अंकित सिंग तोमर, नवी दिल्ली. आपल्या आजीबाई एका अशा देवीबद्दल गोष्टी सांगायच्या, जी सर्वांचे रक्षण करायची, पण त्याचबरोबर एका अशा राक्षसाबद्दलही सांगायच्या, जो माणसांना मारायचा. याच संकल्पनेतून या आठवड्यात चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झालेल्या 'द वन: फोर्स ऑफ द फॉरेस्ट' या चित्रपटाची निर्मिती झाली आहे.
भारतीय लोककथा आणि पौराणिक श्रद्धांवर आधारित चित्रपट बनवण्याचा एक उत्कृष्ट प्रयत्न केला गेला आहे, पण एवढा मोठा खर्च करण्याइतका हा चित्रपट खरंच चांगला आहे का? चला या रिव्ह्यूमध्ये जाणून घेऊया...
चित्रपटाची कथा काय?
'द वन' हा चित्रपट आधुनिक हॉरर-कॉमेडी-पौराणिक कथानक एकत्र गुंफण्याचा प्रयत्न करतो, पण दुर्दैवाने तो केवळ पटकथेपुरता मर्यादित राहतो. 'छठी मैया'ची लोकप्रियता आणि 'वन देवी'चे रहस्य एकत्र करून प्रेक्षकांना आकर्षित करण्यासाठी निर्मात्यांनी एक मोठे पाऊल उचलले होते, पण कमकुवत दिग्दर्शन आणि सुमार सादरीकरण सपशेल अपयशी ठरतात. कथेची सुरुवात मुंबईत होते, जिथे ऋषी (सिद्धार्थ मल्होत्रा) त्याची पत्नी ममता (तमन्ना भाटिया) सोबत राहतो. ते दोघे लवकरच आई-बाबा होणार असतात, तेव्हा अचानक त्याला त्याच्या भावाचा (अनुप सोनी) जमिनीच्या निर्णयाबद्दल फोन येतो.
वन देवीच्या जंगलातून रस्ता बांधण्याची चर्चा सुरू असते आणि ती जमीन विक्रीसाठी असते, त्यामुळे त्याला तिथे यावे लागते. ऋषीचा देव-देवतांवर विश्वास नसतो, पण ममता कशीबशी तिचा नवरा ऋषीला छठ साजरा करण्यासाठी पटवते आणि ते दोघे देवंचल या गावी परत जातात. ऋषीसोबत त्याचा मित्र व्ही.पी. (मनीष पॉल) असतो. आता गावातले सगळेजण आले आहेत, त्यामुळे लोभाचा खेळ सुरू झाला आहे. चित्रपटाचा खरा खलनायक, दीपक (सुनील ग्रोव्हर), यात सामील होतो
ऋषीचा छट्टी मैया आणि वन देवीवर विश्वास नाही, आणि तो दीपसोबत गावाच्या विकासाबद्दल बोलतो. त्याची वहिनी, सुशीला (श्वेता तिवारी), त्याला पसंत करत नाही. अशी श्रद्धा आहे की जो कोणी रात्री वन देवीच्या जंगलात जातो तो कधीच परत येत नाही. गावकरी वर्षानुवर्षे ही परंपरा पाळत आले आहेत. विकास आणि श्रद्धा यांच्यात एक भीषण संघर्ष सुरू होतो, आणि अखेरीस ऋषी त्याच वन देवीच्या जंगलात जाण्याचे धाडस करतो.
इथूनच चित्रपटातील अनेक अनपेक्षित वळणे सुरू होतात. वन देवी आणि जंगलाची कथा उलगडत असताना, छट्टी मैया आणि श्रद्धेची कथा समोर येते. चित्रपटाच्या पूर्वार्धात कथा विकसित होते, पण उत्तरार्धात, जंगलाचे रहस्य आणि श्रद्धा यांच्यात कथा अडकून पडते.
