धर्म डेस्क, नवी दिल्ली: गुजरातच्या सौराष्ट्र किनारपट्टीवर द्वारका शहर आणि बेट द्वारका बेटाच्या मध्ये भगवान शिवाला समर्पित एक मंदिर आहे, ज्याच्या भूमिगत गर्भगृहात जगातील 12 स्वयंभू ज्योतिर्लिंगांपैकी एक ज्योतिर्लिंग आहे.
दहाव्या क्रमांकावर नागेश्वर ज्योतिर्लिंग आहे. नागेश्वरला दारुकावन या नावानेही ओळखले जात असे, जे भारतातील एका जंगलाचे प्राचीन नाव आहे. या रहस्यमय ज्योतिर्लिंगाबद्दल आणि मंदिराशी संबंधित आख्यायिकेबद्दल वाचा.
नागेश्वर ज्योतिर्लिंगाशी संबंधित आख्यायिका
पौराणिक कथेनुसार, बालाखिल्य नावाच्या बटु ऋषींनी दारुकवनात बऱ्याच काळासाठी भगवान शिवाची उपासना केली. त्यांच्या भक्तीची आणि संयमाची परीक्षा घेण्यासाठी, भगवान शिव त्यांच्यासमोर नग्न अवस्थेत, केवळ सर्पांनी (नागांनी) आच्छादलेले प्रकट झाले.
ऋषींच्या पत्नी त्या संताकडे अत्यंत आकर्षित झाल्या आणि त्याच्यामागे जाण्यासाठी त्यांनी आपल्या पतींना सोडले. यामुळे ऋषी व्यथित आणि संतप्त झाले. त्यांचा संयम सुटला आणि त्यांनी त्या तपस्व्याला त्याचे लिंग गमावण्याचा शाप दिला.
शिवलिंग पृथ्वीवर कोसळले आणि संपूर्ण जग हादरले. भगवान ब्रह्मा आणि विष्णू त्याच्याकडे आले आणि पृथ्वीला विनाशापासून वाचवण्यासाठी आपले लिंग परत घेण्याची विनंती केली. शिवाने त्यांचे सांत्वन केले आणि आपले लिंग परत घेतले.
ही कथा वामन पुराणाच्या अध्याय 6 आणि 45 मध्ये वर्णन केलेली आहे. त्यानंतर भगवान शिवाने दारुकावनात ज्योतिर्लिंगाच्या रूपात कायमचे राहण्याचे वचन दिले.
नागेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिरातील भगवान शिवाची 80 फूट उंच मूर्ती खरोखरच अद्वितीय आहे. आपल्या गुंतागुंतीच्या स्थापत्यकलेमुळे आणि मनमोहक शिल्पकलेमुळे, हे मंदिर आध्यात्मिक शांततेची अनुभूती देते. शिवपुराणानुसार, या पवित्र शिवलिंगाची प्रार्थना केल्याने विष, सर्पदंश आणि सांसारिक मोहांपासून संरक्षण मिळते.
नागेश्वर ज्योतिर्लिंगाशी संबंधित आणखी एक लोकप्रिय कथा
नागेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिर स्वतःच अनेक आकर्षक कथांनी भरलेले आहे. एका आख्यायिकेनुसार, दारुका नावाच्या एका क्रूर राक्षसाची भगवान शिवावर अढळ भक्ती होती. जेव्हा सुप्रिया नावाच्या एका भक्ताने दारुकाला भगवान शिवाची उपासना करण्याची योग्य पद्धत शिकवण्यास नकार दिला, तेव्हा त्या राक्षसाने सुप्रियाचा छळ केला.
मात्र, सुप्रियाची अढळ श्रद्धा आणि 'ॐ नमः शिवाय'च्या जपाने भगवान शिव प्रसन्न झाले आणि त्यांनी स्वतः येऊन दारुकाचा वध केला. नागेश्वर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या त्या देवतेने याच ठिकाणी वास्तव्य करून सर्वांना संरक्षणाचा आशीर्वाद देण्याचा निर्णय घेतला.
हेही वाचा: Shravan 2026: महादेवांचे वाहनच नव्हे, तर परमभक्तही आहेत नंदी; शिवलिंगासमोर बसण्यामागे आहे खास कारण
Disclaimer: या लेखात नमूद केलेले उपाय, फायदे, सल्ला आणि विधाने केवळ सामान्य माहितीसाठी आहेत. जागरण न्यू मीडिया या फीचर लेखातील मजकुराचे समर्थन करत नाहीत. या लेखात असलेली माहिती विविध स्त्रोतांकडून, ज्योतिषी, पंचांग, उपदेश, श्रद्धा, धार्मिक ग्रंथ आणि दंतकथा यातून गोळा केली गेली आहे. वाचकांना विनंती आहे की त्यांनी लेखाला अंतिम सत्य किंवा दावा मानू नये आणि त्यांच्या विवेकबुद्धीचा वापर करावा. मराठी जागरण आणि जागरण न्यू मीडिया अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे.
