लाइफस्टाइल डेस्क, नवी दिल्ली. आपल्या समाजात डॉक्टरांना देव मानले जाते. कोणत्याही आजारासाठी आपण सर्वप्रथम डॉक्टरांवर अवलंबून राहतो आणि मग देवाचे स्मरण करतो. हेच महत्त्व लक्षात घेऊन, पण तुम्हाला कधी असा प्रश्न पडला आहे का की भारताची पहिली डॉक्टर कोण होती आणि ती डॉक्टर कशी बनली? चला आज आपण इतिहासाच्या पानांत नोंदवलेल्या भारताच्या पहिल्या महिला डॉक्टरची अज्ञात कहाणी जाणून घेऊया.
भारतातील पहिली महिला डॉक्टर
भारताच्या पहिल्या महिला डॉक्टर आनंदीबाई जोशी होत्या. पुरुषप्रधान देशात पहिल्या महिला डॉक्टर असणे ही त्या काळी एक महत्त्वपूर्ण कामगिरी होती. 31 मार्च 1865 रोजी पुण्यात एका जमीनदार कुटुंबात जन्मलेल्या डॉ. लग्नाआधी जोशी यांना यमुना म्हटले जायचे. हा तो काळ होता जेव्हा लग्नानंतर मुलींची आडनावे आणि अगदी त्यांची पहिली नावेसुद्धा बदलली जात असत.
आनंदीबाईंचे लग्नही खूप लवकर झाले, कारण वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांचे लग्न त्यांच्यापेक्षा 16 वर्षांनी मोठे असलेल्या गोपाळराव यांच्याशी झाले. हे गोपाळरावांचे दुसरे लग्न होते, कारण त्यांच्या पहिल्या पत्नीचे निधन झाले होते. या लवकर झालेल्या लग्नामुळे, वयाच्या अवघ्या 14 व्या वर्षी त्यांनी एका बाळाला जन्म दिला, पण ते बाळ 10 दिवसांच्या आत मरण पावले.
एका मुलाच्या मृत्यूने डॉक्टर बनण्याचा मार्ग मोकळा केला.
आनंदीबाईंच्या दहा दिवसांच्या बाळाच्या मृत्यूने त्यांना डॉक्टर बनण्याची प्रेरणा दिली. त्यांच्या लक्षात आले की, जर त्यांच्या बाळाला आजार नसता, तर तो आजही जिवंत असता. या विचाराने त्यांना डॉक्टर बनण्याची प्रेरणा मिळाली, जेणेकरून कोणत्याही मुलाला आजारपणामुळे आपला जीव गमवावा लागू नये.
दागिने विकून अभ्यास केला
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, आनंदीबाईंच्या कृतींबद्दल त्यांच्या कुटुंबीयांकडून आणि समाजाकडून तीव्र टीका झाली असली तरी, त्यांचे पती गोपाळराव अविचल राहिले. आनंदीबाईंना आपले शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी आपले दागिने विकावे लागले, पण त्यांनी आपले शिक्षण सोडले नाही.
एमडी पदवी मिळवणारी पहिली महिला ठरली.
आनंदीबाईंनी आपली पदवी भारतातून नव्हे, तर पेनसिल्व्हेनियाच्या महिला वैद्यकीय महाविद्यालयातून मिळवली आणि वयाच्या 19 व्या वर्षी डॉक्टर ऑफ मेडिसिन ही पदवी मिळवणारी पहिली महिला ठरल्या. हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, त्यानंतर आनंदीबाई भारतात परतल्या आणि कोल्हापूर संस्थानातील अल्बर्ट एडवर्ड रुग्णालयात महिला विभागाच्या प्रभारी वैद्य म्हणून त्यांनी सेवा बजावली.
हेही वाचा: रक्तदानामागचा खरा नायक! जाणून घ्या रक्तगटांचा शोध लावणाऱ्या कार्ल लँडस्टायनर यांची प्रेरणादायी कथा