कथा वारंवार नवीन वळणे घेते आणि कथेत सुसंगतीचा अभाव आहे. वनदेवीच्या संकल्पनेसोबतच, छट्टी मैयाच्या श्रद्धेचे सादरीकरणही सुमार दर्जाचे आहे. क्लायमॅक्सकडून ज्या काही अपेक्षा होत्या, त्या धुळीस मिळतात.
चित्रपटाचे दिग्दर्शन कसे आहे?
'पंचायत'सारख्या हिट मालिकांचे निर्माते दीपक कुमार मिश्रा यांच्यावर हा चित्रपट बनवण्याची जबाबदारी आहे. दीपकने यापूर्वी 'पंचायत'सारखी एक उत्कृष्ट मालिका बनवली होती, पण 'द फॉरेस्ट'मधील त्यांच्या दिग्दर्शनात त्रुटी दिसतात. अनेक कथा एकत्र गुंफण्याच्या प्रयत्नात जणू काही ते दिशाहीन झाले आहेत असे वाटते. एका बाजूला जमिनीचा प्रश्न, दुसऱ्या बाजूला वनदेवीची कथा, तिसऱ्या बाजूला छट्टी मैयावरील श्रद्धा, चौथ्या बाजूला कौटुंबिक संघर्ष आणि ठिकठिकाणी पेरलेली हलकीफुलकी विनोदी दृश्ये.
हे सर्व एकत्र मिसळण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे असे वाटते. यात कुठेच कथा नाही. भय आणि विनोदासोबत भक्ती आणि श्रद्धेचे मिश्रण अतुलनीय आहे. काही वेळा, ही कथा एखाद्या टीव्ही मालिकेसारखी वाटते. चित्रपटात ठिकठिकाणी असलेली गाणी अनावश्यक वाटतात.
सर्वात मोठी समस्या ही होती की, इतक्या थाटामाटात साजरा होणारा छठ उत्सव कदाचित केवळ देखाव्यासाठीच वापरला गेला होता. बिहारची पार्श्वभूमी आणि तिथली संस्कृतीसुद्धा योग्य प्रकारे चित्रित केली गेली नव्हती. चित्रपटाची संकल्पना चांगली असली तरी, जसजशी कथा पुढे सरकली तसतशी ती कदाचित कमकुवत झाली आणि हे दिग्दर्शनातून दिसून आले.
कलाकार कसे आहेत?
सिद्धार्थ मल्होत्राचा शहरी मुलाच्या भूमिकेतील अभिनय उत्कृष्ट आहे, पण काही वेळा गावकऱ्यांशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करताना तो कमी पडताना दिसतो. भावनिक दृश्यांमध्ये सिद्धार्थची पकड थोडी कमकुवत वाटते. तथापि, त्याची ॲक्शन आणि तमन्नासोबतची केमिस्ट्री चांगली आहे. दुसरीकडे, तमन्ना भाटियाचे पात्र कथेला योग्य प्रकारे जुळवून घेतले गेले नव्हते.
छठी मैयाचा उपवास करण्याव्यतिरिक्त तमन्ना भाटियाला चित्रपटात फार काही देण्यासारखे नव्हते. तथापि, भावनिक दृश्यांमध्ये ती सहज वावरताना दिसली. सुनील ग्रोव्हरने चित्रपटात खलनायकाची भूमिका साकारली आहे. सुनील ग्रोव्हर नकारात्मक भूमिकेत चांगला दिसतो, पण तो फारसा प्रभावी वाटत नाही. तो भीतीदायक वाटेल असा व्यक्ती वाटत नाही. अनुप सोनीने सिद्धार्थच्या मोठ्या भावाची भूमिकाही चांगली साकारली आहे.
मनीष पॉलच्या विनोदाने चित्रपटाला जिवंतपणा येतो, पण पुनरावृत्ती होणारे विनोद आणि दृश्ये थोडी कंटाळवाणी वाटू शकतात. श्वेता तिवारीने चित्रपटात चांगले काम केले आहे. तिचे पात्र गंभीरपणा दर्शवते, पण तिला मर्यादित भूमिका देण्यात आली होती. मिलिंदने गुणाजी पंडित यांची भूमिका साकारली आहे, जे फक्त काही क्षणांसाठी पडद्यावर दिसतात.
