जेएनएन, मुंबई. Nana Patekar Biography : ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज, 8 ऑक्टोबर 2026 रोजी वयाच्या 75व्या वर्षी निधन झाले. गोव्यातील डोना पाउला येथील निवासस्थानी प्रकृती बिघडल्यानंतर त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. डॉक्टरांनी त्यांना मृत घोषित केले. त्यांच्यावर सुमारे 45 मिनिटे सीपीआरद्वारे उपचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे. 1 जानेवारी 1951 रोजी मुरुड-जंजिरा येथे जन्मलेल्या नाना पाटेकर यांनी आपल्या प्रदीर्घ कारकीर्दीत मराठी तसेच हिंदी चित्रपट, नाटक आणि विविध प्रकारच्या व्यक्तिरेखा साकारत प्रेक्षकांच्या मनावर ठसा उमटवला.
त्यांचे मूळ नाव विश्वनाथ दिनकर पाटेकर. अभिनयासोबतच चित्रकलेची आवड असलेल्या नाना पाटेकर यांनी सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट्समध्ये शिक्षण घेतले. महाविद्यालयीन काळातच त्यांचा नाटकांकडे ओढा निर्माण झाला आणि पुढे अभिनय हेच त्यांचे प्रमुख क्षेत्र बनले.
‘गमन’मधून हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण
नाना पाटेकर यांनी 1978 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या गमन या चित्रपटातून हिंदी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी विविध चित्रपटांमध्ये छोट्या आणि सहाय्यक भूमिका साकारल्या. गिद्ध, भालू, शीला यांसारख्या चित्रपटांमधून काम करत त्यांनी आपल्या अभिनयाची वाटचाल सुरू ठेवली.
अभिनयाची स्वतंत्र शैली
अंकुश या चित्रपटातून नाना पाटेकर यांना व्यापक ओळख मिळाली. सामाजिक परिस्थितीशी झुंजणाऱ्या तरुणाची भूमिका त्यांनी या चित्रपटात साकारली. त्यानंतर प्रतिघातमधील भूमिका आणि विशेषतः 1989 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या परिंदामधील खलनायकाच्या भूमिकेमुळे ते हिंदी चित्रपटसृष्टीतील महत्त्वाचे अभिनेते म्हणून पुढे आले. परिंदामधील अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.
परिंदानंतर नाना पाटेकर यांच्या अभिनयाची मोठ्या प्रमाणावर दखल घेतली गेली. पुढे तिरंगा, क्रांतिवीर यांसारख्या चित्रपटांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका साकारल्या. प्रभावी संवादफेक, आवाजातील चढ-उतार आणि व्यक्तिरेखेनुसार अभिनय करण्याची त्यांची स्वतंत्र शैली यामुळे त्यांना वेगळी ओळख मिळाली.
मराठी चित्रपटसृष्टीतही नाना पाटेकर यांनी उल्लेखनीय काम केले. नटसम्राट या चित्रपटात त्यांनी गणपतराव बेलवलकर ही मध्यवर्ती भूमिका साकारली. या भूमिकेचे समीक्षक तसेच प्रेक्षकांकडून मोठ्या प्रमाणावर कौतुक झाले. मराठी रंगभूमीवरील प्रसिद्ध नाटकावर आधारित या चित्रपटाने नाना पाटेकर यांच्या अभिनयातील वेगळ्या पैलूंची पुन्हा एकदा प्रेक्षकांना ओळख करून दिली.
2014 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या डॉ. प्रकाश बाबा आमटे – द रिअल हिरो या चित्रपटात त्यांनी समाजसेवक डॉ. प्रकाश आमटे यांची भूमिका साकारली. या भूमिकेमुळे त्यांच्या अभिनयाची पुन्हा व्यापक चर्चा झाली.
नाना पाटेकर यांनी आपल्या कारकीर्दीत नायक, सहनायक, खलनायक तसेच चरित्र भूमिका अशा विविध प्रकारच्या व्यक्तिरेखा साकारल्या. त्यांच्या अभिनयातील वास्तववाद, प्रभावी संवादफेक आणि भूमिकेची वेगळी मांडणी ही त्यांच्या कारकीर्दीची वैशिष्ट्ये मानली जातात.
मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रदीर्घ कारकीर्दीत अनेक संस्मरणीय भूमिका साकारणाऱ्या नाना पाटेकर यांच्या निधनाने भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एका प्रभावी आणि वैशिष्ट्यपूर्ण अभिनय पर्वाचा अंत झाला आहे.
