फू काँग म्हणाले की, जेव्हा अमेरिका स्वतःच मोठ्या हल्ल्यांची धमकी देत आहे, अशा वेळी हा ठराव मांडणे हा योग्य संदेश नाही.
