जेएनएन, मुंबई.Nana Patekar Awards : दमदार अभिनय, भारदस्त आवाज, प्रभावी संवादफेक आणि व्यक्तिरेखेला जिवंत करण्याच्या अनोख्या शैलीने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीवर ठसा उमटवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे वयाच्या 75 व्या वर्षी निधन झाले. गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी त्यांना गंभीर कार्डियाक अरेस्ट आला.  त्यांच्या निधनाने चित्रपटसृष्टीसह लाखो चाहत्यांवर शोककळा पसरली आहे. 

नाना पाटेकर हे केवळ लोकप्रिय अभिनेते नव्हते, तर रंगभूमी, चित्रपट आणि सामाजिक क्षेत्रात आपल्या कामाची स्वतंत्र छाप सोडणारे बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत अनेक संस्मरणीय भूमिका, राष्ट्रीय पुरस्कार, फिल्मफेअर पुरस्कार आणि भारत सरकारचा पद्मश्री अशा अनेक सन्मानांनी त्यांच्या कर्तृत्वाची दखल घेतली.

पद्मश्रीने झाला गौरव
नाना पाटेकर यांच्या कला आणि चित्रपट क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानाची दखल घेत भारत सरकारने त्यांना 2013 मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. त्यांच्या प्रदीर्घ आणि प्रभावी कलाप्रवासातील हा एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला.

राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांवरही उमटवली छाप
नाना पाटेकर यांच्या अभिनयाची राष्ट्रीय स्तरावरही दखल घेण्यात आली. ‘परिंदा’ या चित्रपटातील भूमिकेसाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्काराने गौरविण्यात आले. ‘क्रांतीवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘अब तक छप्पन’, ‘नटसम्राट’ यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या अभिनयाने त्यांच्या कारकिर्दीची व्याप्ती अधोरेखित केली.

विशेष म्हणजे, गंभीर सामाजिक विषयांपासून भावनिक आणि नकारात्मक छटांच्या व्यक्तिरेखांपर्यंत प्रत्येक भूमिकेला त्यांनी स्वतःची वेगळी ओळख दिली. त्यांच्या अभिनयातील तीव्रता आणि वास्तववादामुळे अनेक व्यक्तिरेखा प्रेक्षकांच्या मनात कायमच्या घर करून राहिल्या.

फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्येही वैविध्य
नाना पाटेकर यांच्या अभिनयातील वैविध्य फिल्मफेअर पुरस्कारांमधूनही स्पष्ट झाले. ‘परिंदा’साठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता, ‘अंगार’साठी सर्वोत्कृष्ट खलनायक आणि ‘क्रांतीवीर’साठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेता अशा विविध श्रेणींमध्ये त्यांना फिल्मफेअर सन्मान मिळाले.

    सकारात्मक भूमिकांइतक्याच ताकदीने खलनायकी व्यक्तिरेखाही साकारणाऱ्या मोजक्या अभिनेत्यांमध्ये त्यांचे नाव घेतले जाते. त्यामुळेच त्यांच्या अभिनयाचा आवाका आणि वैविध्य विशेष ठरले.

    महाराष्ट्राच्या कलाक्षेत्रातूनही गौरव
    महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि कलाक्षेत्रातील योगदानाची दखल घेत नाना पाटेकर यांचा राज कपूर विशेष योगदान पुरस्काराने गौरव करण्यात आला. मराठी रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीशी त्यांचे नाते अखेरपर्यंत कायम राहिले.

    गदिमा पुरस्कारानेही सन्मान
    मराठी भाषा आणि संस्कृतीशी असलेल्या त्यांच्या जवळच्या नात्याची दखल घेत 20221 मध्ये गदिमा पुरस्काराने त्यांना गौरविण्यात आले. विविध क्षेत्रांतील योगदानासाठी त्यांना इतरही सन्मान मिळाले.

    अभिनयासोबत देशसेवेचीही ओळख
    नाना पाटेकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची आणखी एक महत्त्वाची बाजू म्हणजे त्यांचा भारतीय लष्कराशी असलेला संबंध. कारगिल युद्धाच्या काळात त्यांनी केलेल्या योगदानाच्या पार्श्वभूमीवर त्यांना प्रादेशिक सेनेत मानद लेफ्टनंट कर्नल पदाचा सन्मान मिळाला.

    पडद्यावर देशभक्ती आणि सामाजिक प्रश्नांवर आधारित भूमिका साकारणाऱ्या नाना पाटेकर यांच्या प्रत्यक्ष आयुष्यातील देशसेवेची ही बाजूही त्यांच्या चाहत्यांसाठी कायम प्रेरणादायी ठरली.

    हेही वाचा: महाराष्ट्रावर शोककळा, ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे तीव्र हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन