धर्म डेस्क, नवी दिल्ली. हिंदू धर्मात, पितृपक्ष हा पूर्वजांचे स्मरण करण्याचा आणि त्यांना आदर व्यक्त करण्याचा एक पवित्र काळ आहे. या दिवसांमध्ये, लोक त्यांच्या पूर्वजांच्या पुण्यतिथीनुसार श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान करतात. पितृपक्ष सहसा 16 दिवसांचा असतो, परंतु कधीकधी, पंचांगानुसार तारखांमध्ये वाढ किंवा घट झाल्यामुळे तो 15 किंवा 17 दिवसांपर्यंत वाढू शकतो. 2026 मध्ये पितृपक्ष शनिवार, 26 सप्टेंबर रोजी सुरू होईल.
26 सप्टेंबर रोजी पौर्णिमा श्राद्ध साजरे केले जाईल आणि 27 सप्टेंबर रोजी प्रतिपदा श्राद्धाने मुख्य पितृपक्ष सुरू होईल. या वेळी चतुर्थी आणि पंचमी तिथी एकाच दिवशी, म्हणजेच 30 सप्टेंबर रोजी येत आहेत, ज्याला तिथी क्षय म्हणतात.
या कारणामुळे, 16 दिवसांऐवजी केवळ 15 दिवस श्राद्ध पाळले जाईल. ते 10 ऑक्टोबर रोजी सर्व पितृ अमावस्येला समाप्त होईल. या वेळी श्राद्ध एक दिवस कमी का पाळले जाईल, हे आपण जाणून घेऊया.
तिथीमुळे पितृपक्षाचा कालावधी बदलतो
हिंदू पंचांगातील तिथींची गणना सूर्य आणि चंद्राच्या स्थितीनुसार केली जाते. चंद्राची हालचाल एकसमान नसते, त्यामुळे कधीकधी तिथी खूप कमी कालावधीसाठी टिकते. अशा परिस्थितीत, तिथी सूर्योदयापूर्वी संपते. याला तिथी क्षय म्हणतात. पितृपक्षात एखादी तिथी चुकल्यास, यावेळेस होत असल्याप्रमाणे 16 वेगवेगळ्या तिथींऐवजी 15 दिवसांत श्राद्ध विधी पूर्ण केले जातात.
एकाच दिवशी दोन श्राद्ध विधी येऊ शकतात
एखादी तिथी चुकल्यास, एकाच दिवशी दोन तिथी येऊ शकतात. उदाहरणार्थ, जर एक तिथी सूर्योदयानंतर सुरू होऊन त्याच दिवशी संपत असेल आणि पुढची तिथीसुद्धा त्याच दिवशी येत असेल, तर त्या दोन्ही तिथी पंचांगानुसार एकाच वेळी येतात. अशा परिस्थितीत, दोन्ही तिथींचे श्राद्ध विधी एकाच दिवशी केले जाऊ शकतात, परंतु हे विधी वेगवेगळ्या शुभ मुहूर्तांवर केले जातात. यामुळेच पितृपक्षाचा कालावधी कधीकधी 16 दिवसांऐवजी 15 दिवसांपर्यंत वाढतो.
15 दिवसांचा पितृपक्ष अशुभ मानला जातो का?
पितृपक्षाच्या दिवसांची संख्या कमी झाली याचा अर्थ असा नाही की श्राद्ध विधींचे महत्त्व कमी झाले आहे. तिथीमधील वाढ आणि घट ही पंचांग आणि खगोलशास्त्रीय गणनेशी निगडित आहे. पूर्वजांसाठी श्राद्ध विधी शुभ मुहूर्तावर केले जाऊ शकतात. एखाद्या वर्षी तारखेच्या कमतरतेमुळे पितृपक्ष 15 दिवसांपर्यंत वाढला तरी, तर्पण, पिंडदान आणि पूर्वजांसाठीचे श्राद्ध विधी सुरुवातीच्या तारखेनुसारच केले जातात.
2026 मध्ये काय परिस्थिती आहे?
2026चा पितृपक्ष 15 दिवस चालेल. हा उत्सव भाद्रपद पौर्णिमेला सुरू होईल आणि सर्व पितृ अमावस्येला संपेल. या वेळी पंचमी आणि चतुर्थी या तारखा एकाच दिवशी येत आहेत. त्यामुळे, 2026 मध्ये केवळ 15 दिवसांचे श्राद्ध विधी पाळले जातील.
पितृपक्ष शनिवारी सुरू होण्याचे आणि संपण्याचे महत्त्व
शनिवारी सुरू होणारे आणि शनिवारीच संपणारे श्राद्ध विधी धार्मिक दृष्ट्या खूप फायदेशीर ठरू शकतात, कारण शनिवार हा भगवान शनिदेवाला समर्पित आहे. शनिदेवाला कर्म आणि न्यायाचे तत्व मानले जाते. जे आपल्या पूर्वजांचा आदर करतात आणि भक्तीभावाने आपले श्राद्ध विधी करतात, त्यांना शनिदेवाचा आशीर्वाद नेहमीच लाभतो. या दिवशी, तुम्ही पूर्वज आणि शनिदेव या दोघांच्याही नावाने गरजूंना दान करू शकता.
हेही वाचा: Pitru Paksha 2026: पितृपक्षापूर्वी घरातून काढा ‘या’ 4 वस्तू; वास्तुशास्त्रानुसार टळेल नकारात्मकता
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय/फायदे/सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. दैनिक जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया या विशेष लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाहीत. या लेखातील माहिती विविध स्रोत/ज्योतिषी/पंचांग/प्रवचने/श्रद्धा/धार्मिक ग्रंथ/दंतकथा यांमधून संकलित केली आहे. वाचकांना विनंती आहे की, त्यांनी हा लेख अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि आपल्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. दैनिक जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहेत.