फायदे आणि तोटे काय आहेत?
एकता कपूरच्या बालाजी मोशन पिक्चर्स आणि टीव्हीएफ मोशन पिक्चर्सने संयुक्तपणे या चित्रपटाची निर्मिती केली आहे. एकता या चित्रपटाशी संबंधित असल्याने, तिचे घटक त्यात स्पष्टपणे दिसतात. अरुणाभ कुमारने चित्रपटाची पटकथा लिहिली असून, कथेची कल्पनाही त्याचीच आहे. टीव्हीएफने यापूर्वी 'पंचायत', 'ॲस्पिरंट्स' आणि 'गुल्लक' यांसारखे अनेक उत्कृष्ट चित्रपट आणि मालिकांची निर्मिती केली आहे. यामुळे प्रेक्षकांच्या अपेक्षा वाढल्या होत्या, पण या वेळी त्या अपेक्षा धुळीस मिळाल्या.
हा चित्रपट (द व्हान मूव्ही रिव्ह्यू) एका अतिशय रंजक संकल्पनेवर आधारित होता: छठी मैयाचा पवित्र उत्सव, तिचे वैभव आणि जंगलात दडलेल्या वनदेवीची अलौकिक रहस्ये. निर्मात्यांना आपला संदेश पोहोचवण्याची एक चांगली संधी होती, पण जशी कथा शहरातून घनदाट जंगलात जाते, तशी पटकथा अडखळते. ही कथा एकाच वेळी दोन देवींची कथा मांडण्याचा प्रयत्न करते, ज्यामुळे मूळ मुद्दा सुटण्याऐवजी प्रेक्षकांमध्ये गोंधळ निर्माण होतो.
प्रेक्षक भक्ती आणि श्रद्धेच्या भावनांशी एकरूप व्हावे की जंगलाच्या रहस्याशी, याबाबत गोंधळात पडतात. जंगलातील वाटांप्रमाणेच, कथा स्वतःच इतकी गुंतागुंतीची होते की शेवटी तिचा मूळ उद्देशच हरवून जातो. कोणत्याही पौराणिक किंवा काल्पनिक थ्रिलर चित्रपटाचा कणा म्हणजे त्याचे सादरीकरण. 'द फॉरेस्ट'मध्ये वनदेवीची कथा सांगण्याची कल्पना निश्चितच नाविन्यपूर्ण आणि कौतुकास्पद होती, पण पडद्यावर प्रदर्शित होईपर्यंत चित्रपटाने आपला मूळ उद्देशच गमावला होता.
अनेक ठिकाणी चित्रपटाचे संपादन अत्यंत सुमार वाटते. दृश्ये एकमेकांशी व्यवस्थित जोडलेली नाहीत, ज्यामुळे हा तीन तासांचा चित्रपट एखाद्या लांबलचक आणि कंटाळवाण्या डेली सोपसारखा वाटतो. जणू काही एकता कपूरची एखादी टीव्ही मालिका संक्षिप्त करून चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित केली आहे, असे वाटते. तथापि, चित्रपटाचे पार्श्वसंगीत अनेक ठिकाणी सुखद आहे.
चित्रपट पाहावा की नाही?
जर तुम्ही एका नव्या कथेच्या शोधात असाल, तर तुम्ही नक्कीच चित्रपटगृहात जायला हवे. 'छठी मैया' नावाचा आणि श्रद्धेच्या पैलूचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला गेला, पण सशक्त पटकथा आणि प्रभावी दिग्दर्शनाअभावी हा चित्रपट पत्त्यांच्या घरासारखा कोसळला. त्यामुळे, जर तुम्ही एका नवीन फँटसी ड्रामाच्या शोधात असाल, तर तुमची निराशा होण्याची शक्यता आहे.
