लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली. 15 ऑगस्टच्या काही दिवस आधी देशभक्तीपर गीतांची एक संपूर्ण प्लेलिस्ट तयार केली जाते, ज्यात 'कदम कदम बढाये जा' या गाण्याचा समावेश हमखास असतो. हे केवळ एक देशभक्तीपर गीत आहे असे समजून आपण सर्वांनी हे गाणे अनेक वेळा ऐकले आहे, पण त्यामागील रंजक कथा फार कमी लोकांना माहीत आहे.
हे गाणे आझाद हिंद फौजेचे शंखनाद होते.
'कदम कदम बढाये जा' हे केवळ एक देशभक्तीपर गीत आहे, असा विचार करण्याची चूक करू नका, कारण ते नेताजी सुभाषचंद्रांच्या आझाद हिंद फौजेचे शंखनाद होते. खरे तर, दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान याच गीताने ब्रिटिशांचा पाया हादरवून टाकला होता. हे गीत नेताजी बोस यांनी तयार केलेले सैन्याचे संचलन गीत होते. जेव्हा हे सैन्य मोठ्या उत्साहाने आणि आवेशाने 'कदम कदम बढाये जा' गायचे, तेव्हा ते प्रत्येकाच्या मनात देशभक्तीची भावना जागृत करायचे.
लक्ष्मी सेहगल यांनी सुचवले हे गाणे
जेव्हा आझाद हिंद फौजेने सिंगापूरच्या सर्वात उंच इमारतीवर चढाई केली, तेव्हा नेताजी बोस यांना आपल्या सैन्यासाठी एका देशभक्तीपर गीताची गरज होती. लक्ष्मी सहगल यांनी हे गीत सुचवले, पण आव्हान कायम होते: ते कोण गाणार. जेव्हा ही बातमी तुरुंगात कैद असलेल्या एका सैनिकापर्यंत पोहोचली, तेव्हा त्याने ते गीत गाण्याची इच्छा व्यक्त केली.
नेताजींनी त्या सैनिकाला बोलावून सांगितले की, हे गाणे अशाप्रकारे गायले पाहिजे की इमारतीचे छत उडून जाईल आणि आकाश दिसेल. हे ऐकून त्या सैनिकाने "कदम-कदम बधाये जा, खुशी के गीत गाये जा" असे म्हणायला सुरुवात केली. हे ऐकून तेथे उपस्थित असलेल्या सर्वांच्या डोळ्यात अश्रू आले आणि त्यानंतर नेताजी बोस यांनी ठरवले की स्वातंत्र्यानंतर हे 'कदमताल' गीत लाल किल्ल्यावर गायले जाईल. असे म्हटले जाते की, त्या काळात या गाण्याची वाढती लोकप्रियता पाहून ब्रिटिशांनी त्यावर बंदी घातली.
समाधी चित्रपटातील गाणे
ब्रिटिश गेल्यानंतर, 1950 मध्ये 'समाधी' हा चित्रपट प्रदर्शित झाला. हे गाणे सुरुवातीला एक देशभक्तीपर गीत म्हणून लोकप्रिय झाले. हे गाणे पंडित वंशीधर यांनी लिहिले होते आणि राम सिंह ठाकूर यांनी संगीतबद्ध केले होते. विशेष म्हणजे, स्वातंत्र्याला इतकी वर्षे उलटूनही, हे गाणे आजही लष्करी संचलनादरम्यान गायले जाते.
हेही वाचा: Batwara 1947 First Review: ‘बंटवारा 1947’मध्ये सनी देओलचा दमदार अभिनय; रमेश तौरानींनी दिला पहिला रिव्ह्यू, म्हणाले…
